68: Amerikan Borsalarında Ne Oluyor? Gamestop Olayı

1:39O teknik tarafını basitçe anlatalım ki devamında hikayeyi herkes anlayabilsin. Şimdi açığa satış diye bir şey var finansal piyasalarda. Normalde siz bir finansal ürünü, diyelim ki bir hisse sevdiği ya da altın, neden alırsınız? Fiyatı yükselecek sonra satacağım diye, tamam mı?

1:56Bugün 10 liraya aldım, yarın 13 liraya olacak. Satacağım, bundan para kazanacağım diye. Açığa satıştaysa tam tersi. Bir şeyin fiyatının düşmesini bekliyorsanız, o zaman bu açığa satış pozisyonunu alıyorsunuz ve fiyat düştüğünde de para kazanıyorsunuz. Diyeceksin ki nasıl yapıyorsun bunu? Şöyle örnek vereyim. Mesela bir pazara girdin.

2:15Pazarın en başında bir domates tezgahı var. Bir de sonunda bir domates tezgahı var. Tamam mı? Sabahtan gittin. Ve domates yedin. Dedin ki ne kadar kilosu? 10 lira. Ya sen bana bunu bir atıyorum. 5 kilo. Ödünç ver. Ödünç alıyorsun. Bak burada ödünç meselesi önemli. Hisseyi de ödünç alıyorsun aynı şekilde. Bunu ödünç alıp sonra gidip pazarın daha ilerisindeki akşam tekrar bunu geri getireceğim diyorsun. Çünkü fiyatlarını bekliyorsun.

2:41Pazarın sonundaki domatesçiye gidip elindeki domatesleri yine 10 liradan kilosunu satıyorsun. 50 lirayı cebine koydun mu? Şu anda sadece ödünç aldın. Herhangi bir paraya ihtiyacın yoktu. 5 kilo domatesi aldın. Sonundaki diğer domatesçiye de bunu sattı. 50 lirayı cebine koydun. Senin beklediğin gibi akşama doğru ki normalde hayatta da böyle olur. Domates fiyatları pazarda düşterse diyelim ki kilosu 4 liraya düştü. Başka bir domatesçiden

3:114 liraya düştü ya, gidip senin borcun 10 kilo domates ödemen lazım. Gidip o 10 kilo domatesi 40 liradan alıyorsun. Sabahtan ne kadar para almıştın eline? 50 liran vardı. Bu 50 liranın 10 lirası senin kârın oluyor. O 40 lirayla da

3:2810 kilo domatesi kilosu 4 liradan alıp en başta ödünç aldığın birileri vardı ya ona gidip al sabahki domatesi sana geri getirdim diyorsun ve bu işten ortaya herhangi bir sermaye koymadan açığa satış yapmak bu işte. Shortlamak denilen bu short değil mi? Evet aynen öyle. Shortlamak denilen bu. Peki bir şey soracağım. Ben gittim bu hisseleri birinden ödünç aldım. Yani o ödünç aldığım ne zarar ediyor ne kar ediyor. Kaça aldıysam geri o fiyata veriyorum. Niye ödünç veriyor bu bana bu hisseleri? Niye versin? Kendi yapsın bu işlemi. Küçük bir faiz ödüyorsun ona. Şimdi orası çok karmaşık bir yapı. Kendi de yapıyor zaten.

4:05Onun için de kullanılan şeyler var. Başka şey için de kullanılan hisseler var. Ama finansal piyasada kimileri daytraderdir, gün içinde bu şekilde alıp satar. Kimileri uzun vadeli tutar hisseleri. Şimdi kenarda duruyor atıl bir şekilde hisse. Bunu birine ödünç vermekte bir beis yok. Bunun karşılığında ufak bir getiride kazanıyorsam niye kenarda tutayım? Günlükte ben ona komisyon verebilirim ya da onun faizini verebilirim. Anlatabiliyor muyum demek istediğimi? Evet. Dolayısıyla şimdi eğer ben bir şeyin fiyatının düşeceğini düşünüyorsam gidiyorum onu ödünç alıyorum başkasına satıyorum sonra fiyatlar düştüğünde bu sefer satın alıyorum tekrar o aldığım borcu gidiyorum kapatıyorum ve bu şekilde bu işten para kazanmış oluyorum. Şimdi açığa satış hikayesi bu. Şimdi bu GameStop'la bunun ne ilgisi var diye soracak olursak, GameStop hikayesinde normalde işte bu finansal piyasalar daha çok fonlar üzerinden dönüyor. Yani işte hedge fonlar, bunun dışında daha regüle edilmiş fonlar. Fon dediğimiz ne? İnsanlar farklı farklı insanlardan para toplayıp, onların paralarını bir şekilde farklı finansal enstrümanlara yatırmak suretle değerlendiren entiteler.

5:16Şimdi bu hedge fonlar biraz da finansal piyasalarda... ...establishment'ın temsilcisi olarak, böyle bir de öcü olarak görülüyorlar. Hep parayı kazanıyorlar, kenara koyuyorlar paraları. Milleti sömürüyorlar gibi bakılır hep. Şimdi bu hedge fonların, bu GameStop'da... ...short pozisyonda oldukları biliniyor. Hedge fonların bazı shortladıkları ya da long yani... ...pozisyona girdikleri bazı hisseler biliniyor dış dünya tarafından. Şimdi neden şortlamış bunu? Anlattığım gibi işte demek ki bu... Fiyatı düşecek diye bekliyor. Fakat tabii bunlar o kadar büyükler ki... ...istedikleri hissenin fiyatını yukarı çıkartıp... ...istedikleri hissenin fiyatını da düşürebiliyorlar aslında. Öyle değil mi? Büyük oldukları için.

6:02İstediğin fiyatın hissesini düşürürken yanına birilerini de katman lazım eğer düşürmek istiyorsan. Ya da çıkarırken yanına birilerini alman lazım. Sadece senin kendi çabanla bir ürünü alıp da fiyatını yükseltiyorsan bu anlamlı bir şey değil. Sonuçta yükselttiğinde oralarda satacak birilerini bulamazsın. Ama sen atıyorum 3 liradan aldın, 4 liradan aldın sonra birilerini katıp da bunu beraber o güruhu harekete geçirip yukarı doğru hisseyi taşıyorsan 7 liraya 8 liraya mesela atıyorum. Oradan sen 3 liradan 4 liradan aldıklarını başkalarına satıp bu işi bitirebilirsin. Evet, bunlar var. Bunlara zaten manipülasyon deniyor. Bunlar suç aslında. Şimdi tekrar konuya dönecek olursak, bunun bu şekilde olduğunu gören Reddit diye bir platform var biliyorsun. Bu Reddit'in alt grupları var, top grupları. Gençler diyelim, artık onların genç mi yaşlı mı onu bilemiyoruz tabii ama şu anda konuşulan şey o. Belli forum gibi düşünelim. Bu forumlar tabii farklı farklı konularda uzmanlaşmış durumda.

7:02Bu da day trade ile ilgili, yani gün içinde hisse alıp satma... ...ya da hisse alıp satma, gün içinde olmasına da gerek yok. Bununla ilgili forumlar, yani burada insanlar ne yapıyorlar? Birbirleriyle şunu alalım, altın alalım, işte Tesla alalım, Apple düştü çok falan gibi... ...bir takım konuşmalar yapılıyor. Şimdi bu konuşmalar birbirlerine fikir verirken... ...bir örgütlü ve bir saldırı şeklinde müdahale olmuyordu daha önce.

7:27Şimdi bu son GameStop olayında bu GameStop bu arada GameStop GameStop diyoruz da Amerika'da oyun satan bir şirket. Oyun derken yani böyle hardware'ı satıyor yani konsol gibi şeyler satıyor. bu şirketin karşısında duran yani işte bu şirketin hisselerinin düşeceğine ilişkin pozisyon açan yani az önce bahsettiğim şort açan hedgefondlar olduğunu görüyorlar ve bunlar diyorlar ki bu hisse aşağı doğru gideceğine ilişkin böyle bir görüşleri var ama biz eğer toplanıp da bu hisseyi alırsak ve çok da fazla bu işlemi gerçekleştirirsek bu aşağı doğru değil yukarı doğru gider Dolayısıyla bu short pozisyonu açan hedge fondları da sıkışmış olur. Yani zarar etmiş olurlar. Bu short sıkı yüz denilen şey bu. Yani açığa satış sıkıştırma dediğimiz şey bu. Şimdi bu nasıl mümkün oluyor? Neden daha evvel mümkün olmuyordu? Çünkü bunu mümkün kılan ana faktör

8:25Bu bireysel küçük yatırımcıların hisse senedi piyasasında işlem yapmasını kolaylaştıran bazı platformların yaygınlaşması. Robinhood mesela bunlardan biri. Siz normalde bir hisse senedi işlemi yapmak için atıyorum işte bir takım bazı prosedürlere girmeniz lazım. Bir takım zorluklar ya da belli bir sermayenin üzerinde varlığınızın olması gerekiyor. Ama bu Robinhood gibi platformlar veriyorlar, size bunu daha küçük küçük yapabilme imkanı veriyor. Şöyle ki, hani araya gelip şunu hatırlatayım dedim, Gamestop hisselerinin işlemini durdurdu Robinhood. Aynen değil mi? Hani bu aracı kurum gibi bir şey diyebiliriz.

9:32Orada da şöyle bir söylenti çıktı. Beyaz Saray müdahale etti. Robin Hood Beyaz Saray'ın müdahalesi sonucu Gamestop hisselerinin ticaretini durdurdu diye. Ama daha sonra Gamestop'un başkanı açıklama yaptı. CNBC'yi televizyonuna röportaj verdi. Beyaz Saray'ın bir dahli söz konusu değil.

9:52Buradan ticaret yapan insanlar, alıcılar, satıcılar zarar görmesin diye böyle bir karar aldık dediler. Türkiye'de biz bunlara daha alışkınız ama Amerika Birleşik Devletleri'nde pek gördüğümüz bir şey değil, öyle değil mi? Şimdi bu alım satımları, Robinhood üzerinden gerçek bir şey var, tam orayı anlatacaktım ben de. Bu aslında serbest piyasa mekanizması içerisinde eğer alıcı varsa fiyat sonsuza kadar yukarı doğru gidebilir. Eğer şortlayan varsa fiyat aşağı doğru gider. Yani burada bu brokerage zaten yapıyor. Yani alım satıma sadece aracılık ediyor. Dolayısıyla aslında Robinhood'un böyle bir kısıtlamaya gitmiyor olması lazım. Zaten eleştiriler de buradan geliyor. Robinhood'un CEO'su az önce senin bahsettiğin

10:34Vlad Tenev dün CNN'e çıktı, CNBC'e çıktı, bugün Bloomberg'a çıktı, International'dan bahsediyorum. Ve o diyor ki, biz bu kısıtlamalara belli bazı regulasyona ilişkin bir takım kısıtlamalara tabiyiz. Nakit anlamında, alış-satışlar anlamında. Dolayısıyla bu kadar fazla hacim olunca, bu kadar fazla talep olunca, Biz bu regulatif bazı gereksinimlerimizi, mecburiyetlerimizi karşılayamaz duruma geldik. Onun için işlemleri kısıtladık diyor. E tabi bu şey artık buna inanırsın inanmazsın. Burası zaten en çok tartışılan konulardan bir tanesi bu. Spikerler de bu arada sıkıştırıyorlar.

11:13CEO'yu ama o yani bunun için yaptık diyor ama burada aynı şekilde demokratlardan gelen ve Beyaz Saraya kadar gitti konu bu yeni basın sözcüsüne falan da soruldu PSAKİ'ye. Ocasio-Cortez var ya o Ted Cruz. AOC. AOC buna tepki gösterdi Twitter üzerinde zaten Robin Hood'un şeysine. AOC buna tepki gösterdi Twitter zaten Robin Hood'un şeysine. AOC buna tepki gösterdi üzerinde gösterdi Twitter üzerinde zaten Robin Hood'un şeysine. AOC buna tepki gösterdi Twitter üzerinde zaten Robin Hood'un şeysine. AOC buna tepki gösterdi Twitter üzerinde zaten Robin Hood'un şeysine. AOC buna tepki gösterdi Twitter üzerinde zaten Robin Hood'un şeysine. AOC

