64: ABD'de Son Durum

1:26QAnon destekçileri demokratların gizli şifrelerle Washington DC'de bir pizzacı üzerinden çocuk ticareti yaptığına, Trump'ın da seçilmiş bir kişi olarak bunlarla savaştığına inanıyor. Jack Angeli bu komplo teorisini de anlattı, YouTube kanalına sahip aynı zamanda bir oyuncu. Angeli gözaltında, annesinin ifadesine göre nezarethanede kendisine organik yemek verilmediği için günlerdir ağzına bir lokma koymamış. Şimdi 6 Ocak'tan bu yana ne oldu? Bir adım adım gidelim. Washington DC'de bulunan gazeteci Özgür Ersöz ile konuşalım. Evet, Washington DC'den Özgür Ersöz'den ne oldu Amerika'dan? Ne oluyor adım adım şimdi öğreniyoruz. Özgür, 6 Ocak bir dönüm tarihi Amerika Birleşik Devletleri için ne oldu 6 Ocak'ta?

2:386 Ocak'ta kongrede seçilmiş başkan Biden'ın onaylanma süreci vardı. O gün onaylanma başladı. Öğle saatlerinde başladı. Mike Pence'in açılış konuşmasıyla başladı. Birkaç tane eyalet, cumhuriyetçi eyaletlerdi bunlar. Alaska, Arizona, bir de Pennsylvania. Bunların oynamaları başlandı. Oylamadan sonra itirazlar geldi. İtirazlar gelince oturma ara verildi. Senatörler içeride görüşmeye gitti. O sırada görüntüler gelmeye başladı haber kanallarından. Kongreye baskın oldu. Onun öncesinde de Trump'ın mitingi vardı. Save America March mitingi yani Amerika'yı kurtaralım. O mitingden çıkanlar kongreye doğru yürüyüşe geçti ve olaylar orada alevlenmeye başladı.

3:25Burada herkesin kafasındaki soru şu, gördüğüm kadarıyla Türkiye kamuoyunda biraz kongre binası ve beyaz saray karıştırılıyor gibi. İnsanlar şunu soruyor, ya kardeşim nasıl oluyorlar da bu meclis binasına, işte kongre binasına böyle girebiliyor? Oranın güvenliği çok yüksek değil mi? Nasıl oldu da bu insanlar bu kadar kolay girebildiler o binaya?

3:45Emniyet güçleri tarafından burada bölümler halinde ayrılmış halde işte Beyaz Sarayı Secret Service korur. Kongre, Temsilciler Meclisi'nin bulunduğu alanları işte oranın güvenliğinden Capitol Polisi sorumludur. Normalde yeni başkan seçildikten sonra ertesi yıl yani ikinci yılında birliğin durumu diye bir oturum olur Capitol'da. Bütün senatörler, Temsilciler Meclisi üyeleri, kabine, başkan yardımcısı, başkan Herkes orada, o toplantı gerçekleşir. Toplantı sonunda başkan bir konuşma yapar ve konuşmasıyla bitirilir. Benim ilk geldiğim sene ben oradaki güvenlik önlemlerini görmüştüm. Çok şaşırmıştım. Çok çok fazla güvenlik önlemi vardı. Yani o kadar çok polis, havada helikopter... Çok aşırı bir güvenlik önlemi vardı. Ama o gün benim gördüğüm çok sıradan bir güvenlik önlemi vardı. Ki onun öncesinde bir kilometre gerisinde Trump'ın mitingi olmasına rağmen.

4:41Neden bu kadar gevşekti önlemler? Neden bu kadar gevşekti? Tabii bu soru işaretleri daha devam ediyor. Bununla ilgili işte soruşturma başlatıldı. Capitol polis şefi istifaya çağrıldı ve istifa etti. 16 Ocak'ta görevinden ayrılacak. Bunlar araştırılıyor. Bunları yakın zamanda öğreneceğiz ama

5:01O gün mesela yaşananlarda ilk önce D.C. Belediye Başkanı öğle vakti bir gibi aslında takviye istiyor. Olaylar iki buçuk üçten sonra patlıyor yani kongre baskını. Yani kongre baskını olmadan önce D.C. Belediye Başkanı takviye ekip istiyor. Ama bu bir türlü gelmiyor ve ondan sonra Mike Pence devreye giriyor. Başkan yardımcısı.

5:26Başkan yardımcısı devreye giriyor. Başkan yardımcısı ek takviye geliyor. Ondan sonra olaylar oraya vardı. Orada da anlaşılan Amerikan Başkanı Trump bir anlamda bypass edilmiş. Çünkü bu National Guard denilen, işte dediği o özel birliği galiba Amerikan Başkanı'nın harekete geçirme yetkisi var. Donald Trump harekete geçirmeyince anlaşılan değil mi? Mike Pence ve işte Pentagon böyle Trump'ı bypass edip o yokmuşçasına davranıp National Guard'ı çağırıyorlar. Ama çağırdıklarında aslında yine de çok geç kalmış oluyorlar anlaşılan.

5:56Evet, iş işinden geçmiş oluyor. Beş kişi öldü. Biri polis. Hatta dün cenaze töreni vardı DC'de. Tepkiler sürüyor. Yani iş nereye varacak? Biz de hala anlamaya çalışıyoruz. Kimileri 11 Eylül gibi, Amerika Birleşik Devletleri için bu 11 Eylül gibi bir şey, bir travma benzetmesini yapıyor. Ne dersin?

6:15Kesinlikle katılıyorum. Amerika'nın 11 Eylül'den sonra yaşadığı en büyük travmaydı. Çünkü yani 200 yıl önce böyle bir olay oluyor. Yani kongre baskını, kongreye saldırı. O da İngilizler gerçekleştiriyor. Yani çok uzun bir süredir böyle bir durum yaşanmıyor.

6:32Hatta senatörlerden işte bazıları cumhuriyetçi senatörlerden Trump'a yeteri kadar tepki göstermeyince bu kongreye saldırı dışarıdan gelsin diye yine aynı tutumunu sergileyecektiniz diye söyleyenler oldu. Bekleyip görüyoruz işte yaşananları. Ama şöyle de bir durum var. Baktığımız zaman şimdi demokratlar Beyaz Sarayı aldı. Biden başkanlığı kazandı. Senatör Yu kazandılar. Temsilciler Meclisi zaten onlardaydı. Geriye kalıyordu bir tek Trumpizm ve Trump.

7:022024'te tekrar adaylığını koyabilirdi. Şimdi bunun olmasıyla birlikte büyük bir tepki geldi. Cumhuriyetçileri de böldü. Cumhuriyetçi Parti içinde de senatörler bölündü. Oradan da çok ciddi tepkiler var. Trump aslına bakarsan biraz yalnız kalmış oldu. 2024'ü biraz zora soktu. E tabii iki sene sonra senato seçimleri var.

7:25Tekrar senatörde seçim olacak. Senatörleri seçecekler. Bu Cumhuriyetçi Parti'nin elini zayıflatacak mı, güçlendirecek mi? Onu da görmüş olacağız böylelikle. Ama herhalde Cumhuriyetçi Parti bir yenilenme sürecine girecek. Muhtemelen öyle gözüküyor. Yani bu kadar olaydan sonra, bu kadar tepkiden sonra Trump'la yola devam ederler mi, etmezler mi? Onu göreceğiz. Mesela çok ciddi isimler tepki gösterdi. Colin Powell mesela şey diyordu yani,

7:52Ben kendimi artık cumhuriyetçi olarak görmüyorum." gibi söylemleri oldu. Kendi Lindsey Graham çok sert konuştu. Mitt Romney zaten Trump'a başından beri karşı. Yani ciddi bir Trump'a tepki oluştu diyebilirim.

8:07Trump'a ve tabii ki bir yerlere Trump'la beraber duranlara bu zamana kadar. Kesinlikle öyle. Zaten parti içinde vardı bir tepki yani. Parti içinden mesela Lincoln Project diye bir capital hareket kuruldu. Zaten uzun süredir onlar demokrat gibi muhalefet ediyorlardı Trump'a ve cumhuriyetçilere özellikle. Ve şimdi burada bir Cumhuriyetçi Parti'nin yenilenmesi söz konusu olacak. Öte yandan da biraz da bu şeyi görüyoruz herhalde. Solda da, zaten Demokrat Parti şu anda hani demokratlar iktidarda ancak bir koalisyon olarak iktidardalar. Yani partinin içerisinde daha böyle merkezde olanlar var, daha solda olanlar var. Yani Bernie Sanders da sonuçta bu koalisyonun bir parçası. AOC de bunun bir parçası. Belki bu olaydan sonra Amerika'nın biz bir parça sola gittiğini mi görüleceğiz acaba Özgür, ne dersin?

8:54Amerika'nın sola gittiğini görmek biraz zor. Yani burada insanlar sosyalizmden çok korkuyor. Yani soğuk savaş döneminden dolayı muhtemelen sosyalizmden çok korkuyorlar. Tabii ki burada aşırı sol aslına bakarsan benimsedikleri politika yani çok radikal, çok sol değil. Yani işte istedikleri şey sağlık sisteminin daha iyileştirilmesi, asgari ücretin sabitlenmesi, işte kadınlara doğum izni hakkının verilmesi.

9:23Bu gibi şeyleri istiyorlar. Özellikle işte iklim, yeşil enerji, yenilebilir enerjilerden enerji politikaları gütmeleri bekleniyor. Yani onların güttüğü politikayla eğer Biden çalışsa yani ülke çok sola kaymaz. Peki, Amerika Birleşik Devletleri'nde sokaktaki insan ne konuşuyor şimdi? Konunuz, komşunuz ne diyor, bize bir aktarır mısın, anlatır mısın? Sokaktaki insan... Biz en son cumartesi günü gittik, olaylar bittikten sonra. Geniş güvenlik önlemleri var. Beyaz Saray zaten Black Lives Matter protestoları sırasında çitlerle çevrilmişti bütün alan. Beyaz Saray'ın bulunduğu Lafayette Park.

10:00Şimdi kongreye de aynı şey oldu. Hatta demir çitler yerleştirildi, beton bariyerler yerleştirildi. Çok aşırı güvenlik önlemi var. Trump destekçileri DC'den ayrıldı. Tabii bu sefer Black Lives Matter'cılar ortaya çıktı. Son yaşananları onlar protesto ediyor tabii. Herkes burada tepkili. Çünkü buranın geneli demokrat, cumhuriyetçilere daha uzak diyeyim. O yüzden herkes tepkili burada da.

10:25Yani şöyle bir durum oldu esasen, Cumhuriyetçi Parti'yi destekleyenler de tepki gösteriyor. Cumhuriyetçi Parti'nin merkezdeki unsurları demek lazım belki. Tabii, aynen öyle. İçten içe hala belki desteği olsa da Trump'a karşı, yani etrafımızda bulunan insanlardan ama seslerini çıkarabiliyor diyemem yani.

10:45Ha, şimdi büyük şehirlerde Washington D.C. gibi Trumpçin demek hani ayıp oldu gibi bir durum mu söz konusu? Biraz öyle bir durum oldu. Hatta bu gitgide de büyüyecek gibi. Çünkü o gün Capitol saldırısında orada bulunanların bazılarına uçuş yasağı getirildi. Havalimanlarında sorun yaşadılar, uçamadılar. Öyle görüntüler var. Eylemci olduğu şüphelenenlerden mi? Eylemci olduğu... Evet, evet. Şüpheli olanlar. Eylemci olduğundan şüpheli olanlar. Uçuş yasağı getirildi.

11:14görüntüleri var sosyal medyada. Peki bir de şunu sorayım, NBA oyuncularından Shaquille, Shaq ve LeBron diyorlar ki, onlar da bunu soranlardan, sadece onlar sormuyor tabii, herkes bunu konuşuyor, kongreye işte bu kişiler bu kadar ellerini kollarını sallayarak değil aslında tabii bir yandan, küçük bir arbede oldu falan ama kolayca girebildiler kongreye, beyazlardan oluşan çoğunluğu Trumpçılar, ya böyle bir eylemi siyahlar yapsaydı, onların kongreye girmesi söz konusu olabilir miydi, olamaz diye eleştiri getiren çok, ne dersin? Lebron James, şimdi anladınız mı, yazılı bir tişört giydi maça giderken. Lebron James'in söylediği, eğer kongreye siyahlar böyle gitseydi aynı şey mi olurdu diye bir cümle kullandı.

11:57Ben ona çok katılmıyorum. Şöyle katılmıyorum. Yani iş daha oralara varmadan çözülmesi gerekiyordu. Yani o noktadan sonra orada insanlara sert müdahale edilseydi, belki olay çok daha büyüyebilirdi, daha kanlı bitebilirdi. İçeride çok yaşlı senatörler var. Kalp krizinden ölenler olabilirdi. İçeride silahlı çatışma çıkabilirdi. Yani işin oraya getirilmemesi gerekiyordu. Yani güvenlik önlemleriyle. Kongrenin bahçesine, hatta çok gerisinde bunun karşılanması gerekiyordu. Yani

12:26O noktadan sonra, yani hangi ırktan olursa olsun, siyah ya da beyaz, latin, o noktadan sonra olaylar sertleşecekti. Yani belki de bu kadarla kalması atlatılmış olduğunu bile göstermiş. Evet, ama zaten onlar da onu kastediyorlar. Hani sonuçta yani eğer siyahlar toplansaydı kongrenin önünde bu şekilde, onlara çok daha erken mü müdahale edilirdi mesela acaba? Önlem alınırdı. Ki bunları Black Lives Matter'da gördük. Black Lives Matter'da Trump Beyaz Saray'dan çıktığı karşıdaki çiliseye, o hatırladığımız pozu biliyorsun, elinde İncil'le bir poz vermişti. Protestoların o bölümünde en azından söyleyebilirim. Çok aşırı bir güvenlik önlemiyle 3 dakika içinde bütün siyahları dağıttılar, orayı tertemiz yaptılar ve Trump yürüyerek Beyaz Saray'dan yaklaşık 200 metre civarında

13:16yürüdü ve İncil'le orada kilisenin önünde poz verdi. Ya bu yapılabilir bir şey. Evet. Yani orada bir çifte standartı da belki görmüş olduk. Kesinlikle. Ya da işte belki Trumpçıların bu kadar agresif olabileceği hesap edilemedi. Çünkü bu insanlar Amerika'nın kristalından gelen hani işte çiftçi, işte mavi yakalı işçi insanlar. Belki bu kadar agresif olabilecekleri de herhalde kimsenin aklına gelmedi.

13:40O var ama şöyle de bir durum var. Eğer sert müdahale olsaydı, belki onlardan daha fazla ölen olsaydı, Trump destekçilerinden ölen olsaydı, işler çok daha büyüyebilirdi. Hatırlarsın, biz de gezi protestoları sırasında da çadırlar yakıldı, iş sonra çok başka yerlere yıktı. Yani öyle bir durum olabilirdi. Belki de müdahale edilmemesi. Hani biraz gazlarını alalım. Zaten mitingten çıktılar. Trump ateşledi onları.

14:08Böylelikle biraz böyle gazları kaçmış oldu diyebiliriz belki. Şimdi Biden görevi normal koşullar altında 20 Ocak'ta devralacak ve sonra aşağı yukarı ne olacak Özgür? Ve ne olabilir? Trump yargılanabilir mi? Yani Trump yargılanabilir mi? Muhtemelen impiç edilecek. Yani şey korkusu var, hala son bir haftasında Trump ne yapabilir? Yani köşeye sıkışmış bir kedi gibi daha saldırgan olabilir. Çünkü çok yalnız kaldı. Mike Pence bile terk etti kendisini. Araları açık.

