Özet: Hikayelerin yalan dünyasından, "dünyanın yalan olması" hakkındaki hikayelere geçiyoruz. Bu geçiş noktası için en uygun isim Platon. Daha sonra da kısa bir Hindistan, Arabistan, Avrupa ve Çin turuna çıkacağız.

.

Kapak Resmi: The Barque of Dante, Delacroix, 1822. Delacroix, İlahi Komedya’dan esinlenerek bu tabloyu yapmış. Dante ve ona rehberlik eden şair Virgil, cehennemin dokuz halkasını geziyorlar. Ölüler Şehri arkada yanarken, Styx nehrindeki delirmiş kurbanlar kayığın üstüne çıkmaya çalışıyorlar. O zamanlar insanların çoğu bu tip resimleri sembolik görmüyor, gayet ciddiye alıyordu. Yokoluşun korkunçluğuna kıyasla, korkunç işkencelerle dolu bir ahiret bile kabul edilebilirdi.

***



Konular:


  (00:50) Vikipedi'deki fantastik İdealar Kuramı tanımı.

  (03:00) Platon'un at arabası alegorisi.

  (04:45) Platon'un sokak lambası, akılcılık ve "The Good" (Blog yazısı linki).

  (06:10) Paton'un mağara alegorisi.

  (07:50) Buddha ve Maya kavramı.

  (09:50) Film: They Live.

  (10:20) Benlik illüzyonu.

  (11:30) Yalan Dünya inancı neden evrensel.

  (12:30) Rüyalar (İncil'de geçen rüya sahneleri linki).

  (14:15) Ölüm korkusu.

  (16:15) Bilgisayarcı diliyle ahiret hikayesi.

  (18:45) Descartes'ın şeytanları.

  (20:55) Descartes'ın rüyaları.

  (22:00) Zhuangzhi ve kelebeğin rüyası.

  (23:00) Teşekkürler.

  (24:20) Mevlana.




***

Patreon: Aylık veya senelik destek.

Kitap: Safsatalar Ansiklopedisi.



.




Tüm bölümler ve daha fazlası için ⁠⁠podbeemedia.com⁠⁠'u ziyaret et!



----- Podbee Sunar -------

Bu podcast reklam içermektedir.

Fularsız Entellik

Simülasyon Teorisi 2: Yalan Dünya İnançları

Vakıf serisini, dizi uyarlamasının güzel yönlerini inceleyerek bitiriyoruz. Bilimkurgu sevmeseniz bile, diziyi izlemeyecekseniz bile, hikayecilik açısından faydalı bir bölüm olacağını umuyorum.



Konular:


  (00:00) Alaçatı Kitap Günleri

  (01:52) Fikir enflasyonu

  (02:42) Sihir enflasyonu

  (04:18) Empire: Devlet benim

  (06:16) Asimovun ruhu

  (07:10) Genetik hanedan

  (10:09) Erkeğin Üç Yüzü

  (14:29) Demerzel

  (18:30) Ex Machina

  (20:57) Ebedi imparatoriçe

  (22:52) Tavsiye: Asimov okuma sırası

  (25:41 ) Patreon teşekkürleri





Kaynaklar:⁠⁠⁠


  AppleTV'de yayınlanan Vakıf dizisi (2021)

  Asimov okuma sırası



---

Bu bölüm reklam içermektedir

Foundation: Nasıl Uyarlama Yapılır

Selam fularsızlar. Vakıf serimizin son iki bölümünü, 2021'de başlayan dizi uyarlamasına adıyorum.

Hem çok iyi hem de çok kötü bir uyarlama.  Çünkü birbiriyle pek alakası olmayan en az iki farklı diziden oluşuyor. İşin komik tarafı, Asimov’dan esinlendikleri kısımları zayıfken, kendi uydurdukları orjinal kısımları onun vizyonunu daha iyi yansıtıyor.

Bugün dizinin "kötü" kısmını anlatacağım. Ama esas derdim, onu bahane olarak kullanıp, genel olarak hikaye anlatıcılığı üstüne atıp tutmak. Yani diziyi izlememiş ve belki hiç izlemeyecek olanların dahi işine yarayacak bir şeyler yapmak istiyorum.



Konular:


  (00:00) Dizi uyarlamaları: Dune ve Vakıf

  (03:30) Seçilmiş kişi" klişesi

  (05:26) Kahramanın yolculuğu

  (07:15) Ölümsüz aktörler

  (08:30) Fikir enflasyonu

  (09:03) Anlatım aygıtları vs dünya inşası

  (11:52)	Exposition dump

  (16:13) 138 yıl daha uyuyalım

  (17:40) Şiddet yanlısı Salvor Hardin

  (19:30) Seldon enflasyonu

  (20:34) Sihirli obje: Vault

  (23:09) Anti sürpriz: Katır

  (25:07) Zaman paradoksu

  (26:50) Lüzumsuz bir Pinokyo

  (28:31) Awake

  (30:20) Ve uzaylılar

  (31:13) Herkesi şaşırtmalıyız hastalığı

  (33:51) Öğrencinin öğretmenine dönüşümü

  (35:12) Dizinin iyi yarısı




Kaynaklar:⁠


  AppleTV'de yayınlanan Vakıf dizisi (2021)


---

Bu bölüm reklam içermektedir

Foundation: Nasıl Uyarlama Yapılmaz

Bugünün konusu, Asimov’a doğrudan bir cevap olarak yazıldığı düşünülen -ve benim de en çok sevdiğim bilimkurgu romanı olan- Dune.
Sistemler, kahramanlar, din, teknoloji, kehanet gibi birçok konuda örtüşüyorlar. Karşılaştırmalı bir analiz yapalım.

(Dune hakkında biraz spoiler içerir)



Konular:


  (00:00) Epstein serisi notu

  (02:08) Hangisi daha iyi

  (03:37) Roma vs Feodalizm

  (07:52) Tekno-iyimserlik

  (10:33) Nerede bu yapay zeka

  (13:19)	Kehanet

  (17:31) 	Kahramanlık

  (19:53) Zeitgeist farkı

  (21:13)	Dune kitapları




Kaynaklar:


  Video: Dune vs Foundation - Which Future is Better?




---

Bu bölüm reklam içermektedir

Foundation vs DUNE

Serinin son bölümü. Üç perdeden oluşuyor: İlk perde tutuklanmaya giden yol, ikincisi şüpheli ölümü, son olarak da belgelerin yayınlanma süreci. Kapakta bir adamın ismi geçiyor olabilir ama esas başrol sistemin kendisi.


Konular:


  (00:00) Milyarder vs Devlet

  (01:23) Yıl 2018: Durum Özeti

  (05:40) Araştırmacı gazeteciliğin önemi

  (06:25) Perversion of Justice

  (09:25) MAGA kurucusunun yardımı

  (11:48)	İstihbaratın adamı

  (14:40) Kimsenin inanmadığı "intihar"

  (22:07) "Ölmedi" komplosu

  (26:32) Schrödinger'in Kameraları

  (31:40) Occam'ın Usturası kullanım kılavuzu

  (34:08) Ölümden hemen sonrası

  (36:05) Trump'ın 180 derece dönüşü

  (38:22) Epstein Şeffaflık Yasası

  (42:13)	Toplumun kanayan yarası




Kaynaklar:


  Epstein dosyaları veritabanı


  Perversion of Justice: The Jeffrey Epstein story

  Did Jeffrey Epstein “Belong to Intelligence”?

  A Detailed Timeline of Jeffrey Epstein’s Final Hours

  Video: top 5 lies in epstein footage


  Haber: Epstein files rife with uncensored nudes and victims’ names



-

Bu bölüm reklam içermektedir

Epstein: Hapis, Ölüm, İfşa

Önce biraz gündem (İran Savaşı) sonra da Epstein'in 2008-2019 arası dönemi. Yani aldığı akıl almaz federal dokunulmazlık, tatil gibi bir hapis cezası, bitmek bilmeyen tazminat davaları, İngiliz kraliyet ailesine uzanan mesele ve sonun başlangıcı. Haftasonu da düşüş kısmı geliyor (son dava, intihar, belgelerin yayınlanma macerası).


Konular:


  (00:00) Kimse savaş ilan etmiyor

  (04:19) Özet

  (07:24) Federal dava

  (08:49) Dünyanın en kötü pazarlığı

  (15:05) Tatil gibi hapis

  (16:18)	Tazminat davaları

  (18:46) Prens olmayan Andrew

  (22:20) Her şeyi değiştiren yazı dizisi


-

Bu bölüm reklam içermektedir

Epstein: Dünyanın En Kötü Pazarlığı

Selam fularsızlar, yayın akışımıza kısa bir ara vereceğiz. Sponsorlu bir bölüm girecek araya, fakat merak etmeyin, konu gayet ilginç: Modern insan olmanın gizli maliyeti olarak "karar yükü".  Gün boyunca verdiğiniz binlerce karar azar azar pilinizi bitiriyor.  Eskiye göre bu iş nasıl değişti ve muhakeme gücünüzü nasıl koruyacaksınız?



Konular:


  (00:00) Kahve sipariş edememek

  (03:37) 35 bin karar

  (05:27) Seçim Paradoksu ve reçel deneyi

  (08:21) Satisfier vs Maximizer

  (09:37) Sponsor mesajı: İş Black

  (10:40) Bilgi Yüklemesi (Information Overload)

  (14:13) DIKW piramidi

  (15:16) Karar Yorgunluğu

  (18:54) Yapay zekanın rolü


Kaynaklar:


  Video: The Sopranos - Paulie tries to order just coffee


  Yazı: Do We Really Make 35,000 Decisions a Day?


  Yazı: Choice overload: what we can learn from a pot of jam


  Kitap: The Paradox of Choice - Why More Is Less 

  Kitap: Future Shock (Alvin Toffler)


---


Podbee SunarBu bölüm İş Black reklamı içermektedir.İş Black ile İş Bankası müşterileri, varlık birikimlerine göre kişisel bankacılık hizmeti ve finansal ayrıcalıkların yanında kültür-sanattan restoran fırsatlarına ve giyim-kozmetikte indirimlere uzanan geniş bir ayrıcalık dünyasından faydalanıyor.Black ve Black Plus olarak iki seviyeden oluşan programa dahil olmak için İş Bankası’ndaki aylık varlık bakiye ortalamasının Black için en az 1 milyon TL; Black Plus için en az 4 milyon TL olması gerekiyor. Koşullara uyan bireysel müşteriler, herhangi bir başvuruya gerek olmaksızın sistem tarafından programa otomatik olarak dahil ediliyor. Siz de İş Black’in sunduğu fırsatları keşfetmek isterseniz, detayları, İş Bankası mobil bankacılık uygulaması İşCep'ten ya da isbank.com.tr'den inceleyebilirsiniz.

Seçim Paradoksu

Geldik Epstein meselesine. Asimov üstadım kusura bakma seni şöyle köşeye alıcaz birazcık


Geçtiğimiz günlerde, en az 20 senedir devam eden bir dizi soruşturmayla ilgili milyonlarca belge lap diye önümüze kondu, ve Epstein Dosyaları yeniden herkesin gündemine oturdu. Fakat bence işin yanlış kısımları gündeme oturdu. 

Bugünkü amacım dosyalara derinlemesine dalıp sapla samanı ayırmak değil; ben dosyaların içeriğinden ziyade toplanma sürecine odaklanacağım. Eğer siz de benim gibiyseniz, bu hengame içinde, her şeyin nasıl başladığını unutmuş olabilirsiniz. İşin sapkınlık tarafı, buzdağının görünen kısmı.


Konular:


  00:00 Yanlış gündem

  04:20 	Failing upwards

  07:37 	Victoria's Secret

  09:58 	İlk soruşturma

  14:25 	Grand Jüri

  17:56 	FBayyyyy

  19:57 	Gelecek bölüm




Kaynaklar:


  NYT Haber: Scams, Schemes, Ruthless Cons: The Untold Story of How Epstein Got Rich



-

Bu bölüm reklam içermektedir

Epstein: Nereden Çıktı ve İlk Soruşturmaları Nasıl Atlattı

Selam fularsızlar. Bugün, Vakıf üçlemesini noktalıyoruz. Serinin temel fikrini çökerten Katır hikayesini, ve üçüncü kitabı tek oturuşta bitireceğiz. Yetmeyecek, 1980lerde yazılan dört devam kitabını da jet hızıyla özetleyeceğiz.

Ha, bunca zamandır  boş durmuyordum, yeni bir podcastim var, hafif muhabbetler: Fularsız ile Kuralsız. Kafa dağıtmak isterseniz...



Konular:


  00:00 Nükleer Çağ: Solution Unsatisfactory (1941)

  03:57 Yeni Podcast: Fularsız ile Kuralsız


  04:41 Katır Hikayesi (1945)

  11:17 Zaman kapsülü

  14:29 Vakıf yeniliyor

  20:03 	İkinci Vakıf (1948)

  25:49 	Üç Cisim Problemi

  28:23 	Psikotarihin bilimsel açıklaması

  34:39 	Serinin sonu

  38:40 	Patreon Teşekkürleri




Kaynaklar:


  Foundation and Empire Part II: The Mule November 1945, pages 7-53, 139-144 (The Mule Part 1) December 1945, pages 60-97, 148-168 (The Mule Part 2)


  Second Foundation Part I: Search By the Mule - January 1948, pages 7-61 (Now You See It...)


  Second Foundation Part II: Search By the Foundation November 1949, pages 5-40 (...And Now You Don't Part 1)




---

Bu bölüm reklam içermektedir

Foundation: Katır ve İkinci Vakıf (Trilojinin Sonu)

Neden örneğin bir Harley Davidson dövmesi normal karşılanır da, başka bir kar amacı güden şirket dövmesi anormaldir? Siz tamamen gönüllü olarak, bir markanın dövmesini yaptırır mıydınız? 



Selam Fularsızlar, Vakıf serisine birazcık ara verip, bugün sponsorlu bir bölümle dünyaya dönüyoruz. Lovemark kavramını konuşacağız. Konular:



00:00 Dövme testi

02:55 Lovemark

03:52 iphone kuyrukları

05:18 Saygı-sevgi ekseni

07:45 Sponsor mesajı

08:30 Gizem

10:37 Duyusallık

12:29 Yakınlık

14:32 Kimlik (For the Culture)



Bu bölüm Garanti BBVA Bonus reklamı içermektedir.

Türkiye’nin Lovemark’ları 2024 araştırması MediaCat önderliğinde Ipsos tarafından hayata geçirilmiştir. Araştırmada Bonus “En Sevilen Kredi Kartı” markası seçilmiştir. Araştırma 15-55 yaş aralığında, kadın-erkek oranı eşit, Türkiye temsili 2000 kişinin katılımıyla bilgisayar destekli telefon görüşmeleri tekniği (CATI) yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Lovemark: Gizem, Duyusallık, Yakınlık

Vakıf serisinin ikinci kitabı, toplam iki hikayeden oluşuyor. Birbirinden çok farklı olduklarından bugünün konusu ilki: General.

"Son Romalı" lakaplı Bizans generali Belisarius'tan esinlenilmiş Bel Riose karakterini takip edeceğiz. Arada Asimov'a da yükleneceğim biraz. Bir sonraki bölümde de serinin kırılım noktası olan Katır hikayesini, tek parça halinde ele alacağız. 



Konular:


  00:00 Bir dakikalık özet

  02:18 	Pastırma Yazı ve 3.yy Krizi

  04:31 	Belisarius

  06:16 	Bel Riose

  08:33 	Vakıf bir ütopya değil

  10:41 	Sesli ve görüntülü kitap fikri

  11:44 	Ve olaylar gelişir

  13:15 	Yazarın hatası: Sahne dışı ölüm

  15:20 	Neden zafer kaçınılmazdı

  17:32 	Kurgu tutarsızlığı: GoT laneti 

  19:27 	Son söz




Kaynaklar:


  Kitap: Foundation and Empire: The General April 1945, pages 6-61 (Dead Hand)


  Kitap: The Life of Belisarius (Video versiyonu)



---

Bu bölüm reklam içermektedir

Foundation: Son Romalı Belisarius (General)

Özet: Algı dünyamızın, uyanıkken dahi ne kadar oynak olduğunu anlamak için bilim, edebiyat ve Descartes sonrası felsefe arasında mekik dokuyoruz. (Tüm kliplerin ve kaynakların linkleri aşağıda timestamplere gömülü. Eğer göremiyorsanız, başka bir podcast appi kullanın.) 

Kapak Resmi: Composition VII, Wassily Kandinsky, 1913. Kandinsky sinestezi sahibiydi, yani renkleri duyuyordu. Onun için resim yapmak, bir şarkı bestelemek gibiydi.

***





Konular:


  (00:30) Geçen bölümler.

  (02:00) Algısal bozukluklar ve sinestezi. Makale linki.

  (04:00) TED konuşması: Neil Harbisson - "Renkleri Dinliyorum".

  (05:50) Paralel görme sistemimiz. Makale: Duygusal Renkler.

  (07:15) Locke ve maddenin asli özellikleri.

  (08:40) Berkeley: "Var olmak algılanmaktır."

  (09:45) Ad Lapidem.

  (11:00) Tweedle dee ve Tweedle dum.

  (12:15) Çift yarık deneyi ve Wheeler'in düşünce deneyleri.

  (15:00) "Gerçeklik, ölçülene kadar yoktur."

  (17:05) Hume ve nedenselliğin olmayışı.

  (18:05) Özet.

  (19:50) Battlestar Galactica. Video: I’m a Machine


  (21:30) Immanuel Kant. Video: Uzay-zaman hakkındaki görüşleri.

  (24:30) Patronlara teşekkürler.

  
Kaynak Yazı 1: Kant, Algı ve Kuantum Harikalar Diyarı .

  
Kaynak Yazı 2: Evet, Sizin Maviniz Benim Kırmızım .




Bonus: Bu bölüme sığmayan iki bonus kayıt Patreonda. Birisi ileri seviye bir kuantum deneyinden bahsediyor, diğeri ise renklerin subjektifliğinden. Aylık veya YILLIK (yeni) destek verin. https://www.patreon.com/imTolstoyevski .

Kitap: Safsatalar Ansiklopedisi



.




Tüm bölümler ve daha fazlası için ⁠⁠podbeemedia.com⁠⁠'u ziyaret et!



----- Podbee Sunar -------

Bu podcast reklam içermektedir.

Simülasyon Teorisi 3: Renkleri Duyanlar ve Kuantum Harikalar Diyarı

Selam fularsızlar. Nihayet blogdaki bu yazı dizisini genişletiyor ve gerçek ile hayal arasında bir podcast serisi haline getiriyorum. Öykücülük, dinler tarihi, bilinç felsefesi, bilimkurgu edebiyatı ve teknoloji. Eşlik etmesi için ilgili yazı dizisi: https://fularsizentellik.com/simulasyon-teorisi .

.

Kapak Resmi: The Garden of Eden With the Fall of Man, 1617. Elmayı yiyen insanlar değil, en soldaki maymun. İnsanın sabırsızlığını ve açgözlülüğünü temsil ediyor. En sağdaki devekuşu ise hiçbir şeyi temsil etmiyor, photobomb yapmış.

***



Konular:


  (01:00) Dreamtime: 10 yıllık kıta tarihi.

  (01:25) Gılgamış Destanı.

  (03:00) Occam'ın Usturası.

  (03:30) Güzel hikayelerin seçilmeleri. (Film: Life of Pi).

  (05:00) Poetika, Aristo.

  (05:30) Hikaye kalıpları. (Kitap: The Seven Basic Plots: Why We Tell Stories. Özeti).

  (07:35) Westworld: Tema, ana fikir, olay örgüsü ve karakter. (Makale linki) .

  (09:30) Mad Men: The Carousel.

  (11:30) Johnnie Walker - The Man Who Walked Around The World.

  (12:00) Trump'ın öyküsü: Tehdit, canavar, kurban, kahraman. (Haber linki).

  (13:20) Simülasyon takılıyor: Deja Vu

  (15:35) Homo Sapiens vs Homo Fictus (Kitap: The Storytelling Animal)

  (16:00) Yalan söyleyen hayvanlar. (Makale linki).

  (16:45) Zihinsel senkronizasyon / neural coupling. (TED konuşması linki).

  (17:55) Memetics.

  (18:20) Medyanın etkisi: Ellen skandalı.

  (20:00) Eğitim simülasyonları ve audience surrogate. 


  (21:15) Analoji (Video: Analogy as the Core of Cognition).

  (21:50) Öykücülüğün evrimsel avantajı. (İlgili blog yazısı: Bir Evrim Hikayesi, Bir Hikayenin Evrimi).

  (23:00) "En akıllı sapienslerin değil, en iyi öykü anlatan fictusların torunlarıyız."

  (24:00) Çizgiler ve üçgenlerden oluşan hikayeler. (TEDx konuşması: The storytelling animal: Jonathan Gottschall).

  (25:10) Sinema eğlence sektöründe midir? 

  (26:20) Patreon teşekkürleri.




***

Patreon: Aylık veya senelik destek. https://www.patreon.com/imTolstoyevski .

Kitap: Safsatalar Ansiklopedisi. https://fularsizentellik.com/safsatalaransiklopedisi .






Tüm bölümler ve daha fazlası için ⁠⁠podbeemedia.com⁠⁠'u ziyaret et!



----- Podbee Sunar -------

Bu podcast reklam içermektedir.

Podcast'e Soru Sor

Kaydet - Dinle - Gönder

Bildirimler

Simülasyon Teorisi 2: Yalan Dünya İnançları

Fularsız Entellik

Her hafta eklenen yeni bölümleri kaçırma!