Gamestonks! Devrimi: Borsa 102

1:12Opsiyonlar, Gamma Squeeze nedir? Teminat işleri nasıl oluyor? Front running denen şey nedir? Bunlardan bahsedeceğiz.

1:19Ama bir şey söylemeyi unuttum. Bu bölümün başlığında Game Stonks diye bir tabir kullanıyorum. Ne demek bu? Yani şirketin adı, bütün bu olaylara sebep olan şirketin adı GameStop'tu aslında.

1:30Game Stonks ne demek? Stonks işte birazcık bu internet kültüründe geyik olarak stoklara yani hisselere verilen isim Stonks diye bir de böyle ünlem işareti koyuyorlar. Onun dışında özel bir anlamı yok yani. Bu ufak detayı da açıklığa kavuşturduysak kaldığımız yerden devam edelim.

1:56Başlarda size demiştim iki kavram bilmeniz gerekir diye. İlki şorttu. Şimdi ikincisi devreye giriyor, opsiyonlar. Bir hisseyi alıp satmaktan ziyade onu belli bir tarihte, belli bir fiyattan alıp satma hakkı demek.

2:09Bildiğin sigorta polisyesi de özel bir çeşit opsiyon aslında. Diyelim ki arabanı 20 bin dolar değer üstünden sigortaladın ve bunun için poliçene her sene bin dolar ödeme yapıyorsun. Eğer bir sakatlık çıkmazsa, hiç kaza yapmazsan o bin dolar gitmiş oluyor her sene. Geçmiş olsun.

2:24Ama kaza yaparsan yine geçmiş olsun da hurdaya dönmüş arabanın değeri mesela sıfıra düşmüş. Satış opsiyonunu kullanarak Sigortacıya 20 bin dolar üstünden okutabiliyorsun. Diyorsun ki anlaşmamız gereği bu araba için bana 20 bin dolar vereceksin. Hurdaya dönüp dönmemesi önemli değil.

2:42Benim bu hakkım var. Tabi gerçek hayatta sigorta senin arabanı almıyor. Hurdayla işi gücü yok. Onun yerine sana Trinco 20 kağıdı veriyor.

2:48Bu bir satış opsiyonu örneği ki buna put opsiyonu da deniyor. Malını o anki ederinden daha yüksek bir fiyata satmış oluyorsun. Çünkü bu hakkı önceden almış oluyorsun. Alış opsiyonu ise yani call option ise tam tersi bir hisseyi o anki piyasa ederinden daha düşük bir fiyata alma hakkıdır.

3:07Şimdi bunu... Matt Levin'in blogundan aldığım rakamlarla, gerçek rakamlarla GameStop örneği üstünden anlatayım. 19 Ocak tarih, 10 günlük bir call opsiyonu satın almak için diyordunuz ki, ben bu hisseyi, GameStop hissesini 50 dolardan satın alma hakkı istiyorum. 29 Ocak'a kadar.

3:24O anki fiyat da gerçek fiyat da 40 dolar. Yani aslında stratejiniz şu, bu hisse önümüzdeki 10 gün içinde öyle artacak ki, benim 50 dolardan alma hakkım bile karlı olacak. Bu hakkı brokerınız size satıyor. Kaça satıyor o günlerde?

3:39Hisse başına 3.3 dolara. Opsiyonlar da 100'er hisselik kontratlarla yapılıyorlar. Dolayısıyla bir opsiyon aldığınızda, kol opsiyonu aldığınızda 330 dolar ediyor.

3:49Şimdi tıpkı hisselerin kendileri gibi o hisselere bağlı olan opsiyonlar da alınıp satılabilirler. Yani bir opsiyon aldığınızda illa vadesine kadar beklemeye gerek yok. Piyasaya geri satabilirsiniz. Sadece 3 gün sonra bakın, 22 Ocak'ta hisse değeri 40'dan 65 dolara çıkmış.

4:0619 Ocak'ta bahsettiğimiz bu opsiyon yani 50 dolardan satın alabilme opsiyonu riskli bir yatırımdı. Oraya çıkacağı belli değildi. Şimdi ise garanti para. 50'yi aşmış geçmiş 65 olmuş.

4:1715 dolar kârdasınız bugün. Peki bu hakkı piyasaya satmaya çalışsanız değeri ne? Hala kontrat bitimine 7 gün var sonuçta değil mi? 22 Ocak'tayız, 29'una kadar kontrat aktif.

4:27Belki daha da artacak hisse. Opsiyonunuzun 22 Ocak'taki değeri hisse başına 18 dolar oldu. 100 hisse ile çarp 1800 dolar. Bakın 330 dolar koymuştunuz, 1800 dolar geri aldınız.