14:38Trump yalnız ama bunun dışında aslında bence altında yatan sebeplerden bir tanesi de 2024'te bir daha Trump'la uğraşmamak. Yani impiç edelim, tarihe görevden alınmış başkan olarak geçsin ve bir daha başkan olamazsın. Yani impiç edildikten sonra bir daha aday olamıyor. Yani altında bence en güçlü yatan şey bu. Bu söylediğin önemli, evet.

15:00Çünkü anlaşılan Trump işte şunu yapacak, bu arada Trump bütün sosyal medya platformlarından atıldı, Twitter, Facebook, hatta Trump yandaşlarının bulunduğu Parler diye Twitter'a benzer bir sosyal medya platformu vardı. Bu Parler'da ben de üye olmuştum meraktan ne var ne yok diye. Hakikaten böyle aşırı sağ paylaşımlar yapılıyor sürekli, bombol komplo teorisi vardı. Parler'da hem Google Play hem de Apple tarafından kapatıldı. Parler merkezi kapatıldı. Şimdi Trump nereden konuşacak? Geçen birisi espriyle yazmış, elindeki telefon tuğladan farksız artık Trump'ın diye. Çünkü hiçbir sosyal medya mecrasına giremiyor. Ama şimdi de işte belki Trump kendisine bir televizyon açar ve oradan yayın yapmaya devam eder, sesini duyurmaya devam eder deniyor. O zaman da işte radikalleşmiş taraftarlarını etrafında toplayabilmesi yine mümkün olabilir, değil mi? Böyle de bir ihtimal var. Herhalde bunun da ön ülkenin sinmeye mi çalışılıyor?

15:49Yine mümkün olabilir ama şöyle bir durum, 2024'e kadar daha çok uzun bir zaman var. Bu süreçte Trump'la ilgili birçok dava dosyası var, sayısız. Bundan önce de vardı, başkan olduğu için donduruldu. Bunlar tekrar önüne çıkacak. Vergi davaları, Rusya'yla ilişkiler...

16:06Bunlarla ilgili birçok dava olacak. Yani işte buradaki o ırkçılık, işte beyaz üstünlükçü, bunlar evet hep vardı. Yani bundan sonra da olacaktır. Ama yani Trump bir gemiydi. Bunlar kendilerine bir gemi buldular. Bu gemiden de cesaret alıp, hani iş buralara kadar vardı esasen. Bundan sonra işte Trump'ın bu kadar yıpratılmasıyla, hakkında dava, işte vesaire açıldıktan sonra, yıprandıktan sonra Trump artık ne kadar

16:34ayakta kalabilir. O bir muamma. Bunu zaman göstereceğim. Peki şeyden yani bu kongreye gidenleri kışkırtmak ve bir şiddet eylemine teşvik etmiş olmak nedeniyle dava açılması herhalde kesin gibi mi? Ne diyorsun? Kesin gibi, kesin gibi, kesin gibi. Muhtemelen isyana teşvikten zaten impiç etmeye çalışacaklar. 25. maddeyi çalıştırmaya çalışacaklar. Yani dava açılacaktır. Bir dava açılacak ve nasıl sonlanacak onu da göreceğiz. Peki Özgürcüğüm çok teşekkür ediyorum. Sağ ol. Ben teşekkür ederim. Baskının ardından Trump'ın görev onayında %11'lik bir düşüş var. Şu anda Trump'ı onaylayanlar %33 civarında. Aslında hala yüksek bir oran. Cumhuriyetçi Parti Trump'a karşı döndükçe muhtemelen bu oran artacak. Tarih yine bildiğimiz bir şeyi bize hatırlatıyor. Otoriter liderin çevresindekiler, lider kazandığı sürece liderle beraber kalmayı sürdürüyor. Lidere sadık kalıyor.

17:29Otoriter lider kaybetmeye başladığı an ise işler değişiyor. Yandaşları lideri tek tek terk ederken lider yalnız kalmaya başlıyor. ABD'nin de yeni bir sayfası açıldı. Bakalım neler olacak? Takip edeceğiz ve sizlere aktaracağız. Yeni bölümde görüşmek üzere.