11:36siz buna hedge tepki fondlar bundan para kazanırken kimsenin gösterdi Twitter üzerinde işlemlerini zaten Robin kısıtlamıyorsunuz da bireysel Hood' yatırımcı kendi içinde hedge fonda karşı pozisyon aldığında onları beat ederken onları yenerken neden bunları kısıtlıyorsunuz bu şekilde bir serbest piyasa mekanizması olur mu dedi ki haklı olduğu noktalarda var sadece o değil aynı zamanda Amerika'nın SPK'sı olan FEC de açıklama yaptı Twitter'dan yine Dedik ki ya olayları izliyoruz şu anda, gerekirse müdahale edebiliriz. Şimdi olayların bu kadar izlemelerinin en temel sebeplerinden bir tanesi de bu şaka maka değil, bu iş hacim olarak baktığın zaman Tesla'nın Apple'ın üzerinde hacimler. Yani en çok işlem hacmi gören hisse bu GameStop. Aynı zamanda dün ya da önceki gün Elon Musk da tweet attı bununla ilgili. Çünkü daha önce Tesla hisselerini de hedge fundlar böyle aynı şekilde şortlamaya çalışmışlardı, değerini düşürmeye çalışmışlardı. Herhalde öyle bir mazisi de var Elon Musk. Böyle bir mazisi olduğu için de burada Redditçilerin yanında yer alıyor gibi. Şimdi şöyle bir algı oldu. Bunu Occupy Wall Street eylemiyle karşılaştıranlar var. Fakat şimdi bu Reddit'teki örgütlenen ve hedge fundlara karşı pozisyon alanların hepsi küçük Küçük yatırımcılar mı hakikaten? Senin benim gibi gariban vatandaş mı? Yalnız bu da kesin değil. Bunların arasında başka büyükler var aslında öyle değil mi? Bu şeye benziyor. Gezi'yi ilk üç gün ben de destekledim. Ondan sonra farklı şeyler geldiğe benziyor. E tabii bu hacim bu kadar artınca o bireysel yatırımcıdan çıkıyor iş. Bu sefer diğer hedge fundlara rakip olan ya da bu işten kar etmeye çalışan... Çünkü bir şey yukarı doğru gidiyor yani. Siz de o trene binip oradan... Burada önemli olan nerede binip nerede çıktığınız. Buradan fayda sağlamaya çalışanlar olabilir. Yani daha evvel... Bu ilk değil, hedge fund yöneticilerinin açığa satış ve mesela şu Herbalife örneği vardır. Bir hedge fund yöneticisi, Atman, diyor ki Herbalife çöp bir şirket. Yani bir saadet zinciri. Bunu da her yerde açık açık söylüyor. Türkiye'deki gibi değil. Türkiye'de o kadar açık söyletmezler. Ve diyor ki ben bunu shortladım, az önce anlattığım şekilde. Bunun hisse fiyatları düşecek.

13:47Onun karşısında başka bir hedge fund gösteriyor ki işte yok öyle değil falan filan. Burada da mesela şu anda iş buraya gelmiş durumda ve bu Occupy Wall Street kısmından biraz çıktı. Ama bunun bu kadar heyecan uyandırmasının temel sebebi böyle bir şey yapılabilir hale geldi. Bu görüldü. Bu hem teknolojinin

14:07hem bu sivil hareketin bir de salgının etkisiyle birlikte bireysel yatırımcıların borsada daha fazla rol almasının da sonucu ve bu hani diyoruz ya salgınla beraber bütün dünyanın işleyişi değişecek işte bu değişimin acaba Wall Street'teki hisse senedi bacağındaki bir Yansıması mı? O büyük heyecan uyandırdı. Bu bir başlangıç olabilir. Doğru, buna katılıyorum. Ama bu tamamen bir devrimdir demek için. Erken bir de şunu söyleyeyim Nevşi. Bunu aldığım zaman yarın öbür gün satman gerekiyor, öyle değil mi? Bu hissenin ocağın başında fiyatı 17 dolarmış. 27 Ocak'ta 347 dolara çıkmış. Şimdi 347 dolara hadi biz bu hisseyi beraber çıkardık diyelim. Çok büyük hacimli. Burada satacağın zaman kim alacak bunu?

