28: Salgının Sarstığı Rejimler

2:24Çin henüz koronavirüsle karşı karşıya çıkmadığı için savaşı bitmediği için, Sırbistan'a yardım edeceklerini söylüyorlar. İkinci kardeşler gibi. Sırbistanlılar bu saygıyı asla unutmayacak. Çin eski bir arkadaşı ve gelecek gençler için devam edecek. Onlar bize ihtiyaç duyduklarını gösterdiler. Bu saygıyı geri getirmek için bilgilerimiz var. Bir gün zorluklar varsa, sevgi ve saygıyla ayrıca, hiçbiriyle karşı karşıya çıkamaz.

2:53Çin tedbirleri başta sert uygulandı. Sert tedbirler, sokağa çıkma yasakları uygulandı Sırbistan'da. Testlerin yapılması, sonuçların alınması konusunda pek çok sıkıntı yaşandı ama Haziran ayına kadar rakamlar oldukça iyi görünüyordu. Şimdi dönelim bahsettiğim protestolara. Ne oldu birdenbire? Cumhurbaşkanı Alexander Vucic yeni Temmuz'da kameraların karşısına geçti.

3:15Kontrolden çıkan koronavirüs vakaları için halkı suçladı. Yeterince dikkat etmiyorsunuz dedi. Konuşmanın can alıcı yerlerinden biri de Sırbistan'da Müslüman nefusun yoğun olarak yaşadığı Novi Pazar bölgesiyle ilgiliydi. Novi Pazar'dan gelen görüntüler geçen hafta Türkiye'nin de gündemine oturmuştu. Sırbistan'ın daha fakir bir bölgesi Novi Pazar ve bu bölgeden şöyle görüntüler geldi. Hastalar hastane koridorlarında yatıyorlar. Adeta ölümü bekliyorlar.

3:43Bu görüntüler üzerine Novi Pazar bölgesine Türkiye'de yardım gönderdi. Vucic, Novi Pazar'la ilgili böyle üstten bir tavırla bu bölgede yaşayanlar Müslüman olduğu için ibadet etmeye camiye gidiyorlar. Bu yüzden koronavirüs Novi Pazar'da çok yayıldı gibi ifadeler kullandı. İnsanlar zaten virüsten, fakirlikten yılmışlardı. Dolayısıyla Vucic'in yaptığı halkın sorumsuzca

4:08bulduğu bu konuşma insanları çileden çıkardı. Bir de üstüne üstlük, bu ciç hafta sonu tamamıyla sokağa çıkma yasağı ilan ediyorum deyince ipler koptu. Protesto gösterisinde tarihi anlardan birisi kameraya yaklaşıp, baba bu senin için diye bağıran gözleri yaşlı genç bir protestocu oldu. Protestocunun babası hastanede solunum cihazı olmadığı için deyim yerinde ise çırpına çırpına ölmüştü.

4:33Suzavac, Boeva Municia, Pendreci, Sve proti goloruke omladine. Cale, ova za tebe koysi umro, a niye bilo respiratora uzvaniçno izmesto. Cale, mnogo te volim, Cufo, Ljubiso Djuricu, mnogo te volim. Cale, ova za tebe i za mog sina koyse rodio skon.

4:49Vucic, Sırbistan'da bardağı bu son konuşması ve yasak kararı ile taşırdı ama şimdi asıl tabii mesele iç politikada yaptığı hamleler. Vucic, korona salgınına rağmen parlamento seçimlerini yapmak konusunda ısrarcı oldu. Normalde Nisan ayında yapılacaktı seçimler ama ertelenmişti. 21 Haziran'da Vucic inat etti, seçimi yaptı. Doğru düzgün hiçbir önlem alınmadı. Seçim mitingleri yapıldı.

5:12Politikacı Rasim Niyay için koşup koşup Rock Yıldızı gibi mitingini izlemeye gelenlerin üzerine atlayıp kendini el üstünde taşıttığı video viral oldu. Bunlar salgın sırasında yaşandı. Muhalefet seçimleri boykot etti, oy vermeye gitmedi. Sandık başına gitme oranı %48'de kaldı. Yani ülkenin yarısından çoğu oy vermeye gitmedi. Buna rağmen, %48'in %60'ını alan Vucic, gocunmadan seçim zaferini ilan etti. Ne var ki sadece seçim kazanmakla lider olunmuyor. Balkanların popülist lideri Vucic, korona sürecinde virüsü kontrol altına almak ve Sırbistan ekonomisini batmaktan kurtarma konusunda başarısız oldu. Bir de üstüne üstlük suçu halka atınca olanlar oldu. Vucic'i karşıtı Sırplar parlamentoyu bastı.

6:12Sırbistan Emniyet Müdürü Vladimir Rebic yaptığı açıklamada protestoda 43 polisin atılan sert cisimler nedeniyle yaralandığını ve 23 göstericinin gözaltına alındığını ifade etti. Olaylar olurken... Bakın burası şimdi bize tanıdık gelecek. Devlet Televizyonu RTS, Penguin belgeseli değil Jackie Chan filmi yayınlıyordu. Sırbistan'da basın özgürlüğünün geldiği noktanın simgesi şu anda Jackie Chan filmleri.

6:38Olayları haber verense CNN'in Sırbistan'da işbirliği yaptığı N1 televizyonu oldu. O gece anbean biber gazı yiyerek olayların haberini veren dört kadın muhabir ön plana çıktı. Yelena Zoric, Tatyana Aleksiç, Caklina Tatalovic, Maya Dragic. Ben de buradan bu kadın meslektaşlarımıza selam yollamış olayım.

6:59Protesto gösterileri sadece Belgrad'la sınırlı kalmadığı Novi Sad Niş kentlerine de ertesi gün yayıldı. Fucici sokağa çıkma yasağından geri adım attı. Belgrad'da sokağa çıkma yasağını iptal etti. Ama bakalım protestoların sonu gelecek mi? Kısa bir ara ardından Güney Amerika'ya, Brezilya'ya gideceğiz.

7:47Gelelim Brezilya'ya. Brezilya'nın popülist başkanı Jair Bolsonaro seçildiği günden beri olay ve gündem yaratan bir politikacı. Aslında Brezilya'da Şubat ayında her şey Çin'in aksine yolundaydı. Rio karnavalı son sürat devam ediyor ve insanlar sokaklarda eğleniyorlardı.

8:18Ancak olaylar Mart ayının başında değişmeye başladı. Covid-19 salgınıyla beraber şöhretine şöhret ekleyen Bolsonaro salgının başından itibaren maske takmayı reddetti. Bu virüsü hepimiz alıp geçireceğiz. Başka çaresi yok dedi. Bir de virüsü küçümsedi. Bu gribin bir başka türlüsü. Medya abartıyor diye medyayı suçladı. Asıl büyük olay Florida'da Başkan Trump'la yapılan görüşme sonrasında yaşandı.

8:49Çok teşekkür ederim. Harika bir iş yapıyor, harika bir iş. Brezilya onu seviyor ve Amerika onu seviyor. Harika bir iş. Çok teşekkür ederim.

9:04Amerika Birleşik Devletleri gezisine katılan Brezilya delegasyonundaki üst düzey yetkililer de Covid-19 virüsüne rastlandı. Bolsonaro, kendi yakın çalışma ekibinde vakaların çıkmasına rağmen bildiğini okumaya tedbir almamaya devam etti. Ülke bu süre içinde iki defa Sağlık Bakanı değiştirdi. Yeni atanan bakan, askeri kökenli ve uzmanlık alanı lojistik olan bir general.

