50: Grip Aşısı

1:40Bu kış uzun ve zorlu bir kış olacak. Salgın devam ediyor, vaka sayısı artıyor. Covid-19'a karşı aşı çalışmaları devam ediyor ancak henüz piyasaya sürülmüş bir aşı yok. Aşı çare olacak mı aslında bakarsanız o da belli değil. Bu kışı da anlaşılan pandemiyle savaşarak izolasyonu da geçireceğiz.

2:04Salgının en başındaki gibi bütün hastaneler pandemi hastanesi ilan edildi. Hastaneler yoğun, sağlık sistemi üzerindeki yük fazla olacak. O nedenle hastaneye gitmemek zorunda olmak önemli. Özellikle kronik hastalıklara sahip olanlar, yaşı ileri olanlar bu kış daha çok korkuyor.

2:20Sadece Covid-19 değil, ağır bir grip gibi diğer hastalıklarda sağlık sistemi yoğun olacağı için korkutucu. İnsanlar kışa girerken grip aşısı yaptırmak istiyor. Ne var ki bu da mümkün değil çünkü piyasada yeterince aşı yok. Sağlık Bakanlığı tüm dünyada grip aşısına yoğun talep olduğu için tüm ülkelere geçen yıl aldıkları kadar aşı verildiğini söylüyor. Şu anda Türkiye'nin elinde 1,5 milyon grip aşısı var.

2:44Grip aşısını bu sene herkes olamayacak. Peki kimler nasıl olabilecek? Türkiye Eczacılar Birliği bununla ilgili bir video paylaştı. Videoyu biz de sizlerle paylaşalım. Değerli hastalarımız, grip aşısıyla ilgili pek çok bilgi dolaşıyor. Mağdur olmamanız adına sizleri bilgilendirmek istedik. Her şeyden önce risk durumunuzu e-Nabız sistemi üzerinden sorgulamalı ve hekiminize danışmalısınız.

3:08Aşılar yalnızca hekimler tarafından reçete edilmektedir. Ve aşıların reçetesiz satışı şu an için mümkün değildir. Grip aşıları eczanelerimizde hazır olarak bulunmamaktadır. Reçeteniz Sağlık Bakanlığı sistemi onaylandıktan sonra ecza depoları aracılığıyla eczanelerimize ulaştırılmaktadır. Sağlıklı günler dilerim.

3:31CHP sözcüsü Faik Öztürak, kendilerine ulaşan bir vatandaşın e-Nabız üzerindeki sorgusunu basın toplantısında aktarıyor. Aşı olmaya hak kazananlar bunu e-Nabız üzerinden öğreneceklermiş. Bunu yaparken de bir risk belirleme sistemi kullanılıyormuş. Aşıyı ancak puanı tutanlar yaptırabilecekmiş. Ama vatandaşın bu puanı nasıl tutturacağından haberi yok.

3:56Şimdi bir örnek vereyim 1948 doğumlu bir vatandaşımız bize müracaat ediyor 72 yaşında Ben bypasslıyım Tansiyon hastasıyım Geçen sene menenjit oldum Dört tane raporlu ilacım var Eşim tansiyon hastası Beş tane raporlu ilacı var diyor Ama Bunlara e-nebuz üzerinden Aşı için Kendilerine gelen yazıyı da Bize gönderiyor Aynen okuyorum İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi Altta yazıyor Sorguluyor Cumhurbaşkanlığı genelgesi 2020'ye 8 kapsamında Bakanlığımızın belirlediği riskli kronik hastalığınız Bulunmamaktadır Anlaşılan Yaşlı olmanız Ya da kronik hastalığınızın olması Grip aşısına ulaşmanıza yetmiyor Şekerin olacak şekerin gözüne vurmuş olacak ya da bir tarafınıza inme inmiş olacak. Ancak o zaman aşı bulabileceksiniz. O da galiba belki. En son Sağlık Bakanı Fahrettin Koca şu bilgileri verdi. Özellikle riskli gebelere, yani 26 haftadan sonra ve doğumdan sonraki ilk 2 haftada olanlara, 65 yaş üstü kronik hastalığı olanlara, 5 yaş altı kronik hastalığı olanlara, 5-65 yaş arası 2 kronik rahatsızlığı olanlara, özellikle risk altında olan sağlık çalışanlarına ve organ nakli olan kişilere, bu kişilere öncelikli olarak grip asisi yapılacak.

5:27İlk yapılan açıklamalar grip aşısına erişim için vatandaşların e-devlet üzerinden e-nabız sistemine gireceği Burada kendilerinin aşı için uygun olup olmadığının ilan edileceği şeklindeydi ancak Sağlık Bakanı sonradan vatandaşlarımız e-nabız üzerinden riskli olmadığını görüp ben yaptıramayacak mıyım diye düşünmemeli Sağlık çalışanlarımıza isterse halk sağlığı üzerinden aşı yapılacak dedi Bu konu özellikle son günlerde çok konuşulan bir konu oldu Grip aşısıyla ilgili bildiğiniz gibi bir yıl sonrasının aşısı erken dönemde bir yıl önceden yani iki bin yirmi bir yılının aşını biz şimdiden sipariş etmeye çalışıyoruz. Dolayısıyla bu yıl olan aşının siparişi de geçen yıllara dayanır. Ve her yıl ortalama aldığımız aşı bir milyon üç yüz elli bin dozdu. Dünyada grip aşısının arzı toplamda %20 oranında arttı. Pandemiyle birlikte grip aşısının önemi daha da artmış oldu. Özellikle bu dönemde grip aşısının herkese yapılabilmesi gerektiği kanaati giderek yaygınlık kazanıyor. Böyle bir durum söz konusu değil olamaz. Dolayısıyla biz bu yıl için 1 milyon 350 bin grip aşısını tedarik etmiş olduk.

6:57ve ilk 400 binini de eczanelerimize, depolar üzerinden verdik biliyorsunuz. Önümüzdeki zannediyorum 2 veya 3 hafta içerisinde devamını da bu şekilde eczanelere göndermiş olacağız, depolar üzerinden. Ayrıca bunun dışında biz grip aşılarını daha da arttırmak için yoğun bir gayret içindeyiz. Şu an için bu sayının 2.4 milyona çıktığını söyleyebilirim.

7:26Geçen yıla göre. Ama bunu 3 milyon hatta 3 milyon üzerine çıkarmak noktasında yoğun bir gayret ve çaba içinde olduğumuzu özellikle ifade etmek istiyorum. Bakan geçen yıla göre iki kat oranında daha fazla aşı tedarik ediliyor ve 3 milyonu da üzerine çıkarmak için gayret içindeyiz diye de ekliyor. Bakan 3 milyona ulaşmaya çalışıyoruz diyor ama peki nüfusu bize yakın ülkelerin elinde ne kadar aşı var? Almanya'da 26 milyon aşı var, İran'da 7,5 milyon aşı var.

7:54Türkiye'nin aşıyı Amerika Birleşik Devletleri'nden aldığı şirket 2020 üretim planlamasını yaparken Türkiye'ye ne kadar aşı istediğini soruyor. Zamanına cevap gelmeyince de aşıyı 2019 senesini baz alarak üretiyorlar. Eylül ayında Türk Eczacılar Birliği farklı firmalarla iletişime geçerek Sağlık Bakanlığı'na firmaları bulunan aşı miktarını ve fiyatları bildirmesine rağmen zamanında geri dönüşü alınamadığı için bu miktarlar da temin edilemiyor. Türkiye İzlayıcılar Birliği Başkanı Erdoğan Çolak medyascope yayınında ihtiyacı şu şekilde özetledi.

8:31Vatandaşımız aşı yapılabilir Türkiye'de ancak bunlar zorunlu mu dediğimizde zorunlu olanlar noktası kronik hastalıkları olanlar, böbrek, dalak, karaciğer, kalp rahatsızlıkları olanlar ve gelişimini tamamlamamış 7 yaş altı çocuklar, hamileler gibi vatandaşlarımızı sayabiliriz. Bunları saydığımızda yirmi milyon civarına tekabül ediyor. Ancak bunların önemli olan kısmı ise bu risk grubuna göre bunların değerlendirilmesi meselesi. Burada da yaklaşık on milyon doz aşının yeterli olacağını düşünüyoruz biz. Ancak şu anda Türkiye'ye bir milyon üç yüz elli bin kutu aşı ilaç firması tarafından getirilmiş vaziyette. Ve şu anda ilaç firmasının

9:25depolarında bu aşılar bekletiliyor henüz bir karar verilemediği için. Olası bir sıkıntı durumu sıkıntının boyutlarına göre değişebilir ama sayısal olarak baktığımızda bu aşı Türkiye için yeterli değil, yeterli olmaması da sıkıntının zaten olacağını gösteriyor. Ama ne şekilde bu sıkıntı gündeme gelir, o günler içinde nasıl çözüm bulunur? Doğrusu bugünden bunu tahmin etmek çok kolay değil. Ama 10 milyon doz aşının gerektiği bir yerde 1,5-2 milyon doz bir aşı varsa sıkıntının büyüyeceği de aşkar.

10:01Yani bu risk grubunda sayılan kişilerin sayısı bile 1,5 milyondan kat ve kat fazla, Türkiye'de 65 yaş üstü 9 milyon kişi var. 1 milyonda pandemi ile birebir mücadele eden, risk altında sağlık çalışanı var. Peki aşıya uygunluğunuz nasıl belirlenecek kısa bir aranın ardından bu soruya da cevap vereceğiz. E-Nabız'a giriş yapıp menüden COVID-19 Kronik Risk Durum Raporu linkinden değerlendirme sonucunu görebiliyorsunuz. Öncelikle E-Nabız sistemine girmeniz gerekiyor. İlk kez E-Nabız kullanıcısı olacak kişiler E-Devlet yani www.turkiye.gov.tr

11:05üzerinden E-nabıza giriş yaparak profil ayarları üzerinden E-nabız şifresi oluşturmalı ya da kendi aile hekimine başvurarak E-nabız için geçici şifre edinmeli. E-nabıza giriş yaptıktan sonra da menüden COVID-19 Kronik Risk Durum Raporu linkinden değerlendirme sonucunu alabilir. Belirlenen kriterlere göre öncelik 5 kronik rahatsızlığı olan hastalar. Diyelim 4 kronik rahatsızlığınız var aşıyı alamıyorsunuz. Diyelim ki aldınız bu sefer aile hekimine gitmeniz, reçete almanız, eczaneye gidip aşının ecza deposundan istenmesini sağlamanız, sonra aşıyı eczaneden alıp sağlık ocağından aşıyı yaptırmanız gerekli. Pandemi sürecinde bu kadar riskli grupta olan kişiler 2 defa sağlık ocağı, 2 defa da eczaneye gitmek zorunda.

11:50Bakanlar da uzmanlar da diyorlar ki aşı olmamasının nedeni dünyada yoğun talep olması. Ne var ki bir süre önce Amerikan Büyükelçisi Satterfield bir açıklama yaptı. O açıklamayı da hatırlatmakta fayda var. Kafalara kurt düşüren bir açıklamayı 24 Eylül'de ABD'nin Ankara Büyükelçisi David Satterfield yapmıştı. Büyükelçi, Türkiye, Amerikalı şirketlere ilaç parasını ödeyemiyor dedi.

12:13Satterfield, Türkiye'deki devlet hastanelerinin yabancı ilaç şirketlerine borcunun bir yıl içinde 230 milyon dolardan 2.3 milyar dolara çıktığını söyledi ve şirketlerin böyle devam etmek istemeyebileceğini, bunun da Türkiye'nin çıkarına olmayacağını söyledi. Büyükelçi, Türkiye'nin ilaç şirketlerinin bazı alacaklarından vazgeçmeyi ikna etmeye çalıştığını da ekledi. Ama dediğimiz gibi grip aşısıyla ilgili sıkıntının para değil de arz yokluğu olduğunu söyleniyor.

12:39Bu sefer Yılmaz Özdil'in yazısından bir kısım aktararak tamamlayacağım. Yılmaz Özdil 24 Ekim tarihli yazısında şöyle demiş Evet bu soruyla tamamlayalım. Trendtopi'yi pod.bm.edu ile hazırlıyoruz. Görüşmek üzere.