Ocak Etkisi: Gerçek mi? Efsane mi?| Araştırma Notları #8

1:02Bu etki aslında yatırımcıların aralık ayında yani yıl sonu bilançolarında hisseler üzerinden doğacak gelir vergilerini düşük göstermek yani aslında vergi masrafından kaçınmak için yıl sonundaki hisselerini satıp yılbaşından sonra sattıkları hisseleri tekrar almasıyla ilgili. Bu süreç tabii ki piyasada bazı hisseler olan talebi arttırarak ocak ayında bu hisselerin yükselmesini sağlayabilir ama bu sadece bir teori ve kesimi durum değil. Ayrıca ocak etkisi piyasaların her zaman mantıklı hareket etmediğinin bir örneği olarak incelenebilir. Yani insanların duygusal ve mantığa dayanmayan davranışları da bu etkiyi yaratıyor olabilir.

1:43Geçmişe baktığımızda ocak etkisi 1942 yılında yatırım bankacısı Sidney Wachel tarafından fark ediliyor. ve aslında etkin piyasalar hipotezine karşı piyasaların verimsiz olduğunu bir kanıtı olarak karşımıza çıkıyor diyebiliriz. Hatırlarsak etkin piyasalar hipotezinde bilgi asimetrisinin olmadığı yani bilginin aynı anda herkeste eşit şekilde yayıldığı ve bunun piyasalarda aslında verimli bir piyasa sonucu ortaya koyduğunu savunan bir hipotezdi bu. Ama ocak etkisindeki fiyatlamalara baktığımızda vergi masraflarından kaçınmak için yapılan bu küçük oyunlar aslında piyasaların verimli olmadığının bir göstergesi bize.

2:25Şimdi S&P 500'ün son 30 yıllık performanslarına baktığımızda Ocak aylarında getiri ve kayıp oranlarının neredeyse başa başa gittiğini gözlemliyoruz. Yani bu da demek oluyor ki Ocak ayında belirgin bir kazanç garantisi yok. Hatta ve hatta Ocak ayı diğer aylara göre çok da verimli değil. Son 20 yıllık performanslar incelendiğinde Ocak ayı 12 ay içerisinde 8.

2:51sırada yer alıyor yani orta karar bir performans sergiliyor diyebiliriz. Aslında bir yandan yatırımcı psikolojisi de Ocak etkisinin bir parçası olarak değerlendirilebilir. Özellikle Noel Rallisi gerçek mi podcastinde de bahsetmiştik. Yılbaşı yaklaştıkça yeni yıl kararları veririz.

3:09İşte yeni yıl yeni ben. Artık para biriktireceğim, yatırım yapacağım gibi düşüncelerle yine yatırımcılar hisse piyasalarına yönelebiliyorlar. Bu da talebin etkisiyle hisselerin yükselmesine neden olabiliyor. Bir başka etken daha var, bu da Yabancılar Window Dressing'de diyor.

3:25Yani bizde tam karşılığı yok ama vitrin süsleme diye adlandırabiliriz bunu. Aslında bu muhasebesel küçük bir oyun. Nedir bu vitrin süsleme? Fon yöneticileri yıl boyunca fazla getirisi sağlamamış hisseleri.

3:38yıl sonunda satarak hem portföy raporlarını başarılıymış gibi gösteriyorlar hem de önümüzdeki yıl oluşabilecek riskleri azaltıyorlar. Buna da vitrin süsleme deniyor. Bunu şirketler de yapıyor bu arada bazı şirketler yine muhasebesel kayıtlarında bilançolarını daha iyi göstermek için böyle ufak oyunlara gidebiliyorlar yıl sonu bilançolarında. Ama incelediğimizde bu vitrin süsleme olayı genellikle büyük sermayeli şirketleri etkiliyor.

4:03Ama ocak etkisinin geçmiş performanslarına baktığımızda küçük sermayeli şirketler de belirgin olarak izleniyor. Yılbaşından bu yana baktığımızda ABD'deki küçük sermayeli şirketleri kapsayan Russell 2000 endeksinin yılbaşından bu yanaki performansa baktığımızda endeksin 1 ocaktan bu yana %4,25 değer kaybettiğini görüyoruz. Yani önümüzdeki haftalarda endekste olası bir toparlanma hareketi görülmesi ocak etkisini düşündürebilir bizlere. Peki ocak etkisini öngörerek bu etkiden para kazanmak mümkün mü diye aklına bir soru gelmiş.

4:38Olabilir. Ocak etkisi gerçek olsa bile insanlar bundan fallanmaya çalışır ve bu etkinin görünümü değişir. Yani şöyle açıklayayım. Ocak ayında hisseler yükselir diye aralık ayında bir pozisyon alırsan ve tüm yatırımcılar aslında senin gibi düşünüp aralık ayından bu beklentiyi satın alırlarsa aslında bu hisselerde önden fiyatlama gerçekleşmiş olur.

5:00Dolayısıyla yılbaşı öncesi ve sonrası fiyat değişiklikleri azalır ve ocak etkisine dair bir hareket takip edilmez. şeyi de eklemek isterim yani ocak ayı dışında yine diğer aylarda da benzer etkileri görebiliyoruz özellikle mayıs ayında selin may go away diye bir tabir vardır mayıs asat ve uzaklaş gibi aylara özgün böyle piyasa hareketleri takip edilebiliyor yine aralık ve ekim ayları içinde bazı etkiler olabiliyor ama geçmişe baktığımızda yani ne olursa olsun öne çıkan bir ay daha var o da eylül Uzun vadeli verilere göre yatırımcılar için genellikle en kötü ay hep Eylül oluyormuş. Peki podcastimizin sonuna yaklaşırken bir karar verme aşamasındayız şu an. İncelediğimiz geçmiş veriler ve bu ocak etkisini tetikleyen maddelere baktığımızda Ocak etkisi finans dünyasında bir efsane gibi.

5:56Çünkü bazı yıllarda görünüyor bazı yıllarda görünmüyor ve piyasa dinamikleri sürekli değiştiği için bu tür eski kalıplar artık geçerli olmayabiliyor. Ayrıca davranışsal finans ve yatırımcı psikolojisi yatırımcıların her zaman mantıklı karar alamadığını ve piyasaların da her zaman verimli olmadığını bizlere gösteriyor. Dolayısıyla Ocak ayında büyük bir kazanç peşinde koşmak yerine yatırım stratejini geniş bir perspektife değerlendirmen daha mantıklı bir strateji olabilir senin için. Evet, kısaca Ocak etkisi bu şekildeydi.

6:27Umarım faydalı olmuştur. Bir sonraki bölümde tekrar görüşmek üzere. Hoşça kalın!