9:28Mart ayı sonunda halk Bolsonaro'yu her akşam 8.30'da evlerinin pencerelerinden tava çalarak protesto etmeye başladı. Bolsonaro, salgının ortalarında bir süre salgına ilişkin verileri yayınlamama kararı aldı, devreye anayasa mahkemesi girdi. Verileri anayasa mahkemesi kararıyla yayınlama zorunluluğu getirildi. Brezilya'da 1 milyon 600 binden fazla korona vakası, 65 binden fazla ölü var. Diğer bir değişle, Brezilya dünya genelinde Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra ikinci sırada bu konuda. Brezilya çok büyük bir ülke. Pek çok kentte, hastanelerde yoğun bakım ünitesi yok.

10:17Yani insanlar kaderleriyle baş başa. Şimdi gelelim Bolsonaro'nun bu tutumun nedenine. The New York Times'in haberine göre başkanlık koltuğuna oturmasının en önemli sebeplerinden biri Bolsonaro'nun ekonomi. Bolsonaro büyük bir ekonomik kriz sonrası göreve geldi. Şimdi dolayısıyla şöyle düşünüyor, ekonominin bozulması, işsizliğin artması kendisini koltuğundan edebilir diye düşünüyor. Bir diğer konu,

10:42Oğullarından biri hakkında yapılan kara para aklama soruşturması. Kendisi hakkında da görevi kötüye kullanmaktan soruşturma açılmış durumda. Sebebi ise üst düzey bir polis görevlisinin yerini değiştirerek kendisi, ailesi ve ona destek verenlere ait yolsuzluk dosyalarının araştırılmasının engellenmesi. Tüm bunların üstüne pandemi krizi çıktı. Ve sonunda Bolsonaro'nun da Covid-19 testi pozitif çıktı. Çıktı çıkmasına ama Bolsonaro bunu da takmıyor.

11:13İlginç bir durumdayım. Atleti tarihimde, virüsle kontamlandıysam, endişe etmem gerekiyordu. Hiçbir şey duymazdım. Kendi ifadelerine göre sıtma ilacı hidroksiklorokin alarak bu hastalığı kısa sürede atlatacağına inanıyor ki bu ilaç aslında çok tartışmalı. Türkiye'de kullanıyor ama yan etkileri ağır ve kalıcı deniyor. Bakalım Bolsonaro'da nasıl bir etkisi olacak? Daha önce Bolsonaro ben bu virüse yakalansam da hemen atlatırım. Çünkü eski atletim ben bana bir şey olmaz demişti. Mart ayındaki tepkiler sonrasında halk Haziran ayında Sao Paulo'da sokaklarda eylem yapmaya başladı.

11:59Geraud Bolsonaro, Avenida Paulista'da, Brazilya'nın finansal merkezi Sao Paulo'da bu insanları şarkı söyledi. Alin Ravena, günlük sokaklarda olması gerektiğini düşündüğü binlerce kişinin birisiydi. Konuşan kadın, Brezilya'da yaşayan zencilerin koronavirüs sürecinde önemsenmediğini ve bunun bir soykırım olduğunu iddia ediyor. Bolsonaro virüse karşı önleme almayınca devreye yerel yöneticiler girdi. Bolsonaro'ya muhalif belediye başkanları salgının yayılmasını önlemek için lokal sokağa çıkma yasakları uyguladılar. Bu nedenle Bolsonaro'dan kamuoyu önünde bayağı küfür duydular. Bir tanesine Bolsonaro kameraların önünde küçük bok diye hitap etti.

13:01Bolsonaro kameralara oynamayı seviyor ama salgına karşı verdiği sınav başarısız. Hatta konuyu hepimiz bir gün öleceğiz noktasına getirmiş durumdaydı virüse yakalanmadan önce. Salgının başında popülist rejimlerin nasıl bir politika izleyeceği merak konusuydu. Kurumların ve rasyonel karar alıcıların devre dışı bırakıldığı ülkelerde popülist liderlerin salgın karşısında yer yer bu örneklerde olduğu gibi başarısız olduğunu görüyoruz. Brezilya, Sırbistan işte buna iki örnek.

13:31Bakalım bu iki ülkede siyaset salgınla beraber nereye evrilecek? Trend Topiği PodB Medya ile beraber hazırlıyoruz. Bir başka bölümde görüşmek üzere.