14:54Alacak birini bulamadığın zaman hisse fiyatları roket gibi aşağı düşüyor gene. Daha henüz işin bu aşamasına gelmedik yani. Bir de bu aşaması var. Burada bir sürü mağdur olan da olabilir. Arada rüzgara kapılıp, dur ben buradan para yapayım der. Pek çok küçük yatırımcı belki. Ya da işte bu bir aktivist saygıyla belki katılır bu eyleme. Ama elindeki üç kuruş parasını da yitirebilir. Burada böyle bir olay var. Ama peki burada devletin müdahil olması ya da neyse. Bu ne kadar doğru sence? Şimdi piyasanın mantığı bu değil mi? Evet.

15:24Gireceksin, belli riskleri alarak, yeri gelirse kazanacaksın, yeri gelirse kaybedeceksin. Sonuçta piyasa dediğimiz şey bu değil mi? Tabii tabii, ben kesinlikle katılıyorum. Bu bir serbest piyasa. Burada asıl eleştirilen nokta şu, şimdi serbest piyasada herhangi bir işlem gerçekleştirmen için önünde bir engel yok. Engel ne zaman var biliyor musun? Manipülasyonun tarifi şudur zaten, bu bütün dünyada suç.

15:48suni bir takım fiyat hareketleri yaratmak suretiyle temel dinamiklerinden eğer sen herhangi bir finansal enstrümanı uzaklaştırıyorsan ve bunu da bir grup halinde özellikle yapıyorsan ya da bir yalan haber yayıyorsan bu suç aslında yani öyle o kadar da serbest değil piyasa yani biz oturalım burada anlaşalım 20 kişi 30 kişi hadi bu hisseyi beraber yukarı doğru taşıyalım ondan sonra millet de peşimize takılsın sonra biz bunları yukarıdan satarız dediği şey zaten manipülasyon Eğer bu varsa konunun içindeki bu artık serbest piyasa değil. Yani o kadar da orası vahşi batı ve hiçbir düzenlemeye tabi değil diyemeyiz. Onun için devletin burada müdahalesinin hedge fonları korumak amaçlı mı olduğunu, yoksa gerçekten de piyasa işleyişini bozan bir manipülasyon vardı, onu mu engellemeye çalışıyor? Bunun ayrılığında da iyi varmak lazım. Yoksa topyekun buna, ya işte bunlar zaten Wall Street'i yerle bir edecekler, devlet buna izin vermedi gibi romantik bir bakış açısıyla da yaklaşmamak lazım. Şimdi bu benzer hesaplar Twitter'da da var, onları takip ediyorum. Bu sefer de şey diyorlar,

16:58Ve Orta Doğu'daki şeylere de sesleniyorlar. Trader'lara ya da işte de vatandaşlara diyorlar ki, gümüş alın. Şimdi gümüşü uçuracağız. Mesela böyle bir şey çıktı. Bunun sonuçları ne olur? Böyle gümüşlere bir balon oluşursa mesela. Bunlar mesela biz de etkilenir miyiz? Yani Türkiye'de gelir mi bu iş? Biraz yükseldi zaten. Gümüş dediler hemen Reddit'te gruplarda. Tabii gümüş fiyatı uluslararası bir fiyat olduğu için Türkiye'deki yatırımcı da gümüş fiyatından etkileniyor ama gümüşün toplam hacmi

17:27bu Gamespot falan kadar olmadığı için onu bu kadar hızlı indirip kaldırmak ya da yükseltmek fiyatını o kadar mümkün değil. Dolayısıyla siz çok daha büyük bir community harekete geçiriyor olmanız lazım. Gümüş fiyatında böyle bir hareket yapmak için. Dolayısıyla burada gümüşte de enteresan şeyler var. Yani orada gümüşün önemli bir kısmı bir tane

17:49aracı kurumdadır. Onun üzerinden hareketler, gümüşün fiyatının nasıl gerekenin altında olduğunu düşündükleri için bunu yapıyorlar. Ama buna baktığınız zaman bir takım şeyler temellerinden çok uzağa gittiği zaman oraya geri dönüyor. Bugün mesela aynı şey, Elon Musk kendi Twitter ekranının açıklama kısmına Bitcoin yazdı. Şu anda Twitter'da trend topic Bitcoin hashtagi. Bitcoin %10-15 yükseldi bir anda.

18:16E çünkü Elon Musk manipüle etti. Düşünebiliyor musun? Ya sadece bunu yazdığı için herkes içinde Bitcoin alıyor. Şimdi o zaman peki bu da bir manipülasyon aslında. Ama Bitcoin piyasasını regüle eden bir şey var mı?

18:29Bitcoin piyasasını devreden, böyle eskisinin ya da Türkiye'de STK'nın koruduğu bir şey yok. Onun için buna tabi değil. Ama baktığın zaman bir kişinin yani kendi profiline Bitcoin yazması bir manipülasyon tanımına girmez zaten. Ama bu kişinin adı... Yılınmask olunca. Evet, çok büyük etki yaratıyor.

18:50Bu örneği şunun için verdim. Bitcoin'in fiyatının %10-15 yukarı gitmesi bir tane profile bir şey yazmakla gerçekleşiyorsa, oradan silindiği zaman da aşağı doğru gitme ihtimali de her zaman söz konusu olabilir. Yani bu tarz konulara, bu tarz büyük hareketlere ihtiyatla yaklaşmakta fayda var. Sonuçta bu kilise seneli dediğimiz hikayenin, ta işte 17. yüzyıl Hollanda'dan beri gelen bir tarihi var, bir oturmuş

19:17yapısı var. Bunu böyle bir günde iki günde birkaç tane heyecanlı genç ve işte salgın oldu da evde insanlar kaldı, Robin Hood'a ulaşmaları var. Yani böyle bu yıkılacak bir yapı değil, onu söylemeye çalışıyorum. Hemen de heyecana kapamamak lazım diyorsun. Ama mesela Türkiye'de bizim borsamız daha regüle değil mi? Türkiye'de borsada böyle bir şey yapamazsın zaten. Hemen açığa satışlar durduruluyor mesela.

19:40Böyle durumlarda. Tabii tabii zaten durduruldu. Ama bu serbest piyasada biliyorsun, bunun mabeli Amerika'dır yani. Suç olmadığı suç oluşturmayacağı durumda... Ya da suç oluşturduğunu kanıtlaman lazım. Yani kendi kafana göre de değil mi? Yani onun hani bir şeyi var. Tabii tabii. O tamamen işte bu sefer ülkelerin demokrasisiyle alakalı hale geliyor.

19:59Yani ben şöyle düşündüm, Türkiye'de olsa zaten Bismillah Reddit'i kapatırlardı öncelikle. Tabii tabii. Reddit kapanırdı ya, şak diye iş biterdi yani. Şeyde çok fazla parti var, çok fazla taraf var Amerika'da ve bunlar da çok güçlü. Yani işte medya mesela bunun gibi bir şey yaptığı zaman topa tutarlar yani. Ama Türkiye'de onu öyle bir şey olsa bile buna karşılık sesini yükseltecek medya olmadığı için bunlar Türkiye'de çok olmaz.

20:26Konuyu da şeye getirip de bağlayalım. Yari ve milli işlerimizi bağlayalım diyorsun. Bizde olmaz korkmayın diyorsun. Bizde olmaz. Rahat olsun bizdeki fons sahipleri, zenginler.

20:39Teşekkür ederim Emrah. Var mı eklemek istediğin bir şey? Rica ederim. Her ne kadar ihtiyatla yaklaşılması gerekiyor desem de, bunun çok büyük bir olay olduğunu ve bir değişim olacaksa da, bunların böyle ufak ufak şeylerle tetikleneceğini, trigger edebileceğini de akılda tutmak ve çok yakından izlemek gerekiyor. Çok çok teşekkürler. Sağ olasın.

20:59Evet biz bu bölümü hazırlarken bu GameStop olayı devam etmekteydi. Bundan sonra ne olacak? Nasıl adımlar atılacak? Anladığımız anlamıyla piyasa başka bir şeye mi dönüşüyor? Hep beraber yaşayıp göreceğiz. Dinlediğiniz için teşekkür ederim. Yeni bir bölümde görüşmek üzere.