Bir Umudum Sende

3:16Türkiye'deki gençlerin önemli bir kısmı ekonomik ve sosyal koşullar nedeniyle yurtdışında yaşamayı arzuluyor. Buna dair eminim pek çok araştırma sonucu, rapor ve görüş okumuşsunuzdur, dinlemiş, izlemişsinizdir. Mesela bakıldığında yurtdışında yaşamını devam ettirme arzusu içerisinde olanları işleyen anketlere baktım. En iyimsiz olanın yüzde 60.

3:39Yani Türkiye'deki gençlerin yarısından fazlası her durumda yurt dışında yaşamak istiyor. Yani yurt içinde yaşamaya dair umudu kalmamış ama yurt dışındaki yaşama arzusunun içerisinde yani bu umudu oluşturan kriter de ne? O da Muğlak. Çünkü gençlerimizin çok büyük bir bölümünün hatta tamamına yakınının esasında bir yurt dışı tecrübesi yok. Kafamızda bir yurt dışı algısı, bir imajı var. Sanki burada her şey kötü, dışarıda her şey iyi gibi. Tabii ki burada kötü olan şeyler var, dışarıda tabii ki iyi olan şeyler var. Ama bunun tam tersinin de geçerli olduğunu için için biliyoruz. Ama umut bizi ötelere, öte diyarlara, dağların ardına, işte o kahramanın sonsuz yolculuğunda olduğu gibi o tepelerin ardındaki zafere doğru sürükleyiveriyor.

4:24Ve yine baktığımızda araştırmalara özellikle gençlerin %73'ü Türkiye'nin geleceğine dair karamsar bir bakış açısına sahip. En azından araştırmalar böyle gösteriyor ortalamasına baktığımızda. Bir de ekonomik kaygılar var tabii ki bahsetmeden geçmek mümkün değil. Gençler mesela özellikle istihdam yani bir iş bulma ve gelir eşitsizliği konusunda çok endişeli ve bu da çok anlaşılabilir, çok makul umutsuzluk gerekçeleri.

4:50Bu da ne yaratıyor? Gençlerin iş gücü piyasasına katılımını ve geleceğe yönelik umutlarını olumsuz etkiliyor. Ben annem ve babamın kuşağına hep özenmişimdir çünkü bugünkü şartlarla mukayese ettiğimizde neredeyse ikisi de sınava girmeden üniversiteye girmişler. Yani bir üniversiteye girmek istemişler, girmişler, okumuşlar. Orada birbirlerini tanıyıp evlenmişler ama

5:12Bizim durumumuzda şu anki durumda hani bir üniversiteyi kazanma belki bu son açılan apartman üniversiteleriyle birlikte eşit derecede basitleşti ama üniversite mezunu olmanın anlamı, işlevi, bize verdiği umut, geleceğe dair sunduğu vaat seti giderek küçülmüş durumda. Tabii ki bununla birlikte daha doğrusu bunu besleyen en önemli gerekçelerden biri de yani umudumuzu aşındıran gençlikteki en önemli kriterlerden birisi sürekli duyduğumuz Sizin de sanıyorum olayın cümlenin gidişatından tahmin ettiğiniz şekilde liyakat yani eğitimin, bilginin, becerinin vasıflı olmanın hayatta katkıları giderek aşınıyor. Bir konuya vakıf ve layık olmanın kıymeti azaldıkça hem yaşam kalitesi düşüyor hem de uzmanlıklar ortadan kalkıyor. İşler layık olanların eline gitmeyince ortaya çıkan sonuçlar da vasatlaşıyor. Yani bu evinize çağırdığınız ustadan, bedeninizi emanet ettiğiniz hekime kadar her yerde kendini gösteren büyük bir umutsuzluk kaynağına dönüşüyor. Ve eskiden en büyük hayal olan birçok kişi için zengin olma. Hani o da çok soyut bir kavramdır ama hani ne olmak istiyorsun? Zengin olmak istiyorum. Bugünkü hayal neye dönüştü? Orta sınıf olma. Yani bugünkü gençliğin en büyük hayali orta sınıf olma. Yani gencin bir ev sahibi olması,

6:37Gerçi şu anki kuşak için çok bir şey ifade etmiyor çoğunlukta. Veriler yine bunu gösteriyor ama bir araba sahibi olması mesela, bir otomobil sahibi olması düşünülemez bir şeye dönüştü neredeyse. Ve aynen Avrupa'da olduğu gibi ailesiyle birlikte yaşayan, evleninceye kadar ailesiyle birlikte yaşayan insanların, gençlerin sayısı giderek artıyor. Artmaya da devam edecek gibi görünüyor ekonomik şartlar göz önünde bulundurulduğunda.

7:01Ve aynı sebeple hani bu evlenme boşanmayla ilgili bölümlerimizde de birkaç cümleyle değinmiştim. Evlenmek tam kelime anlamında olduğu gibi sevdiğiniz bir insanla bir hayata devam etmekten öte ailenizin evinden çıkıp kendinize ait bir eve sahip olma motivasyonuna dönüşüyor. Yani gerçekten sözcük anlamıyla evlenmeye dönüşüyor. Ev sahibi olmaya dönüşüyor. Evlenme bu umutta.

7:30Dolayısıyla zenginlik hayalinin yerini orta sınıf alıyor ve bir de tabii ki Türkiye'de giderek kendini belirginleştiren bütün bu anlattığım, bütün bu kaygıların sonucu olarak ev genci diye bir kavram var değil mi? Eskiden ev hanımı, ev kadını gibi bir kavram vardı. Şimdi ev genci. Yani ne eğitimde ne de iş yaşamında var olan milyonlarca genç var. Ve hepsinin varlığı ailesinin mevcut gelirine bağlı. Artık bir yerde mi çalışıyor, emekli maaşı mı var? Ama o da enflasyon dediğimiz umut vakumu mesele yüzünden sürekli aşınma halinde. Yani ailelerin de artık sosyal ekonomik durumları çocuklarını besleyecek, ayakta tutacak, umutlarını yeşertecek düzeyde olma halini giderek kaybediyor.

8:46Peki ne yapacağız bu durumda? Yani bileklerimizi mi keseceğiz? Elbette hayır. İsterseniz gelin şimdi de ne yapmalı meselesine bakalım.

9:05İlk bölümde de, gerçi adını anmadan sözünü etmiştim ama Adam Smith bundan birkaç yüzyıl önce, birkaç yüzyıl mı oldu? 1900'ler miydi? Neyse, diyor ki uzun vadede her şey iyiye gider. Yani bütün veriler bunu gösteriyor ama uzun vadede hepimiz öleceğiz. Dolayısıