
4.854 kelime · ~24 dk okuma
Herkese selamlar, 2024 yatırım trendlerini konuştuğumuz, kripto varlıklara odaklandığımız mini serimize hoş geldiniz. Serinin 3. partındayız. Bugün konuğumuz Burak Tamaç.
Burak hoş geldin, nasılsın? Hoş bulduk, gayet iyiyim. Sen nasılsın? Ben de gayet iyiyim.
Burak, bilmeyenler için söyleyeyim Amerika'da yaşıyor. Dolayısıyla aslında hem Türkiye'yi gözlemleyebiliyor hem de Amerika perspektifindeki yatırımcıların nabzını tutabiliyor. O yüzden çok önemli aslında seninle konuşmak bugün. Çünkü çok fazla değişiklikler gündemde.
Hem kriptopara piyasası tarafında hem ABD borsaları tarafında. Senin gördüklerin nedir bu anlamda? Sence 2024 bir yaraları sarma yılı olacak mı? Soruyu en son sorduğum soru açıkçası birçok şeyi barındırıyor içerisinde.
Çünkü 2022 ve 2023 yılı ciddi bir yara aldığımız yılda hem kripto piyasasında hem de hem de geleneksel finansta. Yani sadece kripto ile alakalı değil bu. Bütün piyasaları etkileyen olumsuz bir durum vardı son iki yıldır. Son altı aydaki artışı saymazsak diyeyim.
2024 bence yaraları sarmayalı olacaktır. Bunun sebeplerinden zaten başında, son 2 yılda başımıza gelen şeylerle alakalı ne olduğuna bir bakalım. Mesela çok basit. İlk akla gelen şey Amerika'daki herkesin bildiği, kriptoyla alakalı olup olmayan herkesin bildiği bir şey, FTX'in batması.
Orada bir dolandırıcılığın olması. Şimdi FTX davasının bitmesi, Sen Bakman filminin bir şekilde sanırım 2024'ün ilk şehrinde olması lazım. Cezası açıklanacak. Bir şekilde hapis yatmasının kesinleşmesi, 7 suçtan da, suçlamadan da, jüri açıkçası kendisini 7 konuda da suçlu bulduğu için hapis yatmama ihtimali artık yok.
Bu açıkçası ABD'nin bundan sonra, Adalet Bakanları'nın özellikle bundan sonra bu tarz kripto borsaları açıldığında ya da işlevleme devam ettirirken, hiçbir şekilde tolera etmeyeceğini bir şekilde altın çiziyor. Bu önemli bir şey. Yani artık insanlar FTX'ten bahsetmiyor. FTX'in artık hani geride kaldığı ile alakalı bir algı da oluşmaya başladı.
Bir diğeri de Binance konusu. Binance'da açıkçası hani açılmış bir dava olduğu için ortada hiçbir şey yoktu da Binance acaba ne oluyor deyip hani Binance ile alakalı bir risk var mı diye spekülasyon yapmıyorduk. Açılmış davalar vardı. CFTC'nin ve SEC'nin, Adalet Bakanlığı da dahil oldu.
Bu davalar sonuçlandı. Binance CEO'su CZ suçlarını kabul etti ve bu şekilde burada da açıkçası bir risk vardı ve bu risk de bertaraf oldu bir anlamda. Bunların ikisini bir araya koyduğumuzda bir de karşımıza şey çıkıyor yani hali hazırdaki iki büyük borsa bir tanesi battı diğerlerinin suçlarını kabul etti. O zaman hani güvenli yer neresi?
Biz nerede yani yeni yatırımcılar için özellikle bir oyuna ya da kriptoyu daha önce hiç yatırım olmayan kişilerin önemli yani onlar için önemli olan şey tamam çok güzel ftx battı binance şunu kabul etti peki biz ne kullanacağız burada işte araya şey giriyor etf geliyor spot etf başvurularının kabul edilme ihtimali çok yüksek 10 ocağa kadar bu giriyor yani hazır 2024'te yaraları sar sarma yılı olacaktır zaman zaman çok önemli burada bir yandan da Bu yaraları saracak bir merhem de var artık elimizde. Olacak daha doğrusu ETF kabul edilirse ki kabul edilmem ihtimali söylediğim gibi yok gibi neredeyse artık. Orayla ilgili bir şey soracağım. Biliyorum senin yakın zamanda Bloomberg analistiyle bir sohbetin oldu.
Bu sohbeti de podcast'imiz üzerinde duyurmuş olalım. O sohbetin detayları neydi, ne konuştun, tarih anlamında sana spesifik bir şey söyledi mi onu merak ediyorum. Bitcoin, spot, ETF ile ilgili. Bloomberg Üniversitesi James Shepherd aslında New Jersey'de yaşıyor.
Ben de New Jersey'de yaşıyorum. Bir anlamda komşuyuz diyebilirim. Evlerim çok yakın olmasa da. Arada görüşüyoruz.
Arada görüşüyoruz derken hani işle alakalı değil, işin haricinde de görüşüyoruz arada. Orada sohbetimizde geçen şey, hani ben ona hep bahsediyorum hani %90 ihtimal, neden %90'da işte BlackRock'ın işin içine dair olması Haziran ayında, bu çok önemli. Birinci altın çizdiği konu buydu. İkincisiyse ona hep şey soruyorum yani 10 Ocak Ark Invest'in artık hani son tarihi, SCC artık bunu erteleyemiyor.
Bu gerçekten onunca kadar biz %100 oranında kesin bir cevap alacak mıyız SCC'den diye? O da şey söyledi yani bir ihtimal dedi, şeyden yola çıkarak yani son günlerde SCC bu başvuruyu yapan şirketlerle devamlı görüşüyor. Bu görüşmenin sebebi hazırlık yapıyorlar. Bu iş hani tamam kabul oldu, hadi bitti, başlayın gibi değil.
olması zor. Hazırlık olması lazım. Teknik hazırlığının işte hem SEC'nin hem şirketlerin hazır olması lazım. Bir ihtimal dedi eğer SEC hazır olmadığını hissederse ama kabul edileceğiyle ilgili de zaten hani bir soru işareti yoksa arka başvurusunu çekmesini isteyebilir dedi.
Yani arka der ki ya biz sizin başvurunuz artık 10 Ocak'tan sonra 10 Ocağı kadar yani erteleyemiyoruz. Bu son ertelemeyi zaten daha önce yaptık. Ama biz hazır değiliz. Siz başvurunuzu çekin.
Önümüzdeki dönemde yani önümüzdeki aylarda tekrar başvuru yapın. Biz başvuru onaylandığında söz, önceliği size vereceğiz. Bu şekilde yaptığında zaten ARK da bundan etkilenmez. Yani ARK da burada hayır biz yapmıyoruz yani başvurumuzu çekmeyeceğiz demesi zor.
Çünkü onlar da bundan faydalanacaktır bir anlamda. Böyle bir ihtimal var. Çok ufak bir ihtimal. James Ford'a bana söyledi yani bu ihtimal çok çok çok ufak bir ihtimal ama olumsuz bir şey de değil sonuçta hani Eyvah işte ARK başvurusunu çekti haberi görürsek yarın öbür gün bu muhtemelen bu yüzden olacaktır dedi.
Olumsuz olarak bunu algılamamak lazım dedi. Bu sadece süreç belki 10 Ocak 10 Ocaktan işte Mart ayına doğru sarkabilir dedi. Yine de böyle bir haber gelirse yani olumsuz bir haber olmasa dahi haberin gerçek manası anlaşılana kadar zarar verici olabilir. O yüzden de dikkat etmek gerektiğini düşünüyorum.
Peki, sana şey sormak istiyorum. Sen bizim uygulamamızda bir liste hazırladın. Bitcoin madencisi şirketlerin listesiydi bu. O liste o kadar popüler oldu ki yani ben çevremden de çok duyuyorum.
Zaten Bitcoin'in yükselmesiyle birlikte bu Bitcoin madencisi şirketlerin biz çok çok daha fazla yükseldiğini gördük. Bilmeyenler, takip etmeyenler için bizim uygulamamızda sosyal medya tarafında yer alıyor senin listen. Burak Tamaç'ın takip ettikleri diye bulabilirler. O listede pek çok şirket var.
Riot'dan Clean Spark'a. Bu şirketlere ben detaylı baktığımda korrelasyonlarının Bitcoin'e çok yüksek olduğunu gördüm Burak. Yani %80'nin üzerinde bir Bitcoin korrelasyonu var bu şirketlerin. Dolayısıyla da Bitcoin yükselirken yükselmeleri çok normaldi.
Bitcoin'den daha fazla yükselmeleri de kabul edilebilir anlayabiliyorum risk and reward açısından yani risk ve ödül açısından değerlendirdiğimizde sadece araştırma yaparken şeyde dikkatimi çekti bu şirketler Bitcoin yarılanmasıyla birlikte biliyorsun Nisan ayında yarılanmanın gerçekleşmesi bekleniyor. Ödülleri de yarıya düşecek bu şirketlerin. Dolayısıyla bu şirketlere ilişkin bir olumsuz durum da söz konusu. Ama halen yükselişlerini sürdürüyorlar.
Peki gelecekte de sürdürecekler mi? Asıl merak ettiğim konu bu. Sana da bunu sormak istiyorum. Korrelasyonun ne olduğunu bence altına çizmek gerekiyor.
Çünkü şöyle bir şey, biz bir yayını şöyle de yapabilirdik. Bitcoin işte ben o listeyi paylaştıktan sonra %50 düştü ama Bitcoin madencileri %80 düştü. Ki böyle bir şey olmuştu da. Korrelasyon derken bu sadece pozitif anlamda değil negatif anlamda da etkilediği için bunun altını çizelim.
Şöyle oluyor yani Bitcoin sonuçta bir baktığımızda MTA ve çok ciddi bir piyasa değeri olan bir MTA'dan bahsediyoruz. MTA olduğu yani kolay anlaşılsın diye MTA diyorum. Bitcoin sadece MTA değil ama daha basit anlaşıldığı için elektronik, dijital altın diyelim. Şimdi tabii ki de bundan çok daha küçük piyasa değeri olan ve bu MTA ile Bitcoin ile alakalı şirketlerin volatilitesi yani betası diyelim daha doğrusu Bitcoin fiyatı arttığında daha fazla düştüğünde de daha fazla düşüyor.
Yani korrelasyon burada var ama birazcık daha iki yönde de hızlı gidiyor. Bunun sebebi söylediğim gibi bu şirketlerin küçük şirketler olması Bitcoin piyasa harcımı ile karşılaştırdığında. Bunun aslında şöyle bir bu hikayeyi birazcık bence başa sarmamız lazım ki buradaki şeyi anlamamız açısından 3 yıl önce ABD'de doğru düzgün yani bu kadar böyle halka açık şeyi yoktu Bitcoin madencisi. Yani Çin Bitcoin madenciliğini yasakladıktan sonra bu madenciler bir şekilde dünyanın farklı yerlerine dağıldılar.
Kazakistan olsun diğer ülkeler olsun ama birçoğu bunların ABD'ye geldi. Bunun sebebi şu yani dışarıdan bakıldığında ABD tek bir ülke işte tek bir ulus devlet gibi gözüküyor öyle de zaten ama eee eyalet sistemi olduğu için her eyaletin kendine ait yasaları kendini kendi anayasa mahkemeleri eee kendi uygulamaları kendi regulasyonları var. Güney eyaletlerinde ki yönetimler diyelim bu bitcoin madencilerini şirketleri bir şekilde kendilerine çekmeye çalıştılar. Bunun için de subvansiyonlar sağlandığı daha kolaylık sağlandığı geçiş sürecinde vesaire.
Şimdi buradaki en önemli konu şu biz bitcoin açıkçası enerji sektörüne katkısını Daha önce bilmiyorduk. Bildiğimiz tek bir şey vardı, enerjiyi fazla tükettiğiydi. Ama Amerika'da ortaya çıkan bir şey var ki, ki bu çok önemli. Sadece Amerika için değil, tüm dünyadaki enerji şirketleri için de önemli bu.
Şimdi enerji sektörünün en büyük sorunu şu, bazı dönemlerde talebi karşılayabilmek için arzın da o kapasitede olması gerekiyor. Mesela havalar çok ciddi bir şekilde soğudu, ısındı diyelim daha doğrusu, daha kolay ısınması için. Çok ısındı Teksas'ta. Herkes bir anda çok daha fazla normalden klima kullanmaya başladı.
Burada tabii ki de enerji talebi burada artmış oluyor. Bunu karşılayabilmek için Bu seviyede bir arzın yani üretiminde hali hazırda olması gerekiyor. Bir anda bunu işte enerji üretimini arttıralım da o talebi karşılayalım değil ki haberlerde de hatırlıyordur birçok kişi işte Teksas'ta işte enerji talebi çok olduğu için soğuk olduğu için vesaire işte enerji kullanamadı insanlar soğukta kaldı vesaire gibi haberler çok fazla oluyor. Şimdi Bitcoin burada şöyle devreye giriyor ki bu çok önemli.
Bu enerji şirketlerinin çevresinde yer alıyor bunlar. bu şirketler birçoğu ve kullanılmayan enerjiyi yani normalde şu anda mesela Texas'ın işte 11'im enerji kullanıyor. Havalar mesela çok ısınında 100 kullanacak. Bu enerji şirketleri şu anda bu arzı arttırıyorlar ama bu arzın fazlasını kullanılmayanı Bitcoin madencilerine satıyorlar.
Şimdi bu neden çok önemli? Normaldeki fiyatından çok daha ucuza alıyor bu şirketler bu şeyleri enerji yani Normalde Bitcoin madencesinin enerji masrafı 10 birimse diyelim, bu kullanılmayan enerjiyi aldıkları için bunu 2 birime, 3 birime alıyorlar, çok ucuz alıyorlar. Şimdi bu doğal olarak bu firketlerin gelirini arttırıyor. hisselerini de arttıran bir şey.
İkinci önemli, çok önemli konu aslında bu. Yani tamam bu çok güzel ama bu ne işe yarıyor? Kullanım arttığını yani mesela söylediğim gibi hava çok ısındığında herkes bir yanda talep arttığında da Bitcoin vatancıları kontak kapatıyorlar. Kullanmıyorlar enerjiyi.
Orada bir, ardında bir boşluk oluşturuyorlar ki o talep karşılansın. Şimdi herhangi bir sektörün başka bir sektörde bunu yapmanız imkansız. Yani bir fabrika düşünün. Ne bileyim lastik fabrikası.
Çok fazla enerji kullanıyor. Ya bakın işte klima lazım, insanlar soğudu, soğukta kalıyor deyip işte fabrikayı mı kapatacağız? O fabrikanın tekrar harekete geçmesi, tekrar fonksiyonel hale gelmesi çok zor bir şey. Ama Bitcoin madencilikleri için bu 10 dakika.
Yani siz Bitcoin madenciliğini kontağa çok uzun süre şey yaptığınızda herhangi bir şekilde kâr etmiyor size bu. Şöyle toparlayayım yani buradaki konu şu açıkçası bitcoin madencileri Amerika'daki hisselerde borsalarda hisseleri olan istenilen bitcoin madencilerinin son iki yıldaki bu keşfedilen yeni durumdan kaynaklı olarak Kârlılıkları çok ciddi oranda arttı. Bu da hisselere olumlu olarak yansıyor. Önümüzdeki dönemde bence bu devam edecektir.
Çünkü diğer eyaletler de buradaki avantajı gördükleri için onlar da bir şekilde diğer Bitcoin madencilerini ya da aynı Bitcoin madencilerinin kendi eyaletlerinde de yatırım yapmalarını isteyeceklerdir diye düşünüyorum. Yani bitcoin fiyatı son söyleyeyim şu olsun bitcoin madencileri ilgili olarak bitcoin fiyatıyla korrelasyonu işte arttığında da arttırılması düştüğünde de düşecek anlamına gelmesi ama bunun haricinde pozitif bir durum olduğunu söylemem gerekiyor. Kesinlikle. Sen on-chain analizleri de yapıyorsun zaten.
O yüzden hakimsindir de datalara. Tüm zamanların rekor ücretini toplamışlar. Yakın zamanda paylaşılan veriye göre 23,7 milyon dolar toplamışlar. Bununla ilgili ne düşünüyorsun?
buradaki aslında konu şu yani bitcoin madencileri sadece blok başına verilen ödülü kazanmıyorlar aynı zamanda işlem ücretinden de bir gelirleri var bunu insanlar biraz kaçırıyorlar yani bitcoin madencilerinin tek tek geliri işte blok başına kazanılan ödül değil işlem ücretleri de var sonuçta burada bir talep artışı var bunun altını çizmek gerekiyor geçen seneki gibi aynı durumda aynı durumda değiliz bir de bunu etkileyen önemli bir şeylerden birisi de bu orijinal dediğimiz yani bitcoin en basit bir şekilde anlatılır şekilde yani bitcoin nft'si bitcoin blok zincirindeki oluşturulan nft'ler bu da talebi arttırıyor doğal olarak talep arttırıldığı için de işlem üretiminde artış ortaya çıkıyor onda etkisi var bunda bu ne kadar kalıcı olur onu bilmiyoruz ama sonuçta bitcoin madencilerini bu sektöre olumlu katkısı olduğunu söylemek gerekiyor çünkü talep artıyor senin portföyünde yüzde versen ne kadar yer alıyordur peki bu bitcoin madenci şirketler onu da soralım madem benim portföyümde yüzde beşin altında bütün hepsini topladığımızda yani bitcoin yüzde beşin üzerinde ama bitcoin madencileri inli topladığımızda yüzde beşin altında ama ben yazımda da bahsettiğim gibi mirasa yazdığım yazıda da bahsediyorum hatta bir yazı daha var bu hafta bitirdim haftayı umarım sizinle paylaşırım o da yayınlanır
Ben sektörü olan inancımdan kaynaklı olarak, tek bir hisseye değil, 8-10 tane o yazıda bahsettiğim hisselerin hepsine birden yatırım yapıyorum ki, şirketlerin kendilerine özel bir riski almayayım diye. Bir tanesi batarsa, diğeri beni etkilemesin diye. Bence bunun altını çizmem gerekiyor Züleyha. Burası çok önemli.
Şimdi 10 tane madenci şirketi düşünelim, o yazıda bahsettiğim. çok basit bir denklemden bahsedeceğim ki diğer sektörlerde bu kadar hızlı olmaya şimdi bu 10 tane şirketten bir tanesi battı diyelim. Ne oluyor? aynı yani otomatik olarak kontağı kapattığı anda diğer 9 şirketin her şey artmıyor da onların yani o fazla 9'a bölünüyor.
Şimdi bizim bahsettiğimiz şey var ya bitcoin madenci ödülü o mesela 10 şirkete çok basitleştirerek anlatıyorum 10 şirkete dağılıyordu bu birbirlerine olan her şeyle alakalı olarak işte dağılıyordu. Oradan bir tanesi battığında o şirketin o zaman 9'a dağılıyor. Yani total olarak sektör aslında şirket batmasından etkilenmiyor. Yüzden otomatik olarak diğer 9 şirketin hissesinin değeri artmış oluyor.
Ya da oradan bir şirket onların işte makinelerini işte cihazlarını aldıysa onun hissesi artmış oluyor. Yani bu şekilde birden fazla birçok hisseye, madenli şirketin hissesine aynı anda yatırım yapıldığında aslında biz şirketlerin riskini değil sektörün riskini almış oluyoruz. Bitcoin fiyatının artacağına inanıyorsanız o riskin de uzun vadede çok yüksek olmadığının altını çizmek gerekiyor. Altın çizdiğin tek yer var bir kere daha uzun vadeli kısa vadeli volatility olduğunda bildiğimiz gibi zaten fiyat çok fazla etkileniyor.
Bir de ben sana on-chain ile ilgili bir şey sormak istiyorum Burak. Yani senin o taraftaki ilgini, yeteneğini biliyorum. Bana on-chain analizi böyle sanki şeffaf bir cam gibi geliyor. Böyle kripto para piyasalarını o şeffaf camın arkasından yorumluyormuşuz gibi geliyor.
O yüzden oradaki veriler çok önemli. Sen de bu anlamda güzel şeyler yapıyorsun. Ne görüyorsun son zamanlarda o camın ötesinden ne görünüyor şu an baktığında? Önce şeyden bahsedeyim, senin söylediğin gibi ben bu tarz hani 3 yıldan beri açıkçası ben CryptoQuant, Onchain analiz şirketi CryptoQuant'a çalışıyorum.
Benim açıkçası Crypto'ya girmem, Bitcoin'le tanışmam ve Onchain'e tanışmam birbirine çok çok benziyor aynada olan şeyler. Hatta Onchain verinin varlığı beni bu konuda birazcık daha hızlandırdı diyebilirim benim adaptasyonumu. Rahatlata diyebilir misin? Dataya dayanmak, veriye dayanmak, bir şeyleri analiz etmek bence rahatlattırmıştır seni de.
Çünkü işte kripto para piyasasında normal borsalara göre ne eksik? Temel analiz eksik aslında. Yani biz hisselerde yaptığımız gibi temeline bakıp bir şeyleri yorumlamakta zorlanabiliyoruz. Çok fazla dataya zaten hakimiz borsalar tarafında.
Kripto para piyasalarında bu biraz eksik kalıyordu ama on-chain analizi aslında o temel taraftaki eksikliği de giderebilecek detaylara sahip bence. Kesinlikle öyle. Bence çok daha fazlasını veriyor şundan dolayı yani biz mesela şunu hayal edelim dünyadaki bütün bankaların mevduat hesaplarının işte bakiyelerini gördüğümüzü hayal edelim bütün bütün hesapların ama dünyadaki bütün bankaların ve hangi bankaların olduğundan %99 oranında eminiz sadece kime ait olduğunu bilmiyoruz bir madenci vesaire sektörü ise onları biliyoruz ama hadi ait olduğunu hiç bilmeyelim derim yani bu veri tek başına değeri ne kadardır yani birisi bize gelse ki ya işte dünyadaki bütün mevduat hesaplarındaki bakiyeleri ne zaman açılmış aralarındaki transferleri anında görebiliyoruz böyle bir veri var elimizde ya bu veri şu anda herhalde birkaç yani abartmayacağım ama yani birkaç milyar dolar falan olur herhalde eğer bu bu veri bir bir şirkete işte sunulsa
Çünkü bu çok büyük bir alfa var burada. Çünkü siz buradan birçok şey çıkartabilirsiniz. Kripto bize bunu sağlıyor. Bitcoin üzerinden bahsedeyim.
Diğerleri de sağlıyor. Yani buradaki adresleri cüzdan, cüzdanları mevdat hesabı gibi düşünebiliriz. Ve şu, biz bütün dünyadaki bütün o adreslerin bakiyelerini, aralarındaki transferleri biliyoruz. Ama sadece kime ait olduğunu bilmiyoruz.
Çok önemli bir veri. Çünkü biz bunları daha sonra bakiyelerine göre, açıldığı yıla göre kategorize edebiliyoruz. Yani işte son bir yılda açılan mevduat hesaplarındaki işte eee bakiye bakiyenin işte ortalama maliyeti mesela. Bu çok önemli bir veri olur ama işte eee on şeyin veri şu anda henüz böyle anlaşılmadığı için daha çok işte çok çok kısa vadeli işlem açanların risk eee risk yönetimini sağlayan bir şey olduğu için eee orta ve uzun vadeli yatırımcılar da bundan çok ciddi oranda eee etkileneceklerdir ki ben zaten kişisel olarak o şekilde kullanıyorum hani günlük trade yapmadığım için Orta boy uzun vadeli pozisyon değişikliğimi yaparken 13.000 verilere çok çok dikkat ediyorum.
Ki piyasa döngülerini anlamamıza da anlarken de bizim aslında faydalandığımız önemli metrikler var burada. Peki güncelde bu döngülere baktığında neyi yorumlayabiliyorsun? Yani işte yeni kullanıcılar geliyor mu mesela? Ayı ve boğa döngüsünü gösteren metrikler ne söylüyor sana?
Bunları biraz anlatmak ister misin bize? Benim için yani herkesin BOA tanımı farklı. İşte BOA geldi mi, BOA ne zaman geliyor, BOA nedir? Şimdi yenilegsel piyasalarda BOA dediğimiz şey %20 oranında artıştan bahsediyoruz.
Ama şimdi Bitcoin'de, kripto piyasasında böyle bir şey yok tabii ki de. Daha önceki 2013, 2017 ve 2021'e baktığımızda ortaya çıkan çok net bir tablo var. Bence bu tablo şu. Yani yeni yatırımcı geliyor mu?
bu anın oluşabilmesi için yeni yatırımcının geliyor olması lazım ki bir dağıtım sürecine girilsin yani yeni yatırımcıya bir şekilde bu bitcoin'ler daha öncesinde alan adresler balinalar diyelim dağıtsınlar bu sadece balina derken bu arada insanlar bunu çok yanlış anlıyorlar işte balina işte piyasayı manipüle eden balinalar falan arkadaşlar balina dediğimiz şey sadece daha tecrübeli yatırımcı yani bir yatırımcı düşünün bu sektörde işte 10 yıldır var ya da 5 yıldır var 6 yıldır var işte eee ve elinde işte yüz milyon dolarlar var, birkaç milyon dolar var, her neyse işte bir bin bitcoin'den fazla var. Bu da bu tabii ki de daha daha tecrübeli bir bir yatırımcı anlamına geliyor. Balina'dan kastımız aslında bizim bu Balina'yı böyle gözümüzde büyütmemek gerekiyor. Teknik tanımlığı da aslında bu.
Şimdi bu Balina'lar doğal olarak ayı dönemlerinde işte son iki yıldır aldıkları ııı topladıklarını dağıtması gerekiyor. Dağıtması için yeni yatırımcının gelmesi gerekiyor. Peki bunu nasıl takip edebiliriz? Yeni yatırımcıyı takip etmek için işte Google'daki trend analizleri var.
İşte Bitcoin ne kadar sörç edilmiş, haberlerde geçiyor mu? Bunlar daha çok böyle intuitive şeyler ama Onchain veri olarak da baktığımızda yeni adres sayısı bence burada çok önemli. Yani yeni yatırımcı geldiğinde doğal olarak işte borsadan işte oradan buradan borsalarda yeni yasa fars çıktığı için yeni adresler oluşuyor. Soğuk cüzdan kullanıyorlarsa yeni adres oluşuyor.
Yeni adres sayısı aktif adres sayısı artmış mı? 90 günlük ortalamasına baktığımızda 2017'de ve 2021 Nisan ayındaki 64.000'i gördüğümüzde Bitcoin zirvesiyle all time high ile yani eşit bir şekilde gidiyor. Aynı oranda artmış ama 69K yükselişinde aktif adres sayısı o kadar yüksek değil.
Bu bizi şunu gösteriyor yani biz o zaman da açıkçası ben işin içinde bu kadar değildim o zaman ama yani bu virüye baktığımızda bu 69K yükselişinin bir anlamda fındık içerisinde sahte olduğunu görebilirdik. Çünkü yeni kullanıcı gelmedi. Yeni kullanıcı gelmediği için de Bitcoin fiyatının o seviyelerde kalıcı olması çok zor. Peki şu anki döneme baktığımızda ne oluyor?
Aktif adres sayısı Bitcoin fiyatıyla orantılı bir şekilde artıyor. Bu olumlu bir şey. Yani bu yeni kullanıcının yavaş yavaş Bitcoin'e geldiğini gösteriyor bize. Bitcoin NFT'si dediğimiz bir şey var ya, bu da buradaki aktif halde sayısını arttıran bir şey.
Yani bu daha önce yoktu. Bir yıl önce, iki yıl önce, üç yıl önce olmayan bir şeydi. Sadece buradaki bir uyarıyı dikkate alarak bu aktif adres sayısındaki artışın olumlu olduğunu söylemenizde fayda olduğunu düşünüyorum ben. Yani sadece bu veriye bakarak bile bir analiz çıkarabiliyoruz.
Gerçekten bu yükseliş sağlam bir yükseliş mi? Devam edecek mi? Arkası ne kadar dolu? Bunu görebiliyoruz değil mi?
Bu aslında şeyi gösteriyor bize, bu yükseliş organik mi değil mi? Organikten kastımız ne? Bu yükseliş artarken yeni kişiler geliyor mu? Yeni insanlar alıyor mu Bitcoin'i?
Çünkü onların alması demek buradaki benimsenbenin adaptasyonun geliştiği, arttığı, yükseldiği anlamına gelir ki Bitcoin için en önemli şey zaten bu. Bizim yani Bitcoin'e bir şekilde inanmamızı uzun vadeli benim en azından buna yatırım yapmamı sağlayan şey Bitcoin çok çok az kişi tarafından biliniyor hala. Çok az. Yani Türkiye'deki durum gerçekten şey değil.
Bütün dünyada olan şey değil. Yani Türkiye'de kime sorsanız herkesin bir şekilde bir kriptoya bir yatırımı olmuş son iki üç yılda. Yani gerçi nasıl olduğu da ayrı bir soru ama olmuş bir şekilde. Ama ben mesela ABD'de yaşıyorum.
Daha geçen gün hani beş kişiyle tanıştım ki bunlar otuz beş yaş üstü. Üçü avukat iki tanesi de böyle beyaz yıkalı işte çalışan insanlar. hiçbirisinin bitcoin yatırımı yok, hiç olmamış ve hala daha işte uyuşturucu kartellerinin kullandığı bir şey olduğunu düşünüyorlar. ETF'den hiç haberleri yok falan.
Ben bahsettiğimde şaşırdılar mesela. Hani gerçekten Amerika'da çoğunluk yani çoğunluk derken belli bir yaş üstü azı demiyorum hani yirmi beş kırk beş yaş arasındaki kişilerin çoğunluğu gerçekten bitcoin'e daha yatırımı yok. Bu bu yeni adres sayısı organik yükseliş bu yüzden önemli bu kişiler gelmeye devam ettikçe bitcoin'dan bizim kazanacağımız işte bitcoin fiyat artışı daha doğrusu diğer varlıklara göre daha yüksek olacaktır çünkü daha çok çok erken O zaman ben sana bir soru sormak istiyorum. Genelde diğer iki podcast'te de sordum.
İki podcast'te de aslında sorduğum sorunun tam tersini sorayım sana. Bitcoin'de bu sene yeni bir düşüş yaşanır mı? Yeni bir dip yaşanır mı daha doğrusu? Düşüşler elbette olur.
Her borsa gibi kripto para piyasaları da döngüseldir. Zirvelere nasıl çıkıyorsa zaman zaman düzeltmeler yaşanır ama yeni bir dip görür müyüz? Özellikle de Bitcoin spot ETF sonrasında böyle bir şey yaşanabilir mi? Sana bunu sormak istiyorum.
Bence çok önemli bir soru bu. Çünkü yükselen piyasada bunları konuşmak bence çok daha önemli. İnsanlar bir şekilde hazırlıklı olsunlar diye. Şimdi iki şey var.
Yani büyük bir ihtimal benim tahmin ettiğim şey yani ETF onaylandıktan sonra bir düzeltme yaşayacağımızı ben düşünüyorum. Ya da onaylanma sürecinde. Genelde böyle oluyor. Bu tabii ki de benim bildiğim bir şey değil.
Sadece hissiyatıma dayalı bir şey. Genelde işte bu tarz gelişmeler olduğunda olmadan önce piyasa bunu fiyatlıyor. Olduğunda ise daha çok hani haberi sat gibi bir düzeltme oluyor. O düzeltmeyi görme ihtimalimizin yüksek olduğunu düşünüyorum.
Belki onaylandığında tekrar çok ciddi bir artış daha yapacak sonra olacak ama tabii ki de şu yani henüz Bitcoin ETF onaylanmadı. henüz insanlar ETF alamıyorlar. Yani birileri bunu fiyatlıyor ama bunu hani Bitcoin ETF onaylansa da içinde ne kadar yatırım olacağıyla ilgili de çok ciddi soru işaretleri var. Ben ben James'e onu da sormuştum.
Yani 2021'deki vadeli ETF'e girişler bir milyar doları bulmuştu ilk bir günde ama sonra bir yıl boyunca o şekilde kalmıştı. E-Spot ETF zaten Avrupa'da Kanada'da olan bir şey. Yani onlarla karşılaştırdığımızda çok öyle çok çok sert ciddi organik bir artış zaten beklenmiyor kısa vadede ama piyasa bunu olumlu fiyatlayacaktır orada bir düzeltme olacaktır. ikinci kısım ise bence resesyon konusu yani resesyon şu anda işte beklenmiyor teğet geçecek dönüyor soft landing ihtimali arttı vs.
bununla ilgili şimdi bu yayında çok fazla detaya girmedik ama şunu söyleyeyim sadece yani bütün resesyon indikatörleri önümüzdeki 12-15 ayda bir resesyon olacağını söylüyorlar az ya da yani ııı şiddeti az ya da çok Şimdi bunun şiddetinin büyüklüğüne göre yani bu resesyon ne olacağı, nereden geleceği bunu kimse bilmiyor. Zaten o zaman resesyon olmaz adı. O zaman zaten bir şok olmaz. Bilinmeyen bir şey olması lazım.
Yani bir şeyler kırılırsa eğer ekonomide zaten bütün ekonomi çok sert bir şekilde düşüş yaşayacağı için bitcoin de aşırı volatil bir varlık olduğu için bu durumda bence tekrar bir dip görünebilir. O yüzden Bu resesyon risklerini, risk ihtimallerini bence yakından takip etmek çok önemli. Çünkü orada oluşacak bir risk sadece Bitcoin'le alakalı değil, bütün piyasalarla alakalı olacağı için. Buradaki bütün piyasalardaki riskli varlıklar da düşse sebep olacaktır.
Buna nasıl hazırlıklı olunabilir? Yani Recessiyonla alakalı işte metrikler belki takip edilebilir. Leading index, öncü index bunda önemli bir şey. Çünkü birçok metriği kendi içerisinde barındırıyor.
Başka diğer türlü işte bir şekilde çünkü resessiyon olduğunda altın gibi, tahvil gibi ya da nakit diyelim, nakit de tırnak içerisinde değer kazanı her şey düşüyorsa Nakit de otomatik olarak değerini koruyan bir şey olduğu için önemli bir yatırım aracıdır aslında. Belki kısım pay ayrılarak back şey yapılabilir. Senin bahsettiğin nakit dolar ama değil mi? Tabii tabii.
Evet evet. Senin gerçekliğindeki nakit dolar onu belirtelim. Bizim gerçekliğimizdeki nakit TL olduğu için bizde geçerli olmayabilir o durumda. Doğru kesinlikle haklısın burada.
Bunun altıncısı çok önemli oldu. Nakitten kastım benim dolar hani tahfil derken de zaten ABD devlet tahfillerinden bahsediyorum. altın ama aynı altında bir değişiklik yok Ya şöyle, resesyon tahminleri yani bunu daha önce de konuştuk. Biliyorsun 2023 yılının başında her kurumdan resesyon tahmini geliyordu ve resesyon sinyalleri de alıyorduk.
Aldık da zaten bu arada. Hala da var. Yani ekonomide bir şeylerin bir tık bozulacağı önümüzdeki süreçte de bence açık. Zaten Fed faiz indirimine bir şeyler de bozulmadan gitmez yani.
Fed'in, Powell'ın faiz indirimine de gidebilmesi için bir yerde artık bir sıkıntı görmesi gerekiyor. Sence bunun acaba şiddeti ne olacak? Yani belki de gerçekten, çünkü böyle tahminler de var, çok soft bir resesyon yaşayacağız. Bu ihtimal de var, onu da belirtelim.
Çünkü hani resesyonla ilgili, Powell da en son konuşmasında söyledi ya, yanlış tahminlerde bulunduğunuz dedi kurumlara açık bir şekilde. Gerçekten tahmin edemedik. ABD ekonomisi tahmin ettiğimizden daha güçlüymüş. Bunu görmüş olduk.
Bakalım 2024 yılı bize ne gösterecek yani? Ben açıkçası burada şöyle ayrışacağım. Yani açıkçası biz resessiyonun bir şeylerin kırılabileceğinin eee sinyalini gördük biz iki bin yirmi üçte. Bu şirketler de haklıydı aslında.
Eee ne oldu? Bankacılık krizi oldu. Bir anda üç dört tane üç tane banka battı ki ABD talihinin en büyük eee sanırım beş banka basitliğinin iki tanesi ya da üç tanesi iki bin yirmi yani bu geçtiğimiz bu yıl içerisinde oldu. Şimdi iki tane büyük büyük banka battı.
Eee üç tane diyelim. Bunlar küçük bankalar değil. Peki ne oldu? Işte faizleri indirmeden bir şekilde hızlı bir şekilde FED bilançosunu arttırarak işte FDIC hazine ve FED bir araya geldiler.
Üç tane kurum apar topar olabildiğince hızlı bir şekilde müdahale edip buradaki yani büyük bir şey düşünün. Su su bidonu düşünelim. Bir yerde bir açık oldu. Su akıyor.
Üçü birden yani öyle bir bant çektiler ki oraya Yani sadece işte FETA ben oraya işte şey şey yapacağım değil hani hani faizleri indireyim ya da işte bilançomu arttırayım değil. İşin içine FDIC girdi. FDIC 250 bin dolara kadar mevduatları sigorta ediyor. Üstünü de ettiler.
Ona işte hazine hazine müdahale etti. Büyük bir operasyon yapıldı ve buradaki açık hemen kapatıldı. Şimdi aslında biz o şirketler böyle bir şey bekliyordu. Reseçyondan kastımız bizim zaten bu.
Yani bir şeyler kırılacak ekonomide ve bu da işte dalga dalga yayılacak. Dalga dalga yayılmasını önüne geçtiler. Şimdi yasaların beklentisi bu olaydan sonra çoğalmaya başladı. Yani ve siyaset şu an gelse de herhangi bir ufak bir şey olsa da FED zaten faizleri indirmeden arkasından dolanıp bunu bilançosuyla işte hazine araya giriyor bir şey oluyor bir şekilde kurtarıyorlar bu şirketleri şimdi böyle bir şey olduğuna inanan bir bir piyasa yani bu tabii ki de zaten uzun vadede hep olan bir şey benim Bitcoin'e olan inancımın da kaynağı olan bir şey ama Bu kadar hızlı bir şekilde toparlandığı için, müdahale edildiği için doğal olarak da resessiyondan beklenti de şu anda hani şiddetiyle ilgili az.
Şöyle toparlayayım son cümle olarak. Resesyon sert bir şekilde beklenmiyor artık. Bunun sebebi sert bir resesyona Fed'in hazinenin izin vermeyeceği inancı. Yoksa resesyonun sert gelmeyeceği inancı değil.
Eee bence bence bu çok önemli bir ayrım. Yani şunu mu anlamalıyım? Iki bin yirmi dört yılında kesin olarak resesyon yaşayacağız diye mi düşünüyorsun sen? ABD ekonomisi için soruyorum tabii ki.
Ben açıkçası ya burada kesinlik bilmemiz yani kimse bilmiyor ama ben açıkçası büyük bir ihtimal ekonomide tekrar bir şeylerin kırılacağını düşünüyorum. Bunun ekonomiye ya da riskli piyasalara etkisini de eee böyle bir krize dediğin işte hazinenin hükümetin nasıl müdahale edeceği bence karar verecek yani bence bir şeyler bir şeyler kırılacak ama yine çok hızlı müdahale edecekler çünkü bunun sebebi iki bin yirmi dört Kasım ayında ABD'de başkanlık seçimi hiçbir başkan seçimi hiçbir başkanlığa kastım bu arada bu çok önemli ben bunu Midas'a yazmıştım. İlk yazdığım yazılardan bir tanesi hatta bu. Yani buradaki yeni bir başkan, iki adayda yeni başkan oluyorsa, hali hazırdaki başkan artık ayrılıyorsa, bu kadar bunu dert etmeyebiliriz belki.
Yani belki açıkçası çok da umurunda olmaz hükümetin resesyon olması. Ama hali hazırdaki başkan yeniden seçilmek istediği için Biden tekrar aday olduğu için doğal olarak ekonomide bir şeylerin iyi gittiğini göstermek zorunda. Böyle bir dönemde resesyon olsa bile bir şey kırılsa bile bence çok hızlı bir şekilde müdahale edeceklerdir ama Yani o müdahale işte sonrası bir hafta içerisinde mi toparlanır piyasa? Bir ay mı?
İşte COVID'de olduğu gibi 3-5 aya mı yayılır? O resessiyonun ya da ekonomide bir şeylerin kırıldığı zamanla alakalı. Bence hazırlıklı olalım. Her şey şu an çok çok iyi gidiyor hem piyasalar için hem de kripto varlıklar için.
Riskimizi doğru bir şekilde, profesyonel bir şekilde yönetmek için bu tür ihtimallere de tamamen göz ardı etmeyelim diyorum. Süper, öyleyse aynı sayfadayız. Evet, bir sinyal alıyoruz, bir şeyler olacak ama bence de buna izin vermeyecekler gibi gözüküyor. Yine de biz her şeye hazır olalım.
Şahane bir podcast'tı. Var mı eklemek istediğin bir şey Burak? Yeni bir yazım geliyor şu anda Midas'ta. Fed şu anda faizleri indirmeyeceğini söyledi ama bilançosunu hala azaltmaya devam ediyor.
Bununla ilgili önemli bir yazı yazdım. Önümüzdeki hafta yayınlanır umarım Midas'ta. Bir de madenci hisseleriyle ilgili yeni bir öneri yazım daha var. Dinleyiciler onları da takip ederse çok sevinirim.
Çok teşekkür ederiz. Öyleyse bu mini kripto varlıklar odaklı podcast serisini senin podcastinle tamamlamış oluyoruz. Çok keyifli bir sohbetti. Dinleyenler de umarım oldukça keyif almıştır diyelim.
Ve görüşmek üzere bir sonraki podcastimizde bir katılalım. Hoşçakalın.
Bu transkript otomatik olarak oluşturulmuştur; küçük hatalar içerebilir.