
5.742 kelime · ~29 dk okuma
Efendim merhabalar, iyi günler. Tarihte Acep ve Garay Bin yeni bir bölümüyle huzurlarınızdayız. Hemen fark edeceğiniz üzere aslında farklı bir setupla huzurlarınızdayız. Çünkü bugün bir konuğumuz var ve konuğumuz çok sevgili üstadımız Okan Bayülgen Beyefendi.
Hoş geldiniz efendim. Teşekkür ederim. Bir adet malum programlara geçen. Nasılsınız efendim?
Evet, Allah razı olsun. Müsaadenizle şöyle şuradan başlayacağım meseleye. Ben bir belki 10 belki 15 sene önce şunu hatırlıyorum televizyonda çok sevdiğim bir beyefendi var beyefendi büyük bir canlılıkla diyor ki bu ekranlar bitiyor artık herkesin kendi ekranı olacak ve ben de ha diyorum ve benim aslında bir yerde sosyal medya kariyerinde de bir şeyim oldu yani önemli bir şey. Ben hep şunu bekledim aslında siz de artık sosyal medyadaki alanı büyütürsünüz gibi bir beklentim vardı.
Fakat bilakis daha fazla seyirciyle temas kurduğunuz, daha fiziki ve daha geleneksel bir formatta tiyatroda daha fazla sizi görüyoruz. Bunun sebebi hikmeti nedir? Biz mi yanlış bir yere girmişiz? Hayır bu çok doğru yani aslında hitap ettiğim nesilden çok başarılı ve entelektüel bir insan olarak çok doğru yerdesiniz.
Ben artık orada doğru olmayabilirim ve o sırada hatta bir jenerik şarkısı da yapmıştım. Yani aslında büyük medyada garip adamın nasıl kral olabileceğini kendimden bahsediyorum ve daha sonra bu kralın bakıp, şarkı sözleri böyleydi, diyordu ki işte kral bir gün bakar bakar ve görür ki artık herkes kraldır, herkesin krallığı vardır, bunun üzerine kral ölür. Ve dolayısıyla biz bütün konvansiyonel medya konuşan kafalarının ya da kahramanlarının aslında nasıl öldüğünü ya da nasıl kariyerlerinin ölmesine tanıklık ederek, ıstırap çekerek bu ölümü yaşadıklarını aslında görüyoruz şu anda. Ve bir başka medyanın biçimin kahramanına dönüşmeye çalışmaktansa hayır eğer varsa zaten başka bir yeteneğiniz ve başka bir iş yapma olanağınız ona doğru yürümek en doğrusu.
Ben evet o zaman ne vardı işte YouTube mu başlıyordu bir şeyler vardı falan filan bunu gördüm ve medyada zaten olabilecek en iyi yerdeydim. Yani kendi sofistike programlarımı yapıyordum. O sofistike programlar büyük kitleye hitap etmesi düşünülemeyecek programlar büyük kitleye hitap ediyordu. Ve bazen reyting listesinde birinci oluyordu.
Gece 12'den sonra başlayan bir program. Çok iyi reytingler aldım. Çok kötü reytingler aldım. Aynen 30 küsur senelik bir medya hayatında olması gerektiği gibi.
Ama bu reytingleri hiç aldırmadım. Ve her zaman dedim ki halk hangi tarihte ne reyting aldığınızı hatırlamaz. Ama reyting almak için yaptığınız maymunlukları çok iyi hatırlar. Dolayısıyla o kariyeri de temkinli götürmek gerekiyordu bu açıdan.
Ve ne için yaşıyor herhangi bir mesleğin mümessili itibar için yaşıyor. Eğer itibarınız yoksa daha sonra bu itibarı satın almak için çok para harcarsınız. Evler, arabalar, yatlar, uçaklar ve aslında gerçekten satın alamazsınız itibarı. Çünkü itibar satın alacak bir şey değildir.
Aslında kavramsal olarak şöhretin ne olduğunu tam olarak anlayabilmek lazım. Çünkü özellikle gençlerin kafası karışabilir. Şöhret bir meslek değildir. Şöhret o mesleği çok iyi yaşadığınız ve becerdiğiniz için gelen bir sonuçtur.
Her şey, arzu ettiğiniz her şey sonuçtur. İşin kendisi değildir. Peki işin kendisini nasıl iyi yaparız? İşte aynen sizi nasıl bayılarak izliyorum her şeyinizi işte aynen sizin yaptığınız gibi bu sevmek çok sevmek çok çalışmak ve onun dışında bir şey yapamamak gibi.
Yani bizim oyunda Napolyon'la tartışmasında Sad'ın söylediği bir şey var. Diyor ki beni dört duvar arasına hapsederek durduracağınızı düşünmüş olabilirsiniz. Aksine beni düşüncelerimle baş başa bıraktınız. Hayal gücüm coştukça coştu.
Gittikçe yazmaktan daha çok zevk aldım ve sonunda yazmadan duramayacağımı anladım. İşte bayım diyor. Napolyon. Benim gerçek müptelalığım budur.
Bir şey de var değil mi? Russo'nun okunması yasaklanıyor hapishanede. Daha fazla zihnimi mayalıyorsunuz diyor. Bir maya tutmaya başladım diyor yani.
Daha fazla düşünüyorum. Bunu bilmiyordum. Öyle bir şey de denk gelmiştim. Zannederim hapishaneden mektuplarında bunu yasakladılar.
Ben daha çok artık böyle bir peynire dönüştü benim beynimde Russo'nun düşünceleri diyor. Yani ve sonra işte o Sad hakkında söylenen işte efendim kağıdı yok, tüy kalemi yok, mürekkebi yok. Peki o yazmak istiyor ve duvarlara işte kanıyla yazıyor, dışkısıyla yazıyor gibi de böyle söylenceler vardır. Bir şehir efsanesi kabiliğinde.
Peki yazmak deyince o zaman biraz da aslında ben genel bir kanaatimi sizle paylaşayım. Okan Bey'in oyunlarına gittiğim zaman bir kere şunu göreceğimi hissediyorum her zaman. Bir edebiyat metni olarak da tiyatro izleyeceğim ben bu akşam. Yani bir olaylar bütünü izlemeyeceğim bir yandan da.
Teşekkür ederim. Yani bir hatta şey var ya, didaktik değil ama öğretici. Buradan illa bir şeyler tartışarak ayrılacağız. İlla bir şeyleri düşünerek ayrılacağız.
Ve biraz da emek benim de harcamam hiç şüphesiz gerekiyor. Bir seyirci olarak. Yani pasif bir izleyicilik konumunda değilim. Bir bu onu fark ediyorum.
İki bir de sanki biraz bizim alanla da alakalı bir tarih merakı da seziyorum gibi. Yani karakterlerimiz hep bir tarihi figürler gibi geliyor en azından. Aslında orada dramatik bir şey arıyorum. Yani bir tekrar bakmak için, ele almak için ilham verecek bir olay.
Ve bu skandal oyunundaki ilhamım Napolyon'la ilgili bir maymun iştahıyla kitaba bakarken işte bunu tamam yarısına kadar tamam evet işte bu da var şu da var. İşte bundan bir parça şundan bir parça bunu tamam bitirdim gibi bakarken Napolyon'la ilgili baktığım ve bana ilham veren şey ve oyunun yazılmasına neden olan şey Napolyon'un bir yazar olma arzusuydu. Ama bu bir arzudan çok bir mecburiyet gibi çünkü işte Korsika kökenli ve Güya babasının uydurduğu yahu canım biz aslında Fransız asiliydik falan filan gibi bir kaplamadan bir şeyle aile durumuyla Fransa'da askeri eğitim gören Napolyon aslında liyakatsiz bir askeri düzende kendisine bir rütbe verilmeyeceğini düşünüyor. Ve o sırada Avrupa'da fırtınalar estiren Şoderlo de Laclo, Leliazon Dajos, Tehlikeli İlişkiler, bir diğeri Marky Dössad.
Bunların ikisi de subay ve diyor ki benim yolum bu olmalı. Yoksa bana kimse bir imkan tanımayacak. Ve Clisson ve Eugène'i kendi aşk romanını yazıyor. Fakat o roman basılmıyor.
bastırılmıyor. Sonradan bir toparlanmış galiba 1900'lerin başında. Ki biz oyunla beraber Ayberk Erkay onu şimdi çeviriyor. Onu da sanki oyunun bir şeyi gibi hani nasıl oluyor işte tişörtü, çantası, kalemi, şu su, bu su, merchandising gibi. Aslında onu da
seyirciyle buluşturmak istiyoruz. Şimdi bu bana ilham veren şeydi. Bu çünkü bahsedilmiyor. Yani Napolyon, bu Tuğla kalınlığında kitapların hiçbirinde bu yok.
Ve diyorum ki tamam bak bir şey buldum. Ben bundan bir şey çıkaracağım. Bir tarihçi bunun üzerine bir drama oluşturmaya gitmez. Bir belgeselci bir tarihçi.
Siz belki bunun üzerinde çok fazla durmayabilirsiniz. Bu sizin için bir renktir. Mutlaka bir programın ya da bir kitabınızın aslında çok hoş bir noktasıdır. Benim için sizin kadar bilgili olmasam da sizin kadar araştırmacı olmasam da benim için ilham veren bir şey bir hazine o.
Okuduğum tek cümle ve bunun üzerine ne yapabilirim bunu bu yazar özentisini hayran olduğu yazarla karşılaştırayım. Peki bunu nasıl yapacağım yine tarihe bakıyoruz. Yahu bu imparatorun içeri tıktırdığı yazarla aynı dönemde yaşıyor. Aynı senelerde ve gücünün doğruğundayken ve diğeri batağın dibindeyken.
Ve aralarında 9-10 kilometre var Paris'te. Ya bir karşılaşsalar filan. Niye olmasın ki? Niçin olmasın?
Niçin olmasın? Ve sonra düşünüyorum sizin gibi insanlara danışarak diyorum. Bir tanem bu çok az mesafe peki bu olamaz mı böyle bir şey? Ya bakıyoruz olamaz çünkü bu adam günde kırk mektup yazıyor.
Efendim işte o kadar imza atıyor filan. E peki bunun demek ki hayatı gün be gün kayıt altında. E peki bir tarih bulsak yahu yani bir gece bulsak. Tabii bu imkanın aslında sağlanması için de bir fuşe karakterimiz de biraz sansürücü bir tip olarak.
Yani böyle bir gece olduysa dahi Fuşe bunu ortadan kaldırmıştır gibi bir şey de var sanki. Fuşe konusu aslında ben bu kafamda döndürürken bu işi. O sırada Habertürk'ün başında Kenan Tekdağ abiye bundan bahsetmiştim. Böyle bir Fuşe'ye dikkat et Fuşe'yi koy dedi içine dedi.
Çok okuyan bir adam. Deli gibi okuyan bir adam. Odası kitaplarla doldur böyle yerden göğe kadar filan. Aa dedim bakayım Fuşe'ye filan.
Ve hakikaten tabii Fuşe'yi biliyoruz. Böyle bir polis bakanı var ama bakınca hem Balzan hem Ştefan Sıvaygın. Hele hele Ştefan Sıvaygın yazdıkları Fuşe ile ilgili çok ilginçtir yani. Herkese de tavsiye ederim.
Türkçemizde de çevirmiş durumda. Ondan sonra Fuşe'ye bakınca vazgeçilmez bir karakter. Fuşe ile ilgili problem onu bir karakter olarak yazıp konuşturmaya kalkıştığınızda bu adamın hiç konuşmayacağını görüyorsunuz. Tiyatroda diyalog metinleri yazarsınız tiyatroda.
Yani bir adamı böyle manzaraya karşı dalgın dalgın çekerek resmedemezsiniz. Konuşamıyor Fuşe. Ve şimdi Yılmaz Sütçü oynuyor. Çok ödüllü oyuncumuz.
Ve ikimiz birlikte acı çekiyoruz. Bu konuşamaz çünkü öyle ketum ki. Ve öldükten sonra da anıları basılıyor. Ve hemen sahte olduğu anlaşılıyor.
Zaten hiç konuşmaz adam. Yazmaz zaten öyle bir adam onları. Bir de işte sonuçta elimizde bu skandal oyunu için... ...Napolyon, Joseph'in Sad ve Fouche'e var.
Fuşe olan olayların tanığı bugün tarihte hem Türkiye'de hem dünyada herhangi bir siyasetçiyle kolaylıkla bağdaştırabileceğimiz ve hem öfkelenip hem gülebileceğimiz bir adam. Yani sarayın içerisine dönen ve sarayın çökmesine neden olacak bir entrikada bile onu durdurmak için parmağını oynatmıyor. Önce benim bundan ne çıkarım olacak? Bu bakalı yapıyor yani görevini böyle yapıyor.
Evet sonra kendi çıkarına göre sonradan nasıl pozisyonlanın cam projeksiyonuna göre parmağını oynatıyor ya da oynatmıyor. Çok enteresan bir adam. Fuşe ile ilgili böyle bir program öncesinde biraz araştırırken fark ettim. Bir cümleye tesadüf ettim.
200 bin evrak imha ettiniz gibi bir şeyle kendisine geliniyor. Arşivin karışmasını engelledim diyor. Çok kalabalıktı. Nefis.
Müthiş bir kibar. Aslında bizim öngörümüz de yani tabii ki yapısal değişiklikler var. İşte birinci imparatorluk ondan sonra bu birinci imparatorluk tabii ki bütün yapıyı yok etmiş. Başka bir yapı koymuş ve Napolyon'un bugün yaşadığımız hayatın temeli olan düzenlemeleri var.
Yani sokakların, evlerin, devlet dairelerinin düzenlenmesi, vilayet sistemi, kasaba, köy sisteminden lise eğitimine kadar bugün yaşadığımız dünyanın mimarı Napolyon. Ve buna rağmen yine de bugün Amerika'da ya da başka ülkelerde establishment ya da derin devlet filan gibi tanımladığımız bir yapının hala devam ettiğini iddia ediyor bizim oyunumuz. Herhangi bir tarihçi ya da sosyolog uzman da tabii ki bunu söyleyebilir ya da beni yanlış bulabilir. Çünkü bizim oyunun finalinde Sad'ın soylu ve Sad'ın soyluluğunun da geldiği eşi Rene Pelagy de Sad herkese azarlıyor, Napolyon'u azarlıyor, Fouché'yi daha fena azarlıyor ve ben biz sizi diyor işte şey Napolyon'un yanına koyarken hani sizden bir ciddiyet bekliyorduk ama anlıyorum ki siz onunla oyunlar oynamaya başlamışsınız yani sistemi tehlikeye atmışsınız diyor.
Burada da bir fikir söylüyoruz bir nebze. Yine Fuşe'nin bu belgeleri imha ettirmesi üzerine şu bir oyun broşüründe olması gereken ve olacak olan şeyi Sad'ın tiyatrosunun çığırtkanına söyletiyorum oyunun başında. Diyor ki Çığırtkan aslında bir yazarın metni gibi çıkıyor işte bu elinde bir şeyler var oradan okumaya çalışıyor. Biraz göstermeci bir tarafı var.
Size göstereceğimiz olaylar 1807-1809 yılları arasında bir gece Paris Tüileris Sarayı'nda yaşanmıştır. Yazarın kesin bir tarih vermemesinin nedeni seyir zevkini arttırmak için takvimde küçük masumca kaydırmalar yapmış olmasıdır. Bunun dışında karakterlerin tutumları, başlarına gelen her şey gerçeğe uygundur. Dönemin politik konjonktürü gereğidir.
Gerçekleşmese bile gerçekleşmesi muhtemeldir. Hatta gerçekleşmesi zorunludur. Ne hazindir ki bu geceden hiçbir iz yoktur. Oysa bu önemli şahsiyetlerin hayatı devlete ait tutanaklar, mektuplar, romanlar, tablolarla kayıt altındadır.
Bu durumda yazar o gece olan olayların bir skandal olarak görüldüğünü ve ülkenin bekası için tarihten silindiğini düşünmek zorundadır. Yazar o geceden ilk söz eden kişi olmanın kendisine yüklediği sorumluluğunun farkındadır. Bu nedenle rivayetleri aldırmadan, bütün karakterlere bağnazlıktan uzak, taraf tutmadan kesinlikle saygıyla yaklaştığını beyan eder. Yazar, kimi kılı kırk yaran dikkatli seyirciler, tarih uzmanları, sanat eleştirmenleri ve Fransızlardan itirazlar geleceğinin farkındadır.
Ama unutulmamalıdır ki size göstereceğimiz oyun kendini gerçekleştiren kehanettir. Bugün saçma gelse bile geçmişe gittiğimizde mutlaka gerçekleşecektir. İtaf gibi bir şey söylüyor. Şimdi burada birkaç madde var bu yazarın da tedirgin olduğu.
Birincisi Napolyon'la ilgili yaptığınız herhangi bir şeyin, bir kurgu herhangi bir şeyin beğenilmesi zor. Fransızlar o kadar film yapmış. İşte son Ridley Scott'ın filmi vesaire. Bir Napolyon'un imajı var kafamda.
Var herkeste kimisi işte böyle efendim Josephine aşk mektupları kimi efendim çok şeydir de para para der falan elini şöyle koyar yani psikiyatriye kadar gitmiş falan böyle bir çok meşhur bir adam ve herkesin bir Napolyon'u var. Şimdi hiçbir kurgucu böyle kafadan girip hele hele bu kadar bilinen bir şahsiyetle ilgili ya da Josephine de bu kadar biliniyor. Sad da biliniyor az biliniyor falan. Böyle herkesin bir sadı bir Josephine'in Napolyon'u kimsenin fuşesi yok kimse onu ellememiş.
Kimse istemez. Ama yani bu buna belli bir mesafede durması gerekiyor ve ben buna çok özeniyorum. Çünkü arzum bu oyun, oyunlar daha önce yazdığım ve bundan sonra yazacak. Acaba tercüme edilir mi?
Efendim işte Almanya'da oynanır mı? Fransa'da oynanır mı? Başka bir yerde oynanır mı? Böyle hayallerim var.
Dolayısıyla dikkatli olmak zorundayım. Böyle hele hele tarihiyle ilgili bir şey yazarken züccaciyeye girmiş bir fil gibi davranamam. Döküp saçamam yani. Dolayısıyla çok dikkatli çok dikkatli baktık tabii ki hatalar bulunacaktır ama herhangi bir seyirci hayır şekerim tarihi anlamamışsınız yanlış biliyorsunuz diyemez hatta tarih seven sizin programları izleyen birisi çok zevk alabilir muhakkak bağlantılar kurabilir.
Dolayısıyla bütün karakterlere bağnazlıktan uzak taraf tutmadan saygıyla yaklaşma meselesine oyunculukta da dikkat ediyoruz. Yani bu adamı ya da insanları redikülüze etmeyelim. Seyirciyi güldürmek için nahoş şeyler yaptırmayalım. Belki insanlar gülebilir ama bilen insanlar üzülür, ayıplar.
Buna çok dikkat etmek. Bu aslında biraz tarihi bir metotta. Yani böyle bir şey vardır. Zakari Şırak'ın bir kitabında yanlış hatırlamıyorsam onda olması lazım.
Bir tarihçinin tarihi karakterlerle karşı tek ödevi onları anlamaktır. Onaylamak değil, onları eleştirmek değil. Anlamak, empati kurmak. Yani böyle bir aslında çok tarihi metoduyla da yapılan bir iş gibi geliyor bana bu yönde de.
Tabii ki ben bir oyun yazarı olarak özgürüm. Ama yani ne örnek vereyim? Mesela Selçuk Yöntem'le benim de 3 sezonunu oynadığım Peter Schaeffer'ın Amadeus metninde Peter Schaeffer Pushkin'in kısa oyunundan ilham alarak çünkü Pushkin Mozart'ın Salieri tarafından zehirlenmesi fantasi üzerine bir şey yazmıştır. Peter Schiffer Pushkin'den sonra bu veriyi almış ve benzeri bizzat zehirlediği değil ama hayatını mahvettiği ve Mozart'ın ölümüne neden olduğu gibilerden bir oyun yazıyor ve müthiş bir metindir.
Yani edebiyat, tiyatro edebiyatının zirve oyunlarından biridir. Fakat sonuçta ne oluyor? Biz Selçuk abiyle kuliste oturuyoruz. Ben onun kulisine geçiyorum.
İşte efendim tanıdıklar, eş dost geliyor. Aman bir tebrik ediyorlar falan. Biz ikimiz de ayağa kalkıp Salieri öyle bir adam değil. Aslında hep Mozart'a yardımcı olmaya çalışıyor.
Aslında çok önemli bir besteci. Hatta şeyin Mozart'ın çocuklarının piyano hocasıymış. Yahu ne saçmalık. Yani arkada zavallı oyuncuyu bir de buna memur ediyor.
Kimse bize mecbur tuttuğu için değil. İçimizden geliyor. Ya bu Salieri çok bak işte çok güzel. Hakkı yendi çocuğun.
Hakkı yendi filan. Peter Schaeffer'a söyleyecek hiçbir lafı yok. Müthiş bir fantezi. Ama bir yandan da tarihi seviyorsanız ve onun ki bunun üzerine çok duruyorum.
Tarihi tahrif etmek, tarihi manipülatif bir şekilde değiştirmek ve tarihi iktidarın tarihi kendine göre kendi işine geldiği gibi değiştirerek halkı kandırması iktidarı için. Bu şimdi çok çirkin ve bu çirkinliğin mesela önemli bir belgesi olarak işte ilk yazdığımız ve orijinal metni yüzde yirmi oranında sonradan yazılanı yüzde seksen oranında kullandığımız çünkü bir Londra'da küçük bir tiyatroda geçiyordu. Richard metninde bunu yaptık bu post-truth meselesine eğildik ve aslında çıkış yapmaya çalışan bir yazar olan Shakespeare'e Tudor'ların nasıl birkaç tane tragedya, guya tragedya, melodramdır onlar ondan sonra yazdırarak nasıl üzerlerine düşen o 100 yıl sonra bile Richard gölgesini silmeye çalıştıkları. Ve bugün hala işte efendim Richard'ın kraliyet çocuklarını kulede boğdurma meselesi sanki ülkenin yaşadığı travmatik bir şey olarak anlatılır.
İnsanlar ağlar üzülür falan filan. Bunun doğruluğu 17 tane cinayetten sorumlu tutulan kral Richard'ın aslında bir seri katil damgası yapıştırılmış bu Richard'ın aslında öyle bir adam olmadı. Ve aslında işte savaşta ölen son kral, bir kahraman, yalnızca iki yıllık iktidarına karşın halk tarafından çok sevilen bir kral, çirkin, kambur, çolak, topal, psikopat, sosyopat, her türlü acayiplik ve fazladan Shakespeare tarafından buna yüklenmiş. Burada ilginç bir şey ortaya çıkıyor.
Bu kurgucu Shakespeare belki de kimsenin hatırlamayacağı bir kralı 500 yıla yakın zamandır yaşatıyor. Ama ne olarak? Bu şöhret meselesi bugün de tartışmamızın odağına alıp koyabiliriz bu örnekleri. Şöhretsin ama ne pahasına?
Yani bu kadar itibarsızlaştırılmış ama 500 sene hayat vermiş bir krala. Çok tatlı bir tartışma konusu. Burada aslında şunu da sorabilirim. Biraz da sadın bir de şöhreti var aslında.
Onun üzerine yazılmış bir şey. Yani sadizm tabiri bile aslında onunla irtibatlı. Seyirciler için bir parantez açayım. Ya da sadizm severler için bir parantez açmış olayım.
Bu karakteri ele almak biraz zor değil mi? Yani böyle anlamak zor değil mi? Yani çok hakkında iddia olan bir tipleme. Kesinlikle incelenmeye değer.
Müthiş provokatif bir yazar. Şimdi bu yazarı herhangi bir şekilde savunuyormuş gibi görünmek istemem. Çünkü çok hassas noktaları kaşıyor. İnancı kaşıyor, cinselliği kaşıyor ve provokasyon için elinden geleni yapıyor.
Bir kere bütün bunları yazabilecek bir sapkınlıkta olduğunu düşünmüyorum. Aydınlanmayla beraber bana sorarsanız Ruso'dan daha Rusocu, herkesten daha aydınlanmacı bir adam. Benim fikrim o. Fakat hatta oyunda Napolyon'la tartışmasında da bu var.
Yani Napolyon'un bir anda sesini yükseltip diyor ki bir şey söylerken işte aydınlan Russo filan deyince Napolyon zahmet etmeyin ekselans diyor çok iyi çok okuduğunuzu biliyorum ama birçok aydınlanmacı gibi siz de Russo'dan bir bok anlamıyorsunuz diyor. Yani ve bu provokasyonla bizi götürmek istediği yer neresi yani doğadan başka hiçbir kanun kural yoktur doğaya göre hiçbir şey ne ayıp ne günah ne de suçtur diyen bir adam zaten bir toplumu nereye götürebilir böyle bir böyle bir gücü kimsenin yok böyle bir anlayış böyle bir aydınlanma insanlık için mümkün olmadı ve olmayacak. Burada bu tür bir aydınlanmanın tarafını tuttuğum anlamına da gelmesin. Okumak, fikirlerin çatışması, bu fikirleri yorumlamak tabii ki insanı daha da bilgeleştiren bir şeydir.
Size uymasa da başkasının fikrini dinlemek, buradan bir şeyler çıkarmak, illa kendi fikrini savunmak için, illa karşıdaki fikri çürütmek için dinlemek değil. Dolayısıyla okuma eylemi bu açıdan birisini dinlemekten çok daha iyidir. Çünkü cevap verebileceğiniz kimse yoktur. O kitapta yazmaktadır.
Yazarı ölmüştür ya da yaşıyordur, sizden uzaktadır. Yani bu açıdan çok kıymetli. Hala bir sad kitabını tavsiye edecek durumda değilim. Daha ilginci bu oyunda bahsi geçen Risalesi Manifestosu 1795'te yatak odasında felsefe La Filosofie d'Anneau bu duvarın içine koyduğu Risalesi şöyle örnekliyorum bunu ergen bir çocuğun ders kitabının içine erotik bir dergi koymasının tam tersi.
erotik derginin içine ders kitabı koymuş gibi bir şey yapmış. Bunun okunmasını beklemiş. Olmamış. Aslında yöntem olarak daha yaratıcı geldi bana.
Evet. Kalan kısımları daha fazla okudur en azından. Ve de bizim hikayemizde de Sad Josephine tarafından Napolyon'un boşamasına iki ay kala gerçek tarihe uygun olarak iki ay kala bir oyunla bir hünerle Josephine'in ...saraya davet ediliyor.
Edebi sohbetle tamamlanacak... ...entim bir dine... ...daveti alıyor.
Bunu fırsat biliyor. Maksadı saraya gelip... ...mürekkep kağıt ve kalem çalmak.
Yazmak için. Derdi bu. Yanında getirdiği... ...yarı delilerin...
...çünkü şaranton tam olarak bir akıl hastanesi değil... ...bir düşkünler yurdu falan diye tanımlanıyor.
Aslında hapisten kimi ailelerin asil ya da zengin ailelerin aile efradını hapisten çıkarıp da daha konforlu bir alanda yaşatması için bulunmuş bir yer. Dini bir müessese aslında. Şimdi oradan da bir takım yarı deliler getiriyorlar. Bunların da maksadı sarayın mutfağını boşaltmak.
Yaptığı şey şu kaleme kağıda kavuştuktan sonra o pek protokol akşam yemeğinde Napolyon'un da gelip eve gelip karısını başka bir adamla yakalayan bir adam gibi ondan sonra ilk başta sadın sad olduğunu da anlamayıp filan böyle bir. İşte vaudeville dönüyoruz orada ondan sonra o fırsattan istifade 1795 risalesini tekrar yazıyor fakat bu sefer yanında getirdiği deliler askerleri sarhoş edip filan böyle ondan sonra Napolyon'a askeri kıyafetle gelip bir şeyler imza atıyorlar. Napolyon da o şey arasında işte kadın beni aldatıyor mu ne oluyor fuş eden bir şeyler. Josefin'in baskısı ondan sonra şey falan imzalıyor.
Meğer ki bu imzaladığı yapraklar aslında bizimkinin risalesi. Risale şu ayrı da bizde de basıldı güzel bir çeviriyle. Fransızlar cumhuriyetçi olmak istiyorsanız biraz daha cesaret. Bu risale bu.
Ondan sonra bunu bir daha kaleme alıyor. Napolyon imzalıyor. Finalde de hani idam mı ettirilsinler Sad ve diğer deliler yoksa saraydan kovulsunlar mı? Arada bir şeyden sonra teşekkür ediyor Napolyon'a.
Yani diyor sizin diyor her sayfasının altında imzanız olan manifestom şu anda Fransa'da matbaalara dağıtılıyor. Teşekkür ederim falan. Napolyon da diyor ki olsun tamam yani tekrar toplattıracağım zaten falan. Tabii ki diyor yani.
Ama diyor belki sizin sunumunuz bir şeyleri değiştirebilir falan. Çünkü Napolyon da arada kendi aşk romanı Clisson ve Eugénie'yi getirmiş. Napolyon da Sad'la bir yazar olarak eşitlenmek için Guillaume'a yazacağı bir ithaf yazısı yolumu aydınlatan yazara ve onu da bu baskıya koyacağım. Belki bu sefer sizin sunumunuzda bir şeyler değişebilir diyor.
Kitabımı sen sunmuş oluyorsun Fransız halkına gibi. Böyle bir espri var. Tamam çok uzattım. Estağfurullah.
Ben yani çok böyle bir keyifle dinledim. Hiçbir genç kız gibi dinledim. Ay çok güzel. Şey gibi.
Şimdi burada aslında şunu ben bütün oyunda da görüyorum. Sad'ın kendisinde de biraz var. Bir libertin bu adam. Yani bir aslında şunu bir yerde zımnen söylüyor gibi.
Evet aydınlanma umdeleri bizi bir yere taşıdı. Yeni bir dünyanın hayalini kuruyoruz ama onu gerçekten kuracak kadar da cesaretimiz yok. Bu bakımdan şey çok hoştur. Çarişe Katerin'den Montesquieu ve Voltaire okuyor sürekli.
Halımefendi diyorlar ki işte evet undeler aydınlanma. Evet diyor Montesquieu okumadınız mı diyor. Rusya gibi büyük memleketler ancak otokrasiyle yönetilebilir diyor. Yani böyle bir şey tarafı var yani kendine yontma.
Ve Napolyon da aslında biraz öyle. Napolyon aslında bir cumhuriyetçi teknik olarak. Ya da Sezar da aslında cumhuriyetçi ya malum. Lupercal ya da tacir teklif ediyorlar.
Hayır ben kral değilim diyor herif imparator. Yani burada aslında bu çelişkiyi daha sonra bizim modern insanlar olarak da yaşadığımız çelişki. Şu anda yaşadığımız. Şu anda da yaşadığımız bir çelişki bu.
Yani o açıdan böyle bir şey de var değil mi? Yani Clisson ve Eugène'nin Eugène'siyle. Ya da Kudas'ın da felsefenin Eugène'si. Evet.
Çok farklı Eugène'ler. Sad'ın Napolyon'un bu aşk romanını okuduğu ve bu konuda konuşmak istemediği gibi bir sahne koydu. Yani Sad'ın bütün bu provokatif, bu zebani aslında bazı konularda hassas ve kibar yazma konusunda çünkü. Çünkü tutkusu olduğu için Napolyon'a bir türlü bu romanın beş para etmez bir şey olduğunu söyleyemiyor.
Ve diyor ki yani zaten Napolyon ya oynayacağım birazdan onu idam ettirecek işte bir idam mangası bekleniyor sadı kurşuna dizmek için. Ve bütün derdi Josephine söylediği yani o romanı övmektense ölürüm daha iyi. Ve Fouche nerede kaldı bu idam mangası filan diye Joseph'in tabii sadı kurtarmaya çalışıyor. İşte geliyorsa çok mutlu oluyor.
Sad yani öleyim. Edebiy bir tahlil yapmamak adına ölmeyi tercih ediyor. Dolayısıyla bu ikisinin arasındaki zaten bu tartışması başka bir bölüm daha var. Yani Napolyon'da bu yazmaya dair Russo'nun katıldığı ve kazandığı bir deneme edebiyat yarışması var.
Russo birinci olmuş. Napolyon katılmış. Hatta şey diyor işte gençliğimde benim gibi ihtiraslı bir adam için yazar olmak hiç de fena bir fikir değildi. Fransa ordusu Korsikalı bir askere rütbe vermeye tenezzül etmezdi.
Ben de Ruso gibi akademinin açtığı deneme yarışmasına katıldım. Ve sonra ezberden şeyi söylüyor. Diyor ki, bak kendi yazdığı, bütün hastalıklı ihtiraslar gibi. Bunlar Napolyon cümledi.
Hırs da akıl dizginlerinin yitirildiği şiddetli bir kendinden geçme halidir. Acımasız bir rüzgarın beslediği bir yangın gibi o da ancak önüne çıkan her şeyi tükettikten sonra söner. Kendi kaderi yazdı. Sad diyor ki bunu siz mi yazdınız?
Üstelik daha 22 yaşındayken. Hani yani içerikten bahsetmiyor. Yani çok hünerli bir iş değil mi? Şaşırdınız değil mi diyor.
Sad da diyor ki şaşırtıcı evet. Yani şu andaki durumuna bak. Hocam benim halkımın durumu içerisindesin yani. Yani oyunda böyle çok vurucu bazı anlamı benim için de.
Yani özellikle sondaki o fraternite, egalite meselesi. Yani özgürlük, eşitlik, kardeşlik ama nasıl? O sorgulama da bence... Ya oradaki tabii ki biz sinema gibi değil, tiyatroda biz oyunun sonunu söylüyoruz.
Ben söylüyorum. Çünkü seyir zevki diye bir şey var. Şimdi Hamlet'i izlemeye gitseniz, ah acaba yaşayacak mı? Belli ki Hamlet ölüyor.
Yani bunu bilerek gidiyorsunuz zaten. Bunu biliyorsunuz. Bu librettolar, operada libretto'yu bilerek gidiyorsunuz. Yoksa hiçbir şey anlamazsınız.
Yeni yazılmış oyunlar da benim için öyle. Liberté, égalité, fraternité, özgürlük, eşitlik, kardeşlik üzerine bir final yapıyor. Asıl meselesi Sad'ın oğlunun ölümü. Yine bizim oyunumuz 1809'da geçiyor.
Sadece 1807'deki tavşan olayını 1809'a kaydırdık ve orada yapılan yani o av partisinin düzenlenmesine neden olan antlaşmayı Viyana antlaşmasıyla değiştirdik. Seyirciler için bir parantez açalım arzu ederseniz burada. Meşhur bir hikaye Napolyon bir av partisine gidiyor ve işte yabani tavşanlar salınıyor güya avlanması için fakat tavşanlar Napolyon'a saldırmaya karar veriyorlar. Bizim Napolyon da topukluyor, kaçıyor.
Büyük bir güç figürü tavşanlara yenilmiş oluyor aslında. Çünkü o da komik. Bugün de çok gördüğümüz bu bir tür siyaseten yalakalık durumu yüzünden bir iddiaya göre üç bin tavşan gerekiyor. Ki bunu işte Napolyon'un Maraşeli böyle bir av partisi düzenlemiş, organizasyonlu üstlenmiş daha doğrusu.
Yani istiyor ki çayır çimen her taraf tavşan dolu olsun, Napolyon'u da attığı her tavşanı vursun. Kaçırma itibari kalmasın yani. Fakat süre kısa o kadar vahşi tavşan bulunamaz. Dolayısıyla çiftliklerden evcil tavşanları topluyorlar.
Salıyorlar. Bir de aç bırakmışlar. Tavşanlar insanlara doğru koşuyor. Yemek verin bize diye.
Tabii bu büyük komedi. Ve burada da çok aslında yeri var değil mi? Yani böyle bir tavşanın da çağrışımları bizde şey ya biraz. Hani erotik bir tarafı da var.
Var var onu kullanıyoruz. Sadda da bu ağır bir şey tarafı var. Oyunda tavşan ve yumurta bizde kullanılıyor. Burada Röne karakteri girdiği zaman yani Sad'ın eşi ve koruyucusu Napolyon'la bir konuşması var ve tavşan olayı dışında tabii oyunda geçen Papa'nın Napolyon'u aforoz etmesi, Vatikan'la büyük kriz bunların hepsi ay be ay 1809'da tamam.
Ama hepsi çok güzel yanlış. Bir tek tavşan olayı 1807'de. Dolayısıyla da ön sunumda bunu belirtiyorum. Yani evet burada bir tarihi kaydırma yaptım.
Fakat sadı çok etkileyen oğlunun ölümü var Napolyon'un ordusunda savaşan. Ve bir muharebe anında değil şeyde bir baskın sonucu ölüyor İspanya'da. İspanya'da. Demek ki o Goya'ya ilham olan o meşhur tablolarının falan çizmesine sebep olan İspanya'nın işgali sürecinde aslında ölüyor.
Evet bravo. Sadın oldu. Ve pusu kuruyorlar Napolyon'un askerlerine. Çok böyle bir şey bir sahne var sessiz ve ağır bir sahne.
Diyor ki oğlumu kaybettiğimi biliyor musunuz? Nereden bileceksiniz? Ordunuzdaki herkesi tanıyamazsınız ki Haziran'da Napolyon'da pusuya düşürüldü. İsmini biliyor musunuz diyor. Louis Marie de Sade. Şimdi onun ismini söyleyin. Napolyon tekrar ediyor. Ondan sonra diyor ki Louis babasından hoşlanmazdı. Kısa hayatı boyunca babasının kötü şöhretinden uzak durmaya çalıştı.
Utanılacak bir babadan kurtulmak için gurur duyulacak bir baba için savaşmak. Napolyon için. Yani bu aslında kadının yani hala yas tutan anne olarak Rönne'nin ıslahı bu ve Napolyon bu arada tabii şu hakkı teslim etmemiz lazım. Napolyon askerleri konusunda çok duygusal.
Çok duygusal. Ve çoğu askerini tanıyor. Ridiskat'ın filminde de söz edildiği gibi, bütün tablolarda söz edildiği gibi. Bir yoldaşlık olarak görüyoruz.
Askerlerine ekmek dağıtması, üşüyen askerlerini ısıtmaya çalışması, onlarla beraber uyuyup, onlarla uyanıp, onlarla aynı aşı paylaşması falan filan. Böyle bir şey var. Çünkü bu bir asker. Adamın yakışmadığı yer saray aslında.
Bir özelliği daha var. Bunu söylemek istiyorum. Biz hiçbir şekilde Napolyon'u aşağılamıyoruz. Ridiküleze etmiyoruz.
Sadı da aşağı kimseye aşağılamıyoruz. Gerçekçi bir tavrımız var. Ama Napolyon da şu hayret verici bir şey. Yani savaşa giderken kütüphane götürmek nedir yahu?
Yani sandık sandık sandık sandık kitaplar gidiyor çadıra bir kütüphane olarak yerleşiyor çok okuyor çok okuyor çok çalışıyor sabahlara kadar çalışıyor az uyuyor falan yani böyle aslında madara edilecek bir siyasi figürden bahsetmiyoruz yani. Bir de ilk defa tarihte yurttaş asker formatını bulan adam. Onun için milyonlara ulaşıyor o ordular. Aslında zaferinin sırrı da bir tarafıyla bu.
O yoldaşlık ve o bir şekilde entelektüel idealist arayışı olmasa aslında bu muvaffakiyete de eremez yani bir tarafa. Evet bir yandan kendisine şey verilmeyeceği için bir mevki verilmeyeceği için dünyayı birbirine katan. Evet ve şeyde yani zaten hep böyle tipler var yani aslında diktatörlere geldiğimiz zaman hepsinde benzeri bir şey var Hitler'de benzeri bir şey var işte Napolyon'da benzeri bir şey var bütün hepsinde yani buna bir şey verilmemiş toplumdaki arzu ettiği pozisyon. Sonunda Sad bunu söylüyor. Bir tür suratına bağırdığı bir yer var.
Yani Sad'ın ilk defa sinirlendiğini görüyoruz oyunda. Napolyon sarayın ortasına bir tane büyük top sokup da gösteri yapan kralcıların hareketini bastırmak için 1793'de yaptığı gibi gösteri yapan insanlara top atışı yapmak nedir? Yani böylesine vahşi bir adam. Bir şehir planında sonra ona göre değişecek.
Evet tabii tabii. Vatandaşı her yerden topa tutabileceğimiz bir şekilde olsun. Tabii tabii büyük bulvarlar caddeler şey yapıyor çok doğru diyor ki yani bu kadarı da abartmak olmuyor mu artık yani beni bir top atışıyla öldürmek istermişler sık kafama şurada bir tüfek büfek falan ama diyor şaşırıyor muyuz hayır diyor ki Bonaparte siz mutlaka tarihin gördüğü en büyük komutansınız ama eylemleriniz o kadar aşırı güç arzunuz Öylesine tatminsiz ki emin olun tekrar o şeyine, naturalist tarafına göre emin olun Tanrı hiçbir yırtıcıya böyle bir içgüdü vermemiştir. Son aralarındaki tartışmaya getiriyor.
Beni cinayet fantezilerini Sodom'un 120 gününe ithafen söylüyor bunu. Aslında orada da bir kaydırma yaptık. Asıl vahşi olan sad romanı Sodom'un 120 günü artık vücutların parçalandığı filan ama o daha sonra bulunacak çünkü bastiği de duvarın içine saklanmış yine de oraya ithaf ediyoruz çünkü bugünkü sad anlayışımızın önemli bir parçası Sodom'un 120 günü beni cinayet fantezilerini günlüğüne geçiren bir yazar olarak tarif ettiğinizi hatırlıyorsunuz değil mi diyor. Peki kurbanını parçalamaktan zevk alan, aklını yitirmiş o katil kim acaba?
Ve bu adam hayal gücünün onu dünyanın sonuna kadar götüreceğine inanıyor. Yüz binlerce insanın canı pahasına ülkeleri fethederken kutsal amacının bir zavallı ölümler tarafından anlaşılmasını bekliyor. Benim bakış açımdan Napolyon'a benim eleştirim bu. Yani hani ne pahasına bunu Sad da soruyor yani diyor ki yıllardır savaş içinde yaşıyoruz basit bir uyku bile çekemez olduk bu baskı bu fakirlik bu mutsuzluk niçin sonra bir böyle bir şey yapıyor diyor ki dünyevi arzularının derinliklerinde karşılaştığı benliği onu rüyalarında kovalamasın diye.
İşte bu yüzden saldırıyor hepimize diyor. Bu çok enteresan. Benim de bazen dedikodu yaparken özellikle kullandığım gibi... ...bir şey olamamış insandan çok korkarım diye bir şey var.
Yani hayattaki o arzusu hiçbir zaman tatmin olmuyor o adamın. Onun için seyircilerimize de söyleyelim. Çevrenizdekileri takdir edin. Sonunda neye çıkacağını bilemezsiniz yani.
Evet. Çünkü kötülüğün... Yani tabii ki edebiyat ve işte kurgusal her şey, filmler, oyunlar bunlar aptallara hitap eder gibi. Yani bütün bir Star Wars serisini de şey yapar.
İşte iyi kötü, evet ne oluyor? İyi ile kötünün çarpışması. Ya bu kadar yalın kat bir anlayış, yalın kat bir sunum beni çok rahatsız ediyor. Yani seyirciye de saygısızlık bir yer.
Evet yani iyi ve kötü bunu biz Dracula'da tartışıyoruz bunu Richard'da da bütün metinlerimizde bu var. Yani bu iyi ile kötünün çatışması diye bir şey yok. Ve geldiğim yer hele hele bu oyunda düşüncem şu aslında ve biraz da naturalist bir bakış açısı olabilir bu. Güçsüz insanlar var ve yaralı insanlar var.
Güçsüz ve yaralı insan. Çünkü öbürüne çok inanıyorum. Yani hani bir tür zengin ya da güçlü insan eleştirisidir. Şöyle çok zengin bir adam fakat çok iyi.
E onun iyi olmaktan başka bir çaresi yok ki. Yani onun kötü olması zaten abartılı olur. Zengin, huzurlu, efendim açlık çekmeyen, ezilmeyen insanlar zaten iyi olmak zorunda. Biz onu niye şey yapıyoruz?
Yani bu yanlış bakışlar ve yanlış kurgular bizi buraya getirdi. Dracula oyununda Dracula Van Helsing'le konuşurken bağırırken ona diyordu ki yani iyiyle kötünün savaştığı edebiyatınız günah çıkarmaktan başka bir şey değil. Yani bir şeyi kapatıyorsunuz bu edebiyatla. Dolayısıyla Sad'ın bir tür şeyi gibi onun ruhunu ortaya çıkarmak istediği gibi söylediği şey şu aslında sen doyumsuz ve bir çocukluk travmasını bizim üzerimizde tatmin eden bir despotsun yani başka bir şey değilsin eleştirisi bu.
Devletin Savaşı'nı da izledim. Yani hatta oyun çıkışında size söylemiştim. Bir tenis maçı gibi izledim. Aynen efendim.
Ne olacak diye. Bu böyle karakterlerinize de genelde gördüğüm bir şey. Ve hatta biraz şahsiydi olacak bu soru. Peter Danish'in oyunu tabii Devletin Savaşı.
Evet bunu tercih ettiniz. En azından kast dağılımından orada bahsettim. Burada şu benim dikkatimi çekiyor. Böyle Dionizyak figürler görüyoruz.
Sad'da biraz böyle. Bir yerde Bernstein'da öyle. Karşısında tipik böyle yani çok insana sıkacak... ...bir Avusturyalı tiplemesi...
...bir Atakan... ...Apolloniyak bir adam...
...Celal Bey müthiş oynamış zaten... ...ona hiçbir şey söylenemez...
...zaten takdirle karşılayacak bir şey. Tercihiniz hep bir Dionysos tarafından oluyor gibi geliyor bana... ...bu böyle bir bilinçli bir tercih midir...
...yoksa böyle bir izlenim var... ...ve böyle devam etmeli gibi bir şey mi?
Yok... ...bana da o tip roller verildi... ...o rolleri seviyorum...
Ama hayatımla ne kadar bağdaşıyor bilmiyorum fakat gösterdiğim şey televizyon programlarındaki algı filan işte bu ne halt edeceği pek de belli olmayan yani mesela bu akşam yemeğe çağırsak hani burayı dağıtır mı yoksa uslu uslu yemeğini mi yer? Masamızı testereyle keser mi? Evet bravo işte bir ara testere var diyor masaya. Yani evet bu galiba biraz da denk geliyor ama oyuncu olarak şunu ya da bunu oynamak istemem.
Yani böyle bir şeyim yok, hayat gailem yok. Birçok oyuncunun vardır ya ben şu rolü oynamak istiyorum falan. Şu an biraz da bunu böbürlenme ve cahil cesareti olarak görürüm. Yani şu rolü ben oynamalıyım.
Sen kimsin siz? Yani ama ben daha çok mecbur olduğum rolleri oynuyorum. Çünkü asıl derdim hep bu dünyayı kurmak, bunu yazmak, yönetmek, bezemek. Arkadaşlarımla beraber kolektif bir iştir.
Bu başka sanatçılarla çalışma mecburiyetiniz vardır. Biraz sözünüzü geçirirsiniz. Sonra o insanları dinlemek zorundasınız. O yüzden de hiç şey gailem olmadı.
Yani şu rolü ben oynasam falan. Böyle bir rezervasyon mantığıyla şey yapıyorlar. Yok yok yok ama hep de şunu söylüyorum arkadaşlar. Ben sizden daha kötü oyuncuyum.
Meşhur olduğum için bana bu rolü veriyorlar. Peki o zaman son bir soru. Bu soruyu başka bir yere taşıyacağını tahmin ediyorum size. Zevk alıyor musunuz?
Evet bu başımın belası bir konu. Bütün oyuncu arkadaşlarımdan özellikle Celal Kadri Kunoğlu'nun artık beni delirtiyor bunlar. Zevk aldın mı? Yani biraz önce sevişmişiz gibi ve ne kadar aptalca bir şeydir değil mi?
Zevk aldın mı? Ama yani almadım nasıl bir zevk mi alınıyordu? Hani acaba kaçırdığım bir şey mi var? Sonuçta ikna oldum ki evet benim kaçırdığım bir şey var.
Çünkü ben her ne yaparsam yazmaktan oynamaya kadar benim derdim rezil olmamak. Tek bir motivasyonum var. Rezil olmayayım. Allah'ım beni mahcup duruma düşürme.
Ne olur tek doğam bu. Yani bunlar bir de bunun üzerine zevk mi alıyorlar? Çalışma metodu olarak da çok ilham verici bir şey. Zevk mi alıyorduk?
Evet ama yapıyoruz işte bu işi. Ama seyredenler mutlaka zevk alıyorlar. Bol bol da zevk alıyorlar. Tek arzumuz o zaten.
Çok teşekkür ederim. Ya bir kere şu sıralar videolarını izlediğim hayran olduğum bir insanla bu söyleşiyi yapmak müthiş müthiş ve şunu da belirtmeliyim. Gerek kendinizi ifade edişiniz, Türkçe'yi kullanışınız, gerek araştırmacılığınız ve gerekse bu sunumun çoğu insanın yapamadığı gibi ığlamadan, ağlamadan, bilmem ne yapmadan pırıl pırıl bu sunumlar hayranınızım efendim. Yani ben böyle bir de böyle durumlarda ne yapacağımı bilmeyen bir insanım.
Böyle iyice şey oldum artık bir Barbie Girl durumuna doğru gidiyorum. Kendimi daha fazla zevk alır hale getirmeden programı nihayetlendireyim. Şimdi şunu ben de o zaman müsaade edin söyleyeyim. En azından halen daha uyku düzenimi etkileyen birisisiniz.
Halen daha yani böyle bir şey akşamları bir satir bir punk karşımıza çıkacak. Bize çok enteresan şeyler gösterecek. Yani merhum Hakkı Devrim'i de ben burada göreceğim, Seyfi Dostum'u da göreceğim. Yani bambaşka bir şey açacak.
Bana diye hep yıllardır beslendiğim bir kaynakla, bir haddim olduğum, üstadımla bir araya gelmek çok keyif verdi bana. Çok zayıfsızsın. Bunu Coşkun'un Aral'la programımıza da söylemiştim. Yani böyle bir daire tamamlanmış gibi hissediyorum hayatımda.
Sağ olun, var olun, şeref verdiniz efendim. Teşekkür ederim. Kıymetli izleyicilerimize de çok teşekkür ediyoruz dinledikleri için. Bir sonraki programımızda görüşmek üzere.
Hakla kalın, hukukla kalın, tiyatroyla kalın, sağlıcakla kalın.
Bu transkript otomatik olarak oluşturulmuştur; küçük hatalar içerebilir.