Borsa döngüleri ne söylüyor? Bitcoin Spot ETF neyi değiştirecek? | 2024 Kripto Trendleri #2

0:40Ardından zaten bu döngülerle birlikte FED'in faiz indirimi süreci, 2024 beklentileri... İşte ABD'deki seçim ve bunun kripto tarafına ya da piyasalara olası etkilerinden, yine keza Bitcoin Spot ETF'inden, Spot ETF'e gelen son güncellemeden hepsinden bahsedeceğiz. Senin bu konudaki bilgi ve tecrübelerin benim için çok değerli. Zaten ben seni ayrıca da takip ediyorum.

1:08O yüzden bunları senden dinlemek de bugün beni çok mutlu edecek. Teşekkür ediyorum. Güzel konular hakikaten. Hadi başlayalım.

1:16Hadi başlayalım. İlk konumuz zaten söylediğim gibi döngüler olacak. Siz daha önce hiç unutmuyorum 12 Nisan tarihli bir podcast bölümünde parayı takip etmekte konuşmuştunuz zaten. Döngüleri yani vaat edilmiş toprakların anahtarı yani borsa döngülerini konuşmuştunuz.

1:33O zaman için bunların hepsi birer öngörüydü. Ne zaman netleşeceği de belli değildi. Faiz indiriminin ne zaman geleceğine dair de fikir yürütüyordunuz. Ama şu an masada daha fazla şey var aslında.

1:44Son FED faiz kararıyla ve Powell'ın açıklamalarıyla birlikte biz daha yakın öngörüler yapabilir haldeyiz artık. Henüz o seriyi dinlemeyenler varsa muhakkak bir incelesin isterim. Parayı Takip Etmek serisinin ikinci sezonu da yakın zamanda gelecek. Öncesinde bir hatmetmek gerekiyor o tarafı.

2:03Öyleyse sözü sana bırakmak istiyorum biraz Kerem. Yani borsadaki ve ekonomideki döngüleri sen Banner Cycle üzerinden anlatmıştın, incelemiştin. İşte para kazandıran ve kaybettiren dönemleri değerlendirmiştin. 2024 bu dönemlerden hangisine giriyor?

2:19Biz 2024 yılında ne beklemeliyiz? Evet, biz seriyi Banner Cycle'da bitirmiştik. 10. bölümde zannediyorum.

2:28Ve orada aslında, bu aralar da şu anda çok konuşuluyor yani. Banner Cycle, ben çok fazla görüyorum. Herkes post ediyor, anlatmaya çalışıyor şu an Twitter'da. Biz bunu 2023 ayının senesinin başında işlemiştik.

2:42Şimdi orada hakikaten 2023 senesinin sonu ve 2024 senesinin başı güzel zamanların başlayacağı para kazanma dönemlerinin piyasalarda başlayacağı ııı yıllar olarak ııı görünüyordu. Biz de yayında bunu söylemiştik. Ama ben orada şunu söylemiştim. Iıı bu çok büyük bir ııı faiz yükseltme, faiz azaltma döngüsü yani ciddi bir kriz döngüsü ııı çok fazla para basmadan sonra gelen piyasaların uçtuğu bu metni ııı bir döngü ııı bu geçmişte çok kıyaslıyoruz tabii ki, kıyaslanabilecek dönemler var ama bu kadar hızlı faiz artırılan ve bu kadar belki de hızlı faiz azaltmasına doğru gidilen bir süreç çok yaşanmadı.

3:30Burada ben biraz şöyle diyorum yani Walker mesela eski FED başkanlarından Pfizer çok uzun süre hire for longer tutabilmişti. O da onun aslına bakarsan eksikliklerinden bir tanesi olarak konuşulur bugünlerde. Ya da Burns, aynı şekilde Arthur Burns, o da off arttırmıştı ama arttırdıktan sonra çok fazla duramamıştı. Çok fazla bekleyememişti baskılar altında.

3:58Şimdi burada çok hızlı arttırılan, bir 6-7 ay belki sabit tutulan ve sonrasında da şu anda verilen sinyallerimiz, azaltılacak dönem. Fakat eksik olan şu piyasada, piyasada bir çöküş yaşanmadı. Piyasa gelmesi gereken değerlere gelmedi. Bu eksik.

4:14Bu ne zaman olur? Bu resesyonla olur diye konuşmuştuk yayında da. Ve resesyon henüz gelmedi. Bunun da tabii çeşitli sebepleri var.

4:21Çok uzatmayayım ama hep şöyle açıklıyorum. Vücutta çok yağlanma varsa yaptığınız enjeksiyon, yaptığınız ilaç, bir yapacaksanız beş tane yapmanız lazım. gövcüde girsin. Bu yağlanmadan bahsettiğimde paranın inanılmaz basıldığı ve son 20 senenin aslında genişlemecik politikalarının sebebi ve borcun artması ve benzeri birçok etken.

4:44Aslında 2024 senesi evet iyi geçecek ama seçim yaklaşana kadar diye düşünüyorum. Bu arada şeyi söyleyeceğim Kerem, sen o podcastta da belirtmiştin. O dönem işte resesyon gelmedi diyorsun ama o dönem gelmesi çok bekleniyordu. Ya tüm kurumlardan resesyonla ilgili raporlar alıyorduk.

5:03Hatta bu beklentilerle ilgili de Pavel son açıklamasında biliyorsun bir ufak dalga geçti. Yani beklediğiniz gibi olmadı dedi. Gerçekten de olmadı, haklıydı bunda. Sen o dönem resesyon söylemleri başladığında muhabbeti de vardı.

5:17İşte Fed artık durmalı çünkü resesyon geliyor korkusu vardı. Sen demiştin ki durmamalı, bunun sonuna kadar gitmeli. Çünkü eğer şimdi durmaya kalkarsa daha sonra daha büyük sorunlar yaşayabiliriz demiştin. Keza zaten resesyon da gelmedi.

5:32Fed de durmadı. İşte sabit kalsa bile faizler yüksekti sonuçta. Dolayısıyla bir faiz indirimi olmadı. Senin dediğine de gelmiş olduk en nihayetinde.

5:41Onu da böyle küçük bir parantezle vermek istedim. Aslında ben çok uzun vadeli bir süreç anlatıyorum. Ben genelde her sene başında bir yol haritası çizerim kendime. Bu sene ne olacak?

5:50Bu sene nereye gidebilir? Ben her seferinde de her sene başında da bunu yapıyorum. Yani mesela 2021 yılının sonunda 2022 benim için yatırım yapılmayacak bir seneydi. 2022'nin sonu geçici iyilik Goldilocks sürecinin 2023'te başlayacağını anlatmıştım ve hep bunun üzerine konuşmuştum.

6:09Şu anda 2024'te de faiz azaltma sürecine girilecek. Seçime doğru yaklaşırken daha riskli bir döneme evrilecek. Çünkü hep şurada şunu anlaması lazım. Piyasanın genelde karıştırdığı yer şu.

6:22Bir şeyler çok güzel oluyor diye Fed faiz azaltmaz. Bir kriz ya da bir tehlike görürse ekonomiyi desteklemek için faiz azaltır. 2023'te bunu görmesini beklemiyordum ben de. Çünkü vücuda etki etmesi bu faiz artırımlarının zaman alacaktı.

6:40Ama hayır for longer süreci her zaman bir goldilux'tır. Yani geçici iyilik sürecidir ve piyasalar bu süreçte güzel hareket eder. Şimdi bu sürecin biraz devamı olacak ve muhtemelen bu bizi biraz boom gibi bir yere götürecek. Yani piyasaların artık aşırı değerlendiği, gerçeklerden koptuğu bir sürece doğru götürebilir.

6:59Hızlı ve öfkeli olacak diye düşünüyorum açıkçası 2024. Bu geçici bir süreç mi olacak? Çünkü işte hani bilmeyenler için hatırlatalım, seçimler her zamanki gibi Kasım ayında gerçekleşecek. Biz seçimlere kadar mı bunu yaşayacağız yoksa seçimlerin sonrasında da devam eder mi?

7:18Muhtemel beklentim şöyle yani tarih bize şunu söylüyor. 92, 2000 ve 2008 dönemleri. Üç tane büyük aslında kriz dönemi. 92'de çok büyük bir kriz belki hatırlamaz insanlar ama ekonomilerin genişlemek zorunda kaldığı bir dönemdi çünkü 80'ler dönemindeki büyük enflasyon sürecinin artık bittiği yani iyice azaltmaların devam ettiği ve ekonominin normalleştiği artık ekonomik büyümenin yakalanması gereken bir noktaya varılmıştı 92'de ve oradan sonra zaten piyasalarda çok ciddi hareketlenmeler görüyoruz.

7:4892.000 senesi tamamen bunun ürünüdür. Aynı şekilde 2000 senesinde buğuma yani buğum diyorum ben ona ama bubble balona götüren süreç dotcom bubble'ına götüren süreç de Yine bir seçim dönemidir. Çok kritik bir seçim olmuştur yine Kasım ayında.

8:052008 krizi döneminde yine çok kritik bir seçim olmuştur. Yani şurada temel bir algı vardır ya hani seçime girerken kimse işte insanları zorda bırakmak istemez. İşte bu anlamda kötü şeyler yapmaz. Zaten Fed bunun sinyali veriyor şu an.

8:18Ben faiz azaltacağım derken ekonominin şu anki olduğu gibi ilerleyebilmesini sağlayacağım. Bir şekilde piyasaları ayakta tutmaya çalışacağım diyor. Ama risklerin olduğunu kabul ediyor. Yani faiz azaltacağım demek benim için risklerin olduğunu kabul etmektir o senede.

8:33Dolayısıyla bu risklerin ne olduğunu tam bilmiyoruz ama seçim dönemine giderken politik anlamda birçok şey bekleyebiliriz. Biz bugün Biden'ın kaybedeceğini aşağı yukarı kime sorsam söyleyecektir herhalde. Biliyorsak iktidardaki bir başkan da seçimi kaybetmemek için elinden geleni yapacaktır. Bu istediği yaşta olsun hiç fark etmez.

8:53Bu işin doğası budur. Her türlü krize sokabilir. Elinde güçlü bir ülke var. İsrail tarafı sıkıntılı, Çin tarafı sıkıntılı, Rusya'yla sıkıntılar var.

9:02Bunun dışında yapabileceği çok şey var. Ve Amerika'dan bahsediyoruz. Dolayısıyla krizin nereden geleceğini çok tahayyül edemeyebilirim. Ama ya ekonomik anlamda belli çöküşlerle normalleşecek bir şeyler ya da kriz zorlanacak birileri tarafından.

9:19Ama sonrası iyi. Yani 2024 seçimleri bittikten sonra bir dip hareketi yapıldıktan sonra asıl productivity'yi o zaman göreceğiz. Yani asıl banner cycle'da çok iyi dediğimiz dönemleri bence seçimden sonra biraz daha idare edince ondan sonra göreceğiz. Yani ondan sonrası benim için açık diye düşünüyorum.

9:41O zaman doğru mu anlıyorum? Aslında evet, banner cycle yani döngü gelecek ama ötelenmiş bir döngü olacak. Çünkü o döngü, zaten daha önce de konuşmuştunuz, yine sizin podcast'ta referans vereyim. O döngü doğal olmayan sebeplerle ötelendi.

9:57Hangi sebepti bu? Covid-19'un yaşattığı doğal olmayan sebeplerle. Çünkü 2020-2023 arası zaten banner cycle döngülerine baktığımızda... ...depresyonun,

10:09resesyonun yaşanması gereken zamanlardı. Ama biz 2021'de bir boğa sezonu yaşadık. Bu boğa sezonunun sebebi de aslında doğal yollarla yaşanmamış oldu. Bir sebebi vardı.

10:20O da tüm ABD ekonomisine para saçılmasıydı. Çünkü bir kriz dönemi vardı. O krizden çıkmak için bir helikopter money durumu söz konusuydu. Onu yaşamış olduk.

10:33Dolayısıyla ötelenmiş bir döngüyü 2024'ün sonlarına doğru yaşayacağız öyleyse değil mi? Burada hep insanların kafası şurada kalışıyor. 2022'de de o karıştı. Yani bu 2022 sonunda da ben Goldilocks dediğimde de karıştı.

10:46Birçok insan Goldilocks'ın ne olduğunu hayal edemiyor. Ne yaşatabileceğini de hayal edemiyor. Dolayısıyla bu şu anki piyasa hareketleri onlar için boğa. Benim için değil.

10:56Goldilocks'ı biraz açıklar mısın? Belki dinleyenlerden de bilmeyen vardır. Tabii. Goldilocks aslında Fed'in ilk önce Fed'in faiz döngülerine baktığımızda önce piyasada bir şok yaşanır.

11:09Yani hızlı faiz artışı haberlerin arka arkasına geldiği artık o bildiğiniz şey olmayacak. Biz yeni bir sıkılaşma dönemine geçtik. Parayı azaltıyoruz. Quantitative tightening yapıyoruz.

11:21Parasal daralma yapıyoruz yani. Bunları açıkladıkları, piyasaların bir ani şok yaşadığı dönem. Biz bunu yaşadık. Evet, Nasdaq da gördü, S&PX de gördü, Bitcoin de gördü.

11:31Bunların hepsi yaşandı. Ama bu çok klasiktir ve kısa sürer. Bu bittikten sonra aslında şu yaşanır. Fed faizleri yeterince artırmıştır ve bundan sonra ya sabit tutacaktır, hedefine ulaşmıştır.

11:45Yani artıracağı yerin hedefine ulaşmıştır. Bu da genellikle tahvillerle kıyas yapabilirsin. Yani tahvil faizleri ne veriyor? Fed faizi nerede?

11:52Fed faizi tahfif faizlerinin üstüne çıktığı noktada aslında Fed aşağı yukarı amacına ulaşmış oluyor. Geçmişte böyle yani. Dolayısıyla bu 2022'nin sonu, son çeyreği itibariyle zaten yaşanmıştı. Artık 2022'nin son çeyreğinde hepimiz şunu biliyorduk.

12:08Fed bundan sonra ya çok az faiz arttırır ama bundan sonrası ya stabildir ya süre sabit tutacaktır ya da azaltmaya doğru gidecektir. Piyasa şunu bekliyordu. Azaltacak. Ben dedim ki hayır azaltmayacak.

12:20Ama ben hayır dediğim için Ve Goldilocks diye anlattığım için genelde insanlar Goldilocks'ı da bir ayının formasyonu gibi düşünüyorlar. Hayır, Pfizer'in sabit kaldığı, ekonominin daha stabil olduğu, ne sıcak ne soğuk dediğimiz, ta ki işsizliğe kadar giden bir umut süreci bu. Yani İşsizlik verilerinin artışına kadar, ki işsizlik son sırada gelir, yani son etkilenen veri işsizlik verisidir. Yani şirketler etkilenecek, şirketler daralmaya gidecek, işçi çıkaracaklar ve son cycle da bununla tamamlanacak.

12:52Zaten 2000-2008 bütün krizlere baksınlar, gördükleri aşağı yukarı budur. Yani ama şunu bekliyor insanlarda, önce işsizlik artacak, sonra kriz olacak. Hayır. Kriz olduğu için işsizlik olur.

13:04Yani şirketler krize girer, belli bir kriz yaşanan sonrasında müdahaleler gelir. Dolayısıyla lagging indicator'dır. Yani çok fazla gecikmelidir işsizlik verisi. Aylardır da biliyorsun belki bir yıl, bir buçuk yıldır bunu takip ediyor herkes.

13:17Ya işsizlik ne zaman artacak, işsizlik ne zaman artacak? Ya işsizliğin artacağını zaten anlarsın. Önünde bir kriz vardır, yaşanır, artar yani. O anlamda takip etmene çok gerek yok işsizliği.

13:26Aslında böyle bir döngü ve Goldilocks bunların olmadığı, işsizliğin yaşanmadığı, Fed'in artık faiz arttırmayacağı, daralmanın belki belli bir kalibrede anlaşılabileceği, bir de dedim ya önce bir şok yaşandı. O krizin satın alma dönemi. Fed tekrardan bir kriz ihtimali görüp artık faizleri ben azaltmaya başlıyorum dediği noktaya kadar bu iş böyle sürer demiştim. Yani işaret Fed'in faiz azaltmasıydı benim için.

13:55Dolayısıyla şu an bu dönemdeyiz ve bu dönemde de piyasalar güzel hareket ediyor. Daha da edecek. 2023 senesinde de bence daha da edecek ilk çeyrek. Belki ikinci çeyrek zorlanabilir ama ben ikinci çeyrek... 2024'te.

14:08Pardon 2024'te. İkinci çeyrekte de bu devam edebilir ama artık Kasım ayına doğru gelirken muhtemelen ben Mayıs, Haziran'dan sonra zorlamam. Piyasaların gidişatı önemli. Ben şu an böyle bir senaryo çiziyorum ama böyle mi gidecek bilmiyorum.

14:21Eğer böyle devam ederse belli bir yerde tadını kesmeyi bilmek lazım ama kimse tadını kesemeyecek. O yüzden kriz olacak zaten. Evet, peki petrol fiyatları bu durumda nasıl hareket eder? Genelde ekonominin nabzını tutarlar derler ya hani petrol içinde ABD tarafında.

14:38Tıpkı Türkiye'deki dolar kuru gibidir mesela. Keza şey de öyle, emeklilik fonlarındaki paralar da öyle. Bunlardan bir sinyal alabilir miyiz biz bu süreçte? Yani şöyle bir sinyal alabiliriz.

14:49Şimdi petrolü ben çok anlattım, çok da üzerimde duruyorum. Petrol benim için daima portföyümde bulunması gereken, özellikle böyle bir zamanda bulunması gereken bir ürün. Neden? Çünkü şu anda riskli piyasalarda eğer yatırımınız varsa tamamen enflasyonun azalması üzerine bir senaryo kurguluyorsunuz demektir.

15:08Ama enflasyonun olası bir artışında ki bu structural sebeplerle yani temel sebeplerle olmayabilir ama petrolle çok hızlı gelişebilir. Yani petrolde Rusya'nın uygulayacağı bir politika, Orta Doğu'nun OPEC'in uygulayabileceği bir politika, savaş sebebiyle tıkanan bir damar, herhangi bir şey olabilir ve dolayısıyla bu petrol fiyatlarının çok ciddi etkileyebilir. Aynı zamanda şunu da bilmek gerekiyor. Bunu da çok anlattım da çok ciddiye gene alınmıyor tabii ki.

15:39Stratejik petrol rezervleri diye bir usul var Amerika'da. Bu yıllardır, 1980'den beri Amerika'nın çok stratejik hamlelerde bir rezervi tutuyor. Yani olası bir savaş durumu, dışarıdan petrol gelememesi, petrol ihtiyaç halinde olunması ama kimseden çok yüksek fiyatlarse bile alınamaması gibi stratejik ya da askeri konularda kullanılabilecek bir rezerv. Bu rezerv petrol fiyatlarını düşürmek için Fed'in faiz arttırdığı dönemde çok şiddetli bir şekilde satıldı stratejik petrol rezervleri.

16:132023 Ağustos ayı itibariyle de son 40 senenin en düşük seviyesine geldi. Neredeyse bitti. Şu anda da Amerika tekrardan hem piyasadan satın alıyor hem de üretim yapıyor. Yani üretim kapasitesi çok ciddi arttırdı.

16:28Şunu unutmamak lazım. Amerika'daki üretim kapasitesi çok ciddi maliyetli bir kapasite. Yani onu arttırmak için ABD belki Orta Doğu'da çıkarılacak petrolün 8-10 katı maliyetlerle bunu yapabiliyor. Şu anda yapıyor.

16:42Evet, rezervlere katkısı da oluyor. Amerika bundan parayı da kazanıyor. Ama çok ufak maaşlarla para kazanıyor. Dolayısıyla bu işin formülü aslında ucuz yerden tabii ki bunu üretebilmek.

16:52Ama Amerika'da bu genellikle kaya gazı, çok girmeyeceğim oralara ama kaya gazı üretmesi zor, maliyetli bir ürün, maliyetli bir çıkarılması gereken şey. Dolayısıyla ya teknolojiyi çok ileri götüreceksiniz, bunları çok daha maliyetsiz çıkartmanın yollarını bulacaksınız ama bunlar uzun süreçler sonucu olabilir. Dolayısıyla burada çok ciddi bir alıcı var. Amerika'da alıcı, Çin'de alıcı, Rusya'da yani zor durumda görünüyor olabilir.

17:19ama çok ciddi rezerve sahip ve çok ciddi üretim kapasitesi sahip bir başka ülke. Bunların arasında sıkıntılar var. Yani bu bir değerlendirme, şöyle bir değerlendirme, bu bir fırsat, bu bir hedge bulunması gerekiyor portföyde. Eğer riski piyasalarda siz enflasyonun düşüşüne oynuyorsanız mutlaka ben petrol hedgesinden her zaman bulunurum yani.

17:40Şimdi buraya kadar takip edenlerin kafasının da karışmaması adına bir uyarı geçmek istiyorum. Biz Kripto Podcast'i dinleyecektik. Siz bize işte ABD faiz indirimi anlatıyorsunuz, petrol rezervleri diyorsunuz, emeklilik fonu dedin. Sen ne oluyor diyenler olabilir.

17:58Ne yazık ki burada bir kelebek etkisinden bahsetmek gerekiyor. Değil mi Kerem? Yani bunların hepsi piyasadaki dinamikler ve birbirini gerçekten etkiliyor. Zaten döngüleri tam olarak anlayan biri, bunların birbiriyle nasıl ilişkili olduğunu ve aslında hepsinin döngünün içinde bir dinamik olduğunu daha net anlayabilir.

18:18Belki iki tür insan vardır. Bir o döngülere göre yatırım yapan, bir de gerçekten kısa vadeli, kısa zamanda yatırım yapan insanlar. ikisini de hangisi yanlış hangisi doğru diye değerlendirmek benim işim değil ama döngüler söz konusuysa aslında o tüm dinamiklere bakmak gerekiyor açıkçası ve bence döngüler söz konusu yani şeyi söyleyeyim sorayım hazır kelebek etkisi demişken senin geçenlerde paylaştığım bir yazı vardı aslında Çok şeyin değişeceğinden ve dolayısıyla eski döngülerle karşılaştırma yapmanın yetersiz kalacağından bahsetmiştin sen. Ve dikkat çekici de bir cümlem vardı.

18:57Eskiyi temizlemeden yeniyi başlatamazsınız. Şayet spot ETF çıkacaksa bazı sorunların ortadan kaldırılması lazım demiştin. Ve işte Binance ve JZ haberlerini atıp da bulunmuştun. Şimdi direkt kriptoya geçtim.

19:10Çünkü hepsi birbiriyle ilişkili ve gerçekten bir kelebek etkisi söz konusu. Kripto tarafında bu değiştirilmesi, düzeltilmesi gereken şeyler nelerdir? Biraz onları da konuşalım. Şimdi şöyle söyleyeyim.

19:23Bir kere kripto piyasasında eskiden daha çok olan bir dinamikti bu. Ya işte Macron'un ne alakası var? Ya S&P X'e Nasdaq'la neyi kıyaslıyorsunuz? DXY neymiş ki?

19:34İşte gold altında ne alakası var? Falan gibi bir bakış açısıydı bu. Bu yavaş yavaş değişmeye başladı. Tabii bunda yeni nesil kriptolojilerin işte benim gibi insanların daha fazla sesinin duyulması gibi şeyler de olabilir.

19:492022 yılında hani net bir şekilde Fed faiz artışına gittikçe kripto para piyasalarında da biz negatif bir görünüm gördük. Dolayısıyla Koreler değil demek günah artık yani. Aynen yani ben 2021 sonunda en çok onda zorlandım zaten. Yani çünkü ben piyasalardan çıktığımı 2022 senesin çok zor geçeceğini, Fed'in faiz artışına gideceğini anlatırken Genellikle kripto tandanslı yazarlar.

20:15Fedle ne alakası var? Elinizden ürünlerinizi almaya çalışıyorlar. Falan filan. Yani bu klasik söylemlerdir kripto piyasasında.

20:23Ama en azından kanıtlandı. Hani böyle bir şey var. Hani en azından bundan sonrasında gelecek olan insanlar ciddiye alacaktır. O yüzden döngüleri diye düşünüyorum.

20:32Chai parantezini de açalım bu arada. S&P ile korelasyonu da bir konu, altınla korelasyonu da bir konu. Ama S&P ile altın da zaten belli bir piyasanın dinamikleri. Yani yine belli bir piyasadan etkileniyor.

20:45Dolayısıyla o piyasadan kripto varlıklar da etkileniyor aynı şekilde. Yani kriptonun özelliği şu, volatiliteyi satın alıyorsunuz kriptoda. Diğerlerinde o denli bir volatilite yaşamazsınız. Fakat kripto piyasası kendine özgü, çok daha hızlı hareket edebilen çok daha hızlı da düşebilen piyasadır.

21:04Bunu satın alan bir yatırımcı kitlesi var tabii ki ama bu da değişecek. Yenilikler gelirse, Spot ETF gelirse Binance Coinbase davaları çözümlenmeye yaklaşırsa şimdi kripto piyasasının en temel sorunu şu hiçbir regulasyonun olmaması hiçbir kontrolün olmaması fiyat artışlarının neden olduğu konusunda bile çok emin olamaman yeri geldiğimde evet ben aynı zamanda on-chain analizi yapıyorum belki yıllardır. Dolayısıyla bilmediğim arka plandaki metrik yoktur. Nasıl işlediğini bilmediğim metrik yoktur.

21:37Ben eğer bunu azalsaydım kesinlikle şu an birçok insanın söylediği gibi 15k dip derdim kripto piyasası için. Ben bir şeyler değişecek derken bunu kastediyorum. Yani şöyle şimdi Binance'ın 2017-2018 senesinde piyasaya girdiğini biliyoruz. CZ'nin hayatımıza o yıllar itibariyle girdiğini biliyoruz ve en büyük küçük yatırımcının geldiği ve çok ciddi karların yapıldığı ana dönem 2017-2018'tir 2021 değildir.

22:082021 ancak 5x belki yani gerçek anlamda ben o çok dipleri saymıyorum ama bitcoin bazında hani 5x yuvarında belki ortalamadan kayışların olduğu, BTP'lere gidişlerin olduğu bir dönemdir. Yani o kadar para basmaya rağmen kontrollü bir piyasadan bahsedebiliyorum gene 2021'de. Ama 2017 öyle değildi. 2017 gerçekten herkesin kopup geldiği bir dönemdi.

22:362021'de tabii bunun zirvesi oldu da yani artık bu şeyin zirvesi oldu. Yani vadelilerin kullanıma açılması, işte opsiyon piyasasının ortaya çıkması, buranın çeşitlenmesi anlamında bir sebep oldu 2020'nin piyasası. Ama işte işler orada biraz karıştı. Yani aktörler çok kuvvetlendi.

22:56FTX ile başladı bu. Binas zaten çok kuvvetliydi, CZ çok kuvvetliydi. Adını bile yer yer duyduğumuz, işte süper saykıllar, hiç bitmeyecek döngü tahminleri. Yani burada çok ciddi bir manipülatif bir ortam olduğunu kabul etmemek bence hiçbir kriptocunun söylememesi gereken bir şey.

23:16Fakat regulasyon bu anlamda şart. Evet, belli aktörlerin temizlenmesi şart. Evet, USDT'nin, Tether'in gerçekten kime ne verdiği ya da mesela FDUSD nedir? TUSD nedir?

23:33Her gün çıkan böyle değişik değişik stabil coinler var. Bunlarla ciddi piyasaya katkı verilebiliyor. Kim veriyor? Nasıl veriyor?

23:40Nereden alım geliyor? Bunları çok göremiyorsun. O yüzden bunların gerçekten hale yola koyulması şart ve bunlar olmadan, SEC'in Spot ETF'e bizim anladığımız şekilde onay verme ihtimali de açıkçası yok. Yani Spot ETF'i şöyle düşünüyoruz biz, arızdan Bitcoin çekilecek, yani dolayısıyla arızı azalan bir üründen bahsediyoruz ve Spot ETF kurumsal alana bu Bitcoin girdiğinde çok ciddi bir talep geleceğini hayal ediyoruz.

24:08Ama şu anki borsaların elinde bulundurduğu kuvvetle, buna birileri yani BlackRock'ın falan böyle girmesi ihtimal dahilinde değil. Bunları temizlemeden girmezler. Dolayısıyla bu yolları ya temizleyecekler ve bu süreç biraz sancılı olacak birileri için. Birileri için derken yani piyasada olanlar için ya da başka yolu yok ya da Spot ETF, Spot ETF olarak çıkmayacak.

24:31Yani bizim anladığımız şekliyle çıkmayacak, başka bir şekilde çıkacak ve bu süreç biraz daha uzun sürecek ama eninde sonunda olacaktır. Uzun vadeli olarak o yüzden olumluyum ama kısa vadede bu davalar ve Spot ETF'in bu kadar garanti görülmesi, en azından hayal ettiğimiz Spot ETF'in gerçekleşmesi konusunda şüphelerim var açıkçası. Sen o zaman Nisan ayında bir olası onay beklemiyorsun. Çünkü genel beklenti işte bu Bitcoin yaralanmasıyla birlikte onun öncesinde ya da onunla birlikte bir onay gelmesi yönünde.

25:03Ya ben onay bekliyorum. Ya onay beklemiyor değilim. Bekliyorum ama anladığımız şekliyle onay beklemiyorum. Yani bizim arzu ettiğimiz şu, Yıllardır çünkü Future ETF var zaten.

25:13Yani vadeli ETF kavramı zaten var Bitcoin için. Fakat bunun vadeliden daha farklı bir şey olması lazım. Yani şöyle olması lazım. Sadece fiyata bakis yapabildiğim proxy bir şey olmaması lazım.

25:25Hakikaten Spot ETF yatırımı yapılıyorsa arızdan Bitcoin çekilmesi lazım. Bunu istiyor piyasa. Bu gerçekleşecek mi? Bitcoin'in nereden geldiği, kimden geldiği, bilinmediği müddetçe yani hangi parayla alındı USDT'nin kimin tarafından onunla bitcoin aldığı bilinmediği takdirde ve burada bir risk olduğu takdirde bu şekilde yapılacağını zannetmiyorum.

25:53Son güncellemenin etkisinin ne olacağını düşünüyorsun? Bu yeni gelen işte nakit kabul edilebileceğine yönelik güncellemeyle ilgili ne düşünüyorsun? Aslında bu bahsettiğimiz şeyle benim tam anlatmaya çalıştığım şeyle doğru orantı Çünkü orada da bu risklerden bahsediliyor. Yani Bitcoin, ya şöyle, sen gittin mesela BlackRock ET'ye çıktı.

26:17Sen elinde bir Bitcoin var. Şu anda piyasada birçok insanın elinde Bitcoin var. Bitcoin'i götürüyorsun ve Spot ETF'te cashout yapmak istiyorsun diyelim ki. Şimdi senin bunu neyle aldığını, kimden gelen parayla aldığını bilmediğin müddetçe bu işlemi yapmayacaklar.

26:34Yani sen götürüp Bitcoin'i bozduramazsın. Ve bitcoin veremezsin. Şöyle bir şey yapıyorlar. Bu da biraz işte future ETF'e kayıyor.

26:45Yani fiyatı proxy olarak ele alıyorlar. Biraz gray scale modeli. Yani hissenin bir fiyatı olacak. Bitcoin bilmem ne ETF diye ismi olacak.

26:54BlackRock Bitcoin ETF. Bunun bir hisse fiyatı olacak. Diyelim ki 15 dolar. Ve senin belki 10 bin hisselik alman lazım.

27:04Bir bitcoin sahibi olman için. Sallıyorum. Dolayısıyla 150 bin dolarlık bir şey veriyorsun. Ve işte bir bitcoin alıyorsun.

27:14Ya da bitcoin fiyatı neyse 5 bitcoin alıyorsun. Şu anki fiyata göre konuşalım. 4 bitcoin alıyorsun. Ama burada şöyle bir şey yapılıyor.

27:21150 bin dolar verdin dedik ya. 100 bin dolarlık hissenle yatırımın yapılıyor. 50 bin dolarlıkla da short açılıyor. Piyasayı kontrol edebilmek için.

27:32Yani bu bana şunu anlatıyor. Bitcoin fiyatı Eğer spot ETF'ler çıkarsa o kadar volatile olmayabilir. Geçmiş senelerde gördüğümüz gibi. Yani belki son volatilitesini eğer fırsatı varsa önümüzdeki 6 ayda 7 ayda yapar.

27:51Ve sonrasında spot ETF'ler çıktıktan sonra eğer onaylanırsa ben o volatilitenin tekrardan gerçekleşeceğini düşünmüyorum. Daha altınvari bir dijital altın modelinde daha fazla makro piyasalarla uyumlu bir şekilde Binance'ın ve diğer piyasaların biraz devreden çıkarıldığı bir modelle ilerleyecek gibi bir öngörüm var. Yani sen finans dünyasının o hırçın çocuğunun... Ehlileştirileceğini düşünüyorsun.

28:21Aynen öyle. Gelmesiyle ehlileştirileceğini düşünüyorsun. Dolayısıyla da şimdi işte şeyler var, beklentiler var. Sen de görüyorsun 100 bin dolar, 120 bin dolar, daha fazlaları da var.

28:33Sen bitcoin'in rally ile birlikte, bu beklenen rally ile birlikte o seviyelere ulaşabileceğini düşünmüyorsun diye anlıyorum. Yani şöyle 120 bin 140 bin dolar evet geçmiş döngülerle kıyaslarsak gerçekleşebilir bir rakam gibi duruyor. Dedim ya bu 6-7 aylık dönem çok önemli. Orada da çok fazla olay yaşayacağız.

28:53Bu dönemde eğer her şey çok iyi giderse evet ciddi bir rally yapabilir. O rakamlara ulaşması zor gözüküyor benim açımdan. Ama sonrasında işte bir krizin bütün makroya etkilediği bir ihtimal gerçekleşirse ondan sonra Bitcoin'in yaptığı diple ondan sonra daha stabil, daha sağlıklı bir modele kavuşması ihtimalini düşünmüyor değilim. Bu açıkçası bence daha iyi olacak çünkü Bitcoin çok bence değerli bir varlık.

29:22Bence hakikaten yeni jenerasyonun dijital altını olabilecek bir varlık. Ama ben de kimin aldığını, ne yaptığını, ne yapmaya çalıştığını artık ben de görmek istiyorum ve bir bir hareket olduğunda onun arkasında yüz tane şey aramamak istiyorum. O yüzden istediğim de bu açıkçası. Bilmiyorum ne gösterecek önümüzdeki süreç ama bence de regulasyonun gelmesi kötü bir şey de değil ya.

29:44Daha az insanın canı yanar diye düşünüyorum. Bir şeylerin daha stabil olması o kadar da kötü bir şey değil, daha güvenilir olması anlamına geliyor. Aynı zamanda diye düşünüyorum. Sadece şunu ekleyebilirim.

29:55O bizim hayal ettiğimiz ideolojik şey olmadı, onu söyleyebilirim. Yani benim... Peki olmaz mı ya? Olmaz.

30:03Hadi ya, o defiler falan, o dünya gelmez mi yani? Ya şöyle, biz ideoloji... Ya şimdi Bitcoin, 2013-2014 senesinde ya da o günlerden beri yatırım yapan bir şekilde gelen insanlar olarak hep şunu söyledik. Yani Bitcoin, geleneksel dünyadaki finansın adaletsizliğine ve adaletsiz gelir dağılımına bir seçenek oluşturabilir dedik.

30:28İşte daha adil dağılım, arzı sınırlı bir ürün, enflasyon işte biri çıktı, Merkez Bankası olarak ben indiriyorum, kaldırıyorum demedi, her şey planlı gibi aslında bir anti, yani antitez diyeyim geleneksel finansa diye düşünüyorum. Antikapitalist aynı zamanda bence. Evet. Fakat bugün geldiğimiz süreçte biz bugün BlackRock'tan bahsediyorsak bu yayında artık o hayalleri bırakmamız lazım.

30:56Artık geleneksel finans sisteminin içine girdiğimizi kabul etmemiz lazım ve onunla entegre olduktan sonra ya şöyle hayal et, Bugün elinde en çok Bitcoin bulunduranlardan bir tanesi kim? Michael Saylor. Ya da bugün en çok Bitcoin alabilecek kişi kim? En fazla parası olan, en fazla dolara sahip kişi.

31:17Bu nasıl bir adaletsizlik, adalet yaratabilir ki dünyada? Yani Afrika'daki bir kişinin Bitcoin'e erişebilmesiyle, o adamın erişebilmesiyle alabilmesi arasında bir fark var mı? Var. E sen geleneksel ekonomiyle entegre oluyorsan ve ben Dolarla alıyorsam hala Bitcoin'i, bu neyi değiştirecek?

31:36Ben kendi ederim kadar alabileceğim. Züleyha Hanım, sen kendi ederim kadar alabileceksin. O zaman bu bir toprak kaybı mı oldu ya, o en başında savunduğumuz şeylere baktığımızda. Ben de bu arada, biz de savunduğumuz şeyleri unuttuk yani.

31:48En başta bu söylemlerle yola çıktık ama sonra biz işte, biz derken herkesten bahsediyorum, o kripto varlıkların volatilitesini sevdik. Bize çok para kazandırmasını sevdik. Aslında bizim de orada aradığımız şey adalet değildi bir noktadan sonra. Ya benim hala ileride belki bir noktada daha güvenilir yapı sunduğu için kripto varlıkların popüler olacağına ve işte geleneksel finansı alt edebileceğine yönelik inancım var ya.

32:16Yani inancını koru tabii ama ben şuna da biraz şaşırıyorum. Yani kendi tezlerimize de şaşırıyorum. Mesela bir bitcoin'e yatırım yapama bitcoin maksimalisti olan biri şunu söyler, para basmak kötüdür, enflasyonu tetikler der, değil mi? Ama şu an git bütün maksimalistlere sor, para basmayı bekliyorlar bir buçuk senedir.

32:36Evet. Yani burada bence bir sorgulamamız gereken bir şey var. Yani tamam, hani Bitcoin'in değerini kanıtlamak için onların yanlış yapmasını bekliyorsun ama aynı zamanda bu Bitcoin'i değerlendirdiğini söylüyorsun. Evet, değerlendiriyor, evet.

32:51Yani Bitcoin'in içine giren para da karşılıksız para. Hiçbir farkı yok ki. Ben çok isterdim o ideolojinin devam edebilmesini, geleneksel ekonomiyle bu kadar yan yana olmamayı ama yani ne bankalarla ne de bugünkü güçle ve elinde yüzde bir yüzde birlik para bulundurarak yani yüzde birin elinde bulundurduğu o çok büyük rakamlarla dünyayı yönetmesinin önüne çok geçmen de mümkün değil. O yüzden umarım şöyle bir hani Şöyle bir şey söyleyebilirim sana da umut olsun ya da dinleyenlere.

33:28Bir sistemi içeriden çökertmedikçe onu çökertme şansın da yok bu kadar büyük bir sistemi. Belki onu başarabilirim. Evet, bir yandan da öyle bir umudumuz olsun gerçekten. Peki şeyi sorayım Kerem, altcoin'lerle ilgili ne düşünüyorsun?

33:44Yani bu Bitcoin Spot ETF onayı altcoin'ler üzerinde nasıl bir etki yaratır? Hangi altcoin'ler bu süreçte ayrıştırılabilir süreçten? Onu sorayım sana. Şimdi ben şöyle bakıyorum.

33:56Tabii ben önce, şimdi şunu kabul edelim, bizim piyasamız bir hype piyasası. Dolayısıyla fiyatlar yükseliyorsa yeni yatırımcı gelir bu piyasaya. Eğer yatırım odaklı bakıyor sayısallar, Önce şuna odaklanmaları lazım. En çok borsalarda bulunan, adı sanı duyulan ve bilinen ve aynı zamanda yani kolay kolay da çökertilemeyecek hangi ürünler var?

34:18Yani yeni yatırımcı geldi, borsalara baktı. Neye güvenilir? Neye güvenir, neye güvenmez? Şimdi yeni yatırımcı geldiğinde şöyle bir şey olmuyor.

34:26Ya ben DEX'lere gireyim. İşte BSC Chain'den gireyim, Metamask kullanayım. Bunlar çok ileri düzey, yeni yatırımcı için. Adam giriyor Binance'a, BTC Türkiye, Paribu'ya fark etmez, Midas'a belki bir gün, buralara giriyor ve en başlıca coin'leri arıyor ve yeni yatırımcı bunları alıyor.

34:49Yani hype olan mesela şu an işte Injective Protocol inanılmaz hype'lı, AVAX gidiyor, Solana gidiyor. Şimdi bu coin'ler hakikaten ileride bir ETF ya da ETP neyse artık onlar için çıkarılacak olan neyse Bir şey bu ürünler için konuşulabilir. Ama bu ürünler Bitcoin gibi değerlendirilme mi? Değer saklama aracı değil, bir şirket gibi düşünmek lazım.

35:14Bunlar iyi iş yapacak şirketler olabilir, Block Zincir tarafında ya da farklı işler tarafında güzel işler yapabilir. Bunlar için bir şeyler çıkabilir. Ama onun dışında kalan piyasanın %90'ı, %95'i temizlenmek zorunda. Bunun başka bir yolu yok.

35:35Hem bunu hype olarak kullanabilirsiniz. Adına AI yazan her projeyi alıp satmaya çalışabilirsiniz. Başka şeyler deneyebilirsiniz. Ama ömrünüzü girip de ben işte şu DEX'de bilmem nerede bir decentralized exchange'de yani merkeziyetsiz bir borsa da ya da işte Metamask'ta bağlanıp alabildiğim bir yerde şu coin'i aldım.

35:59Çok hacmi yok, çok volümü yok, işte çok da token holder'ı yok deyip Böyle önce olmaya çok büyük paralarla çalışmayın, derim. Çünkü regulasyonlar geldiğinde ciddi anlamda buralarda bir sürü hareket göreceğiz. Bunlar üç kişilik, beş kişilik, on kişilik şirketler, bir tane web sitesi açıyorlar, yanına AI yazıyorlar, ondan sonra hype'ı toplamaya çalışıyorlar. Marketingle tamamen.

36:24Ondan sonra biz piyasada tartışıyoruz. Ne oldu? Fiyatı arttı ama. Artabilir.

36:28Artması hiç önemli değil. Önemli olan fiyatın kalıcı olup olamayacağı. Seni satıp satamayacağın her şeyden öncesi. Yani...

36:34Ben hep ona bakarım. Bir ürünü aldım, mesela ev konusu da benim için öyledir. İşte arkadaşım ev alır, işte derim ki ev fiyatları şöyle birkaç sene sonra şöyle olacak, böyle olacak. Ya abi şu an işte benim 30 bine aldığım ev 300 bine olmuş.

36:46Diyorum ki alıcı var mı? Yani 300 bine, şu an sana 300 bini veren biri var mı? Yok abi ama yandaki evi sattılar. Ya sen bir sat da 300 bini alabiliyorsan tamam kardeşim.

36:57Yani satıcı çok önemli orada. Satabiliyor musun? Bir de zaten o tarz şeylerde şey de önemli ya, yani 300 bine evet satabiliyorsun ama 300 bine başka bir ev alabiliyor musun? Bir de öyle bir konu var.

37:09Ya şey, çok önemli bence aynı zamanda. Ben hep temel tarafta bakarım hisselere vesaire de. Senin dediğin... altcoin'ler özelliğinde hani o temel analiz olmuyor ya, kripto varlıklarda çok fazla.

37:21Evet detayını araştırılabiliyor ama temel analiz gibi bir analiz yok ya, hep onun eksikliğini yaşıyorum. Çünkü hani teknik yükselecek dese de bir hissenin temeli çok kuvvetli değilse benim için o çok büyük bir eksidir ve bunu net bir şekilde görebiliyorum. Bence altcoin'lere de ne kadar temel analiz yapamasak da temeline bakmak gerekiyor gerçekten. O projenin detayını incelemek gerekiyor.

37:43İşte kaç kişiden oluşuyor, nasıl bir teknoloji sağlıyor, hepsini böyle bir araştırmak gerekiyor. O yüzden dediğin çok önemli bence de. Evet, evet. Yani onların ekipleri önemli.

37:53Dediğim gibi kaç kişi o token ekonomisi, yani arzda kaç tane var, kaçı dolaşımda... Yani ben görüyorum işte bir milyon arzı var toplam. Sadece elli bini piyasada. ya bu demek ki daha 950 bin coin salınacak piyasaya ve bunların hepsi piyasanın üzerinde bir fiyat baskısı oluşturacak yani şu an gördüğün yeni çıkan projelerin hepsi böyle yani şöyle yatırım yapabilirsin bu proje 4 sene sonra da kalacağını düşünüyorum dersin o projeye yatırım yaparsın ama benim artık kripto piyasasında gördüğüm şu belli ürünler kendini kanıtladı belli ürünlerin temeli bir çalışma formatı belli bir şirket altyapısı, token ekonomisinde arıza, salınım oranı falan önemli düzeylere geldi.

38:41Bu noktadan sonra biraz bunlara bakın derim. Yani fiyatı yüksek olabilir bazılarının. Bu bahsettiğim ana coin'lerin ama yatırım yapıyorsanız mantık bu olmalı. Ha yatırım yapmıyorsanız ben high pay yakalarımı satarım diyorsunuz o başka bir konu.

38:53Onu tabii ki yapabilirsiniz ama biz tabii yatırım bazı olarak baktığımız için ben bu ana coin'lere odaklanmak gerektiğini düşünüyorum. Neye neden yatırım yaptığını her zaman bileceksin yani bu piyasada önemli bir cümle gerçekten. Dolayısıyla hani bu kripto varlık piyasasında da aynı, hisse piyasasında da aynı. Yani hani bir hisse de sadece yükseliyor diye yatırım yapmıyoruz.

39:13Bakıyoruz gerçekten bir potansiyeli var mı yok mu? Aynı şekilde kripto varlıklarda da altcoinlerde de buna özellikle dikkat etmek gerekiyor. Perem ağzına sağlık ya çok keyifli bir bölüm oldu. Umarım sen de keyif almışsındır.

39:26Aynen benim için. Çok teşekkürler Süleyman. Senle konuşurken bu arada biz böyle birkaç saat daha konuşuruz bence. Benim bir sürü daha sorum var mesela kenarda.

39:34Şunları da sorarım diye ayırdım. Ama dinlenilebilir olması için de belli bir süreyi doldurmamız gerekiyor gerçekten. Yoksa eminim sen de anlatsan günlerce anlatırsın. Öyle bir derinliğin var ona çok eminim gerçekten.

39:49Öyleyse ağzına sağlık Kerem. Senin söyleyeceğin bir şey var mı? Yok, çok teşekkür ederim yayın için. Gerçekten şey oldu biraz.

39:56Böyle bir sıkıştırmaya tabii çalıştım. bende. Yoksa tek tek konuları yani ayrı ayrı da konuşuruz bunları. Alt başlıkları da ayırırız vesaire.

40:05Ama bence güzel bir öngörü oldu en azından 2024 için. Tabii dikkatli dinlemeleri arkadaşların bence çok önemli. Yani biraz art niyesiz dinlemek lazım benim konuştuklarımı. Biraz portföyünüzden bağımsız dinlemek lazım.

40:17Eğer portföyünüzün yanında durarak dinliyorsanız muhtemelen çok erken vakitlerde vazgeçiyorsunuz beni dinlemekten. Öyle bir şey söyleyebilirim sadece. Kesinlikle. Bu serinin yani mini serinin ikinci bölümüydü.

40:31O yüzden bir sonraki bölümde görüşmek üzere diyelim. Hoşçakalın.