4:40%400'ün üzerinde bir dönüş bu. Eğer vadeyi beklemeden satmak istersiniz tabi. Aynı işlemi normal hisse alım satımıyla yapsanız ne olurdu? 19 Ocak fiyatından 100 hisse alsaydınız 4000 dolar yatırım yapacaktınız.

4:54O kadar ana paraya ihtiyacınız var. 3 gün sonra 65'ten sattınız 6500. Yani 330 dolara kıyasla çok daha büyük bir yatırım yaparak %60'lık bir dönüş aldınız. Şimdi nerede %400, nerede %60.

5:08Dolayısıyla opsiyonlar kaldıraç vazifesi görmüş oldu. Tabii dediğim gibi 3 gün içinde satmak zorunda değdiniz. 29 Ocak'ta, yani o örnek olarak kullandığımız opsiyonun bitim tarihinde, hisse fiyatı aşağı yukarı 300 dolara gelmişti. Ve siz böyle bir piyasada kontratınızı kullanarak sadece 50 dolardan 100 hisse alabilecektiniz.

5:28Düşünün. Aldığınız gibi de piyasaya satsanız işte 30 bin dolar getirir, eksi 5 bin dolar yatırım, 25 bin dolar kar. 330 dolarda opsiyon maliyeti var, onu da unutmayalım. Ama o deve de kulak yuvarlayarak 25 bin dolar kar diyelim.

5:41Peki opsiyonsuz senaryoda, yani normal hisse yatırım senaryosuna ne oldu? En başta 19 Ocak'ta hisse 40 dolarken 4 bin dolarlık yatırım yapmıştınız. Şimdi 30 bine sattınız, 26 bin dolar kar. E 25-26 hemen hemen aynı.

5:55Yani fiyat biraz yükseldiğinde opsiyon çok daha yüksek getirildi bir stratejiydi. Fiyat çok yükseldiğinde ise hisseyi doğrudan almakla neredeyse aynı kapıya çıktı. Peki fiyat düşerse? Diyelim ki aradan 10 gün geçtikten sonra fiyat 20 dolara gerilemiş olsun.

6:10Eh bu şartlarda opsiyonunuz yani bu hisseyi 50 dolardan alma hakkınız manasız olacak. Zaten piyasa da 20 dolara. Opsiyonu yaktınız. Kaybettiğiniz para da o kontratın maliyeti yani 330 dolar.

6:21Çok bir şey değil. Ama hisse almış olsaydınız 4 bin dolarlık yatırımın o anki ederi 2 bin dolar olacaktı. Yani paraya dönüştürseniz 2000 dolar kaybetmiş olacaktınız. Opsiyonun zararı çok daha ufak.

6:33Tabii son bir senaryoda fiyatın pek değişmemesi. Bu sefer hisseli yatırımcı ne kârda ne zararda. Opsiyonlu olan ise yine deminki gibi kontratını yakacak ve 330 dolar zararda olacak. Yine çok bir şey değil.

6:45Bunlar alım opsiyonlarıydı bu arada. Demin dediğim gibi bunu satış türevi de var. Dolayısıyla kaldıraşlı kazanma ihtimaliniz var ama aynı şekilde tüm o parayı çat diye kaybetme riskiniz de var. Veya bu risklere bu kadar da girmeden opsiyonları vadesi dolmadan başkasına satarak kar etme şansınız da var.

7:03Her halükarda eğer bunları ilk defa duyuyorsanız opsiyonlar size heyecanlı gelebilir. Ama onlarla bence işiniz olmasın veya çok komik rakamlarla oynayın. Zira muhtemelen kaybedeceksiniz. Bunu rakamlara dayanarak söylüyorum.

7:15Options Clearing Corporation'a göre alınan opsiyonların %70'i vadesi daha dolmadan tıpkı hisseler gibi bir başkasına satılıyor. %21'i, 5'te 1 yani işe yaramaz bir şekilde bitiyor. Yani opsiyon maliyetini aynen yiyorsunuz. Sadece %7'si aktive ediliyor.

7:31Yani tamam ben hakkımı kullanıp şu fiyattan hisse alacağım veya satacağım diyor. Yüzde yedi sadece. Yani ne yaptığınızı bilmiyorsanız opsiyonlara girmeyin derim. Ben hiç girmiyorum.

7:40Şimdi maceramız daha bitmedi. Opsiyonları anladıysak geldik işin geri bildirim döngüsü kısmına. Short squeeze işine artık hormonu basacağız. Daha da bunu çılgınlaştıracağız.

7:50Nasıl yapacağız bunu? Redditçilerin çoğu doğrudan hisse almadılar işte. Azar azar bu opsiyonlardan aldılar. Böylece sadece zenginler değil hemen herkes işin içine girebildi.

8:01Bu zaten yeterince devrimci bir şey ama bu aktivitenin doğrudan hisse fiyatına etkisi de var. Çünkü hatırlayın, call opsiyonunu size satan, daha doğrusu piyasaya ilk süren diyeyim, market maker diyordu ki, söz veriyorum istediğiniz takdirde kontratta yazan fiyattan şu tarihte size 100 tane hisse satmak zorundayım. Bu yükümlülüğü yerine getirebilmek için o yüz hissenin bir kısmını daha o gün gidip satın alıyor. Ne olur ne olmaz diye.

8:26Eğer hisse önümüzdeki günlerde çok yükselirse en azından bir kısmını ucuzdan almış oluyor ki size ucuz fiyattan satarken çok zarara uğramasın. Yoksa düşünsene, devin bahsettiğimiz kontratı yaptık. 19 Ocak'ta 40 dolar olan şey, bugün oldu 200 dolar. Gittim ben Moneymaker'a, bana bu hisseden 100 tanesini 50 dolardan vereceksiniz işte.

8:46Kontrat burada dedim. Onlar da o sırada, ya hakikaten ya öyle bir anlaşma yapmıştık değil mi? Bende de hiç o hisseden yok. Dur piyasadan çekeyim.

8:54Tanesi 200 dolar olmuş, işte sana tanesi 150 dolar zararla satmak zorundayım. Ne yapalım artık? Böyle derlerse batarlar zaten. O yüzden bir kısmını kontrat imzaladığında satın alıyorlar.

9:05Bu da bir nevi hedging taktiği işte sigorta. Sana opsiyonu satmış ama kendi riskini azaltıyor seninle aynı yönde yatırım yaparak. İşte gamma squeeze denen şey de burada devreye giriyor. Şimdi bu deltalara, gamalara kendimizi fazla kaptırmadan kavramsal olarak düşünelim.

9:21Kendinizi bir market maker yerine koyun. Ne kadar hedge etmeniz gerekir? Ne kadar sigortalamanız gerekir? Yani birine bir kontrat sattığınız zaman, opsiyon kontratı, ne kadar o hisseden alacaksınız mesela?

9:33Bunun bir doğru cevabı yok tabii ki her zamanki gibi hileli soruydu. Kontratın şartlarına göre değişir. Yani şimdi düşünün ben kafayı çektim, vurdum tekmeyi broker'ın kapısına, girdim içeri, dedim ki bana 10 gün vadeli 5 bin dolar hedef fiyatlı bir Amazon opsiyonu sat. Cevaben dediler ki beyefendi burası Burger King, broker falan değil ama aynı zamanda Amazon'un şu andaki fiyatı 3 bin dolar.

9:565 bin dolar hedef fiyatlı opsiyon mu alacaksınız gerçekten? Almak istiyorsanız satarım tabii ki. Şimdi böyle bir opsiyonu sattığınız zaman yani düşünün 10 gün içinde Amazon gibi dev bir şirketin fiyatı değeri yani o kadar oynayacak ki hisse fiyatı 3000'den 5000'e çıkacak. Yani görülmüş şey değil hani Jeff Bezos belki uzaylı olduğunu açıklarsa, itiraf ederse diyeyim böyle bir şey olabilir.

10:20Onun dışında olmayacak 10 gün içinde. İşte bu tip opsiyonları satarsanız buna karşı hec etmeye pek gerek yok. Yani bunun için gidip de şu andan Amazon hissesi alacak değilsiniz. Ama eğer opsiyon 5000 dolar hedef fiyatlı değil de 3300 dolar hedef fiyatlı, dersiniz yani 10 gün içinde acaba %10 fırlayıp da o hedefi geçer mi?

10:40Belki geçebilir. O zaman ona göre biraz alırsınız. İşte bu hesapları karmaşık modellere göre market makerlar yapıyorlar. Eğer bir opsiyonun vadesi geldiğinde aktive edilebilme ihtimali çok düşükse, o zaman fiyatı da düşük oluyor değil mi?

10:54Şöyle bir ölçüt geliştirmişler. Demişler ki, hissenin kendisinin fiyatı 1 dolar artarsa, opsiyonun fiyatı ne kadar artıyor? Bu ölçü de delta deniyor. Şimdi ikinci anlayacağımız şey de yine çok basit.

11:07Delta sabit bir ölçü değil. Deminki fantastik örneğimizden gidersek, 3000 ile 5000 arasında çok fark var. Yani 3001 oldu, 3002 oldu, 3003 oldu. Bu bir bir oynamalar deltayı pek değiştirmiyorlar.

11:21Ama diyelim ki Amazon'un hisse fiyatı önümüzdeki 5 gün içinde 4500'e çıktı. 4700'e çıktı. 5000'e iyice yaklaştık. Bu noktada her 1 dolarlık artış opsiyonun değerini daha fazla arttırıyor.

11:344999'a geldiğinde 1 dolarlık artış zaten opsiyonun gerçekleşmesi demek artık. İşte bu delta'nın farklılaşması da onun türevini alırsan yani gamma. Tamam, bunları ezberlemenize gerek yok. Ama önemli olan şey market maker'ın sana sattığı kontratın gerçekleşme ihtimalinin hep böyle değişkenlik gösterdiği ve ona göre de o kontratın ikinci el piyasadaki fiyatının değiştiği...

12:00Aynı zamanda işte demin dediğim gibi market maker'ın kendini hedge etmek için, sağlama almak için, sigortalamak için bulundurması gereken teminatın da miktarının değişti. Amazon 4.000 dolara fırladığı zaman diyecek ki, 5.000 dolara artık o kadar da fazla mesafe kalmadı.

12:18Deltamız yükseldi. Gideyim Amazon'dan biraz daha hisse alayım. Ben aldıkça da değeri yükseliyor zaten. İşte ani yükselişler yaşayan ve çok fazla sayıda kısa dönem opsiyon alınmış hisselerde bu kısır döngüye giriliyor ve Gamma Squeeze denen şey yaşanıyor.

12:35Şimdi bakın bunu iyice somutlaştıralım. Diyelim ki siz gittiniz 330 dolarlık GameStop opsiyonundan aldınız. Ben de market maker'ım buna göre bir risk hesabı yaptım size satarken. Dedim ki ya son günlerdeki fiyatlar öyle oynuyor ki Delta'daki değişim öyle bir ayarda ki belki bu sattığımın %40'ı kadar bir hedge bulundurmam lazım.

12:56Bir opsiyon 100 hisseydi. 100 hisse satmışsa 40 hissesini ben şimdiden alayım diyor. 40 hissenin o günkü değeri 40 dolardı tanesi. Yani 1600 dolar.

13:06İşte kilit nokta burası. Redditçinin yaptığı 330 dolarlık alım, Market Maker'ın 1600 dolarlık hisse alımına tetikledi. 1600 dolarlık hisse alınca da hissenin kendisi yükseliyor. Hissenin kendisinin fiyatı yükseldikçe bu sefer Delta iyice yükseliyor.

13:23Market Maker diyor ki, ben binlerce böyle call opsiyonu kontratı sattım değişik hedef fiyatlarına sahip olan. Bu hissenin fiyatı şimdi onların hepsine birden yaklaşıyor. Demek ki benim Delta'm yüksek. Artık %40 oranında değil %80 oranında teminat bulundurmam lazım kendi risk hesabıma göre.

13:39Gideyim hemen şimdi toplayayım. Mesela 3000 dolarlık hisse alımı yapıyor. Sana sattığı kontratı hedge etmek için. Buna şu açıdan da bakabilirsiniz.

13:48Biraz kuş bakışı bakalım. Siz hissenin ileride artacağına dair bir bahis yapıyorsunuz. Ve bu bahisi opsiyonlar sayesinde çok ufak miktarlarda para koyarak yapabiliyorsunuz. Gidip hisseyi satın almanıza gerek kalmıyor.

14:01Bir bahis yapabilmeniz için iki taraf lazım. Karşı tarafınızda da market maker da ters tarafa bahis yapıyor. Size o kontratı satarak. Böyle bir şey olmaz diyor.

14:11Bu kadar yükselmez bu diyor. Ben de bu kontrat bedelini kazanmış olurum. Benim karım da bu olur diyor. Sizle arada anlaşma yapıyor yani ikiniz ters tarafa bahis oynuyorsunuz.

14:21Ama demin de dediğim gibi risk hesabına göre %20, %30, %40'ta size sattığı kontrat miktarının belli bir kısmını da sigorta olarak alıyor. Yani sizle aynı yönde bahiste oynuyor. İşte gamma squeeze döngüsüne girdiğimiz zaman o sizde aynı yönde yapması gereken sigorta çok fazla artmış oluyor. Ve sizin her yaptığınız x dolarlık yatırım başına 3x, 5x, 10x'lik alım yapmak zorunda kalıyor.

14:49Bunların hepsi fiyatı yükselten şeyler ve bunlar olurken de short pozisyonda yakalananlar geçen bölümden hatırlayın zaten asıl o şekilde başlamıştı. Bu yatırımcılar karşı bahis oynuyorlardı bunlar batar diye bu açık pozisyonda yakalananlar Diyorlar ki ulan fiyat iyice artıyor biz kesinlikle patlayacağız. Onlar da aynı şekilde bir risk hesabı yapıyorlar. Onlar da diyorlar ki fiyat şu kadarken ben konumumun %20'sini bugünkü fiyattan kaparım.

15:16Biraz daha artarsa yine biraz daha %40'ını, %50'sini, %60'ını alırım. Son dakikaya kadar beklemiyorlar onlar da. Yani fiyat arttıkça açık pozisyonunda yakalananlar da otomatik alımlarla Hani zararın neresinden dönülse kârdır diyerek... ...yükselen fiyatlardan alımlar yapıyorlar.

15:34Şimdi bak, Redditçi alımda hisse alıyor mesela teker teker. Daha fazla Redditçi call opsiyonu alıyor. Bu da market makerların çok daha fazla sayıda hisse satın almasını tetikliyor. Bu da zamanında açık pozisyonuna girmiş hedge fundların... ...kendilerini garantiye almak için... ...ya gidip o hisseyi toplamalarına neden alıyor... ...ya da onlar da hedge etmek için kendilerini call opsiyonu alıyorlar.

15:57Tıpkı Redditçiler gibi. Bu da tekrar bu moneymakerların teminat miktarını yükseltmesine sebep oluyor. Kısır döngü içinde kısır döngü içinde kısır döngü ve fiyat roket gibi yükseliyor. Yani milyarlarca dolar akıtmanıza gerek yok organize etmek için insanları.

16:45Doğru noktadaki yeterince açık pozisyonu yakalanmış herhangi bir hissede bu operasyon yapılabilir. Ki yaptılar da zaten. GameStop'la sınırlı kalmadı. Sadece GameStop'taki açık oranı çok yüksekti.

16:58O yüzden ön plana çıktı. Ama bunu Amerikan hava yolları içinde yaptılar, başka şirketler içinde yaptılar. Yani sisteme içkin bu mekanizmaları biraz anladığınız zaman... ...ve doğru anda,

17:09doğru seviyede müdahale yaptığınız zaman bir kritik eşi yaşayacak kadar... ...o zaman bu kısır döngüye sokuyorsunuz ve Gamma Squeeze sayesinde fiyat fırlayıp gidiyor. Dahası da var.

17:21Bitmedi. Tıpkı böyle bir short squeeze olasılığına karşı... ...fonlara hisse ödünç vermiş olan market makerlar... ...kontratlarında şu şartı koşuyorlar.

17:30Siz bu short miktarının... ...yüzde bilmem kaçı kadar parayı teminat olarak göstermelisiniz. Shortunuz batarsa ve belki bir ihtimal sizi de topyekun batırırsa... ...benim size ödünç verdiğim hisselerin en azından bir kısmını alabileceğimden... ...emin olmam lazım.

17:44Bir para gelmesi lazım. Fiyat kısır döngüsü yüzünden istenilen bu teminatlar da ve yani ödün çalma maliyeti de sürekli artıyor. Olayın merkezindeki hedge fundlardan biri olan Melvin Capital toplam değerinin yarısını yitirmişti kısa bir süre içinde. 6 milyar dolar mı ne kaybetmişlerdi.

18:01Hatta ilk birkaç gün içinde o kadar battılar ki... ...Citadel gibi başka fonlar bu teminatları sağlayabilsinler diye... ...enjeksiyon yaptılar bu fona.

18:09Bu Citadel'e de döneceğiz birazdan, aklınızda kalsın. Melvin ise ertesi günlerde tüm zararı yiyip... ...şort pozisyonlarını nihayet kapadıklarını açıkladı.

18:18Yani hisselerini değişik fiyatlardan işte kademe kademe geri almışlar. Zarar etmişler ama iade etmişler, bitirmişler bu işi. Redditçiler buna inanmadılar bu arada. Satışa geçmemiz için yalan söylüyorlar.

18:28Hala şort miktarı yüzde yüzlerde. Böyle diyorlardı. Bu arada bunların kaçığı Melvin'de. Kaçık kimde başkasında bunu bilmek de imkansız.

18:37Zira daha önce dediğim gibi fiyatın sonsuza kadar artmamasının sebebi bir noktada safların bozulacak olması ve kısır döngünün de tersine dönecek olması. Yani ellerinde hissesi olanlar satışa geçiyor. Hissesi olmayan da şorta dönüyor veya put opsiyonu alıyor. Mesela şu anda fiyat 200 ise bir ay içinde bu hisseyi 180'den veya 190'dan satma hakkı almak istiyorum senden diyorlar.

18:59Böylece bir ay içinde hisse eğer 80 dolara çakılırsa ben hala 180'den satabilirim hisseyi. Büyük kar etmiş olurum. E bu opsiyonu satan market makerlar da deminki gibi bu çakılış ihtimaline karşı kendi durumlarını hedge etmek zorundalar. O yüzden o hisselerin, ellerindeki hisselerin bir kısmı şimdiden yüksek fiyattan satıyorlar.

19:18200 dolardan satıyorlar ki zamanı geldiğinde ödeme yapacak nakitleri olsun. Yani demin izlediğimiz kısır döngü bu sefer aşağı yönde bir baskı oluşturuyor. Baskı oluşturdukça da tekil yatırımcıların da ufak ufak şortlar yapmalarının çekiciliği artıyor. O yüzden de bu iş zaten sıradan vatandaş, kan emici, Wall Street elitlerine karşı kadar basit değil.

19:39Öyle başlamış olsa bile yine de kısa süre içinde bu mekanizma yüzünden saflar karışıyor. Burada iki zıt psikolojik etki var. Hem bir dalgayı kaçırmak istemiyorsun, yani klasik FOMO, Fear of Missing Out. Hem de sona kalıp donak almak istemiyorsun, son kazık yiyen sen olmak istemiyorsun.

19:56Şu andaki fiyatın 200 dolar olması demek, birilerinin bu parayı veriyor olması demek. Yakın geçmişteki fiyatın en az 10 kat üstünde bir fiyat bu. E bunun tek sebebi bunu daha da yükseğe bir başkasına kakalayacak olma umudu. Kakaladığın insanın da hayallerdeki gibi tiksinç bir Wall Street yöneticisi olması insanın vicdanını rahatlatıyor.

20:17Ama bunu bilecek kadar veri yok. Aksine yanındaki Redditçi arkadaşına da kakalıyor olabilirsin. Ya bir keriz illaki şart eninde sonunda. Şimdi mevcut sistemin öyle kolay kolay hacklenemeyeceğini, böyle aktivist organize hareketlerle hacklenemeyeceğini iyice belli eden bir şey de yatırımların kısıtlanması.

20:36Yani hem sosyal psikoloji yüzünden, grup dinamikleri yüzünden safları sıkılaştıran çok zor bir tutum hem de işin içinde başka mekanizmalar var. Mesela Wall Street temsilcileri medyaya çıkıp ağlayabiliyorlar. İşte bu Redditçilerin yaptığı piyasa manipülasyonudur diye. Regülatörlerden yardım istiyorlar.

20:54Şaka gibi. Sanki kendi yaptıkları devasa şortlar manipülasyonun tillağı değilmiş gibi. Ama daha ilginci bizim için, sistemin kendi içinde el frenleri var ve hissenin alım satımını kısıtladılar. Olayların merkezindeki Robinhood'un başına gelenler buna mükemmel bir örnek.

21:10Robinhood bir broker, birçok brokerun aksine bedavaya alım-satım yapıyor. Yani bedava alım-satım yapmasına izin veriyor. O yüzden de pandemi yüzünden eve tıkılan ve sıkıntıdan borsaya bağlayan ufak tefek yatırımcıları kendine çekmiş. Reddit organizasyondaki en favori yatırım aracıydı bu.

21:26Peki diyeceksiniz ki komisyon almıyorlarsa nasıl para kazanıyorlar? Robinhood aslında sizin alım satımlarınızı gerçekleştirmiyor. Onun yerine bir aracı gibi davranıyor. Emirlerinizi başka brokerlara, başka market makerlara yönlendiriyor.

21:38Kime? Kendisine en çok para verenlere tabii ki. Bunlardan biri de Citadel. Hani şu Melvin'e birkaç milyar dolar ateşleyen kurum.

21:44Dolayısıyla da sadece bir gün içinde olaylar patlak verdikten sonra... ...bir gün içinde GameStop hissesine yatırım kısıtı getirince... ...hele hele bu kısıt da şöyle oluyor.

21:53Bu hisseyi satabilirsiniz ama alamazsınız. Böyle deyince millet çıldırdı. Çünkü bu hisse fiyatının çakılması demek zorla. Zira böyle bir mesaj görünce kimse Beylerhanımlar safları sıkı tutalım demez.

22:05Elindekini satar. Yani Melvin'e ve diğer şortlayanlara yarar bu. Yani Stadel'e yarar. Aralarında bağlantı kurmak çok kolay.

22:13Zaten o ortamda herkes herkesle bağlantılı. O yüzden de bu karar sonrasında birçok irili ufaklı komplo teorisi ortaya atıldı. Bazıları doğru da olabilir. Ama ben sisteme içkin bir mekanizmadan bahsetmek istiyorum.

22:24Normalde biz bir hisse alma emri verince ve emir işleme konulunca... ...anında hesabımızda o hisseyi görüyoruz ama aslında para bizden iki gün sonra karşı tarafa geçmiş oluyor. Bu devirde diyeceksiniz ki iki gün gecikme olması saçmalık değil mi?

22:37Evet. Ama eski sistemlerin değişmesi zor bir iş. Dolayısıyla iki günlük bir risk periyodu var aslında. Ya o arada hisse fiyatları çok oynamışsa ve ben alma emrini verdiğim hissenin ödemesini yapmak istemiyorsam?

22:49Veya o arada tüm param uçmuşsa, iflas etmişsem? Brokerlar bu işlerle tek tek uğraşmak istemiyorlar işte. O yüzden ortaklaşa bir yapı kuruyorlar. Clearing House denen, tahsilat merkezi diyelim.

23:00Bunlar hallediyorlar. E nasıl halledecek bunlar da? Diyorlar ki, kardeşim, brokerlara diyorlar, atıyorum bir milyar dolar bende paranız olsun. Böyle ufak tefek oynamalar olduğu zaman o parayı kullanarak alım-satımların devamını sağlayabiliriz.

23:14Ondan sonra zaten kendi aramızda hallederiz bunun dengesi. Ama işte fiyatlar çok oynaksa risk de çok arttığından istenen teminat artıyor. O teminat hep sabit değil. Bakın bu Clearing House'ların en büyüğü DTCC yıllık 2000 trilyon dolarlık işlem halletmiş.

23:30Bu olaylar patlak verdiğinde de normalde her an bulundurmak istedikleri teminat... ...26 milyar dolar, 33 milyar dolara çıkarmışlar. Bir günde 7 milyar dolarlık artış demek bu.

23:40Robinhood bunları karşılayacak seviyede bir oyuncu mu? Hepsi onlara yıkılmıyor tabii ama o rantasız bir kısmı onlara yıkılıyor Redditçiler sağ olsun. Robinhood'a bakıyorsun, çeyreklik cirosu, kârı değil bakın cirosu, 180 milyon dolar. Toplam değeri 10 milyar.

23:54Öyle zart diye bunu karşılayacak bir şirket değil. O yüzden de alımı kapattıklarını açıkladılar. Yani bizim üzerimizden artık GameStop hissesi alamazsınız dediler. Mühim olan şey şu bence.

24:05Kapalı kapıları ardında yapılan yoğunsuzluklar, danışıklık dövüşler olsun. Yahut daha yapısal tahsilat sorunları olsun. Sonuçta bir noktada serbest piyasanın serbestliğine müdahale eden mekanizmalar mevcut. Ve 1-2 saat önceki o gazınız anında sönebilir.

24:21Aynı gün zaten piyasa manipülasyonu yüzünden Robinhood'a, New York'ta bir toplu dava açıldı. Ve buna manipülasyon dediler çünkü bu alım-satım kısıtlarını sadece ufak yatırımcılara yaptılar. Hedge fundların ticaretine bir kısıt yoktu. Fakat işte burada da kesin çizgiler yok.

24:36Zira aslında böyle Robinhood gibi bir brokerin... ...size her istediğiniz hisseyi, her istediğiniz zamanda satmakta yardımcı olma yükümlülüğü... ...veya almanızda yardımcı olma yükümlülüğü yok.

24:47Net bir şekilde sağlanmamış. E sonunda ne oldu? Sonunda Robinhood bir açıklama yaptı. Gitti sağdan soldan para topladı.

24:53O teminatı, istenen teminatı biriktirdi, verdi tahsilat merkezine. Ve alım satımı gevşetti, fiyat da tekrar arttı. Ama ben bunu daha ilginç bir yere köprü olarak kullanacağım. İşin iyice illegal olan ama söylentiden ibaret olan bir kısmı var.

25:09O da front running. Front running şu demek. Robinhood Aracı Kurum demiştik ya. Senin GameStop alım satım emirlerini Citadel'e yolluyorlar mesela.

25:18Onlar da hemen bunu piyasa şartlarına göre yerine getirmek yerine... gidiyorlar botlarıyla o yönde otomatik alım yapıyorlar. Dolayısıyla diyelim ki sen 300 dolar fiyatı görüyorsun ve alayım ben bunu diyorsun, emir veriyorsun. Citadel bu trendi yakalıyor, senden önce 300'den alıyor, 300.1'e satış emri koyuyor mesela.

25:37Daha sonra senin alış emrine sıra geliyor, senin emrinde en iyi fiyat olarak 300.1'i görüyor, onu alıyor ve farklı Citadel'e kalmış oluyor. Daha önce bunu yaptıkları için ceza ödemişlerdi. Meblağ ne kadar?

25:49700 bin dolar. Hem de iki senelik bir periyodda yaptıkları için. Şaka gibi ya. High frequency trade için birkaç dakikalık bir şey bu.

25:57Birkaç saniyelik hatta. Tüm bu olaylar inanılmaz bir yaygara kopardığı için de politikacılar işin içine atladılar bu arada Ocak'ta. Ne demişler? Never let a good crisis go to waste.

26:07Yani iyi bir krizi asla harcama. Seninle alakası olmayan bir krizi bile kendi söylemlerine destek olarak kullanabilirsin. O kadar ki siyasi spektrumun iki ayrı ucunda olan iki popülist Ted Cruz ve Ocasio-Cortez piyasa müdahalelerinin araştırılması için baskı kurdular. En sonunda bir meclis incelemesi yapıldı hakikaten.

26:26Beyaz Saray'da bir takım değişiklikler yapılacağı sinyalini verdi. Ama ayrıntılara bakınca ben pek bir şey göremedim işin açıkçası. Çok da ilgimi çekmedi. Sanırım bu işin tek somut sonucu bu güvensizlik yüzünden MT ve kripto piyasalarına daha fazla para akması oldu.

26:42Ha bir de şu oldu, bu iki günlük tahsilat standardının bir güne düşürülmesi yönündeki çalışmaların hızlanması olabilir. Bu da teminat yükümlülüğünde azaltma demek. Yani alım-satımın daha az aksaması demek. O kadar.

26:53Anlattığım şeylerin %90'a bir etkisi yok aslında. Durum budur. Şimdi umarım bu noktaya kadar aklınızın bir köşesinde... ..."Abi dinledik o kadar ama,

27:01hadi artık söylesene, girelim mi bu GameStop'a, ne diyorsun?" Umarım böyle sorular yoktur. Ben girmedim. Bu kadar risk ve aksiyon bana fazla.

27:09Benim yapmak istediğim başka bir şeydi. Bilmeyenlere işin temellerini anlatmak istedim. Hem de diğerleri için işin biraz psikolojik kısmının önemini... ...vurgulamak istedim ve bu büyük anlatılara da... ...fazla kapılmamak gerektiğini izah etmek istedim.

27:23Eğer bir açıklamada yanlış yapmışsan bana haber verirsiniz. Ha tabii çok da detay bir şey söylemeyin yani sırf bildiğinizi göstermek için. Ama önemli bir yanlışsa ben düzeltirim. Sonradan bu kayıtları düzeltebiliyorum çünkü.

27:35Bu arada bir komediyle bitireyim. Elon Musk tabi işin içine girdi bir noktada. Twitter'dan zaten türlü türlü trollükler yapmaya başladı iyice. Çılgınlar gibi arttı hisse fiyatı.

27:45Ama aynı zamanda GameStop'un borsadaki kısaltması olan GME kısaltmasını başka yerlerde kullanan alakasız şirketlerin değeri de artmış. Avustralya'da madencilikle uğraşan ufak bir şirket mesela. Bir günde hissesi %30 artıyor. Böyle bir artışı bunlar herhalde şirketin ilk gününden beri görmemişlerdir.

28:04Veya tam tersine Robin Hood adını taşıyan ve gerçekten de zenginden alıp fakire vermeye çalışan vakıflar hedef tahtasına oturmuşlar. Ya biz o sandığınız Robin Hood değiliz açıklamaları geliyor. Artık nasıl darlamışlarsa bunları. Çok acayip bir çağda yaşıyoruz yani.

28:17Ben çoktan gerisinde kaldım aslında ama öyle kalmamış gibi yapıyorum. Bu bölümde emeği geçmese de cüzdanı geçen isimlere teşekkür etmek istiyorum. Utku Özdemir, Kemal Akkoyun, Ali Özbek, Refik Şekercoğlu, Şaban ve Feza, Can Emrah Yaldız, Seküre, Mehmet Ünsal, Mehmet Han, Enes Çankırı, Aydın Kahraman, Çağrı Özertem, Danyal Arslan, Özgür Elbir, Atilla, Işıl Arıcan, Ulysses, Hüseyin Çalgın, Can Karakuş, Nilüfer Gök, Tunç Mart, Berk, Erdem Geral, Erman Korkut, Deniz Silahçılar, Ali Can Albayrak, Emrah Öz, Başar Kızıldere, Dumanay Hukuk, Kıvanç Müçek, Doğan Can Bağan, Yannis, Kutlay Dede, Banu Yelkovan, Barış Özcan. Canlı, Nilgün Elibol, Umutçıkla, Çağrı Köse, Savaş Günata, Salih Ünal, Merve Yurdagül, Alp Şimşek, Onur Baysan, Furkan Karakaya, Beybiliku, Eymen Üçışık, Canberk Ovayurt, Aziz Arif Şanver, Görkem Uyar, Zafer Ünlüer, A.C.

29:13Dağlıoğlu, Ela Dezizli, Tanzer Bilgen, Emel Ct, Sezer Sunar, İlyas Boydak, Batuhan Avcı, Emine Tekerek, Barbaros Sulakoğlu, Ethem Bozkurt, Vedat Kürşün, Adem Çengel, Rıdvan Duran, Ege Edisiva, İnanç Onur, Fatih Kodaman, Egemen Ekinci, Çağlar Pir, Fatih Karaca, Zafer Faydalı, Bülent Boyacı, Osman Necipoğlu, Mehmet Kanatlı, Serdar Cevher, Eray Ersöz, Mert Sakal, Cem Karakuş, Çiğdem Ziyepert, Uğur Gökdolga, Selçuk Ölçüm, Musa Ekiz, Hilmi Murat Yıldırım, Nazlı Gülenç ve Eyüp Yavuz ve Boran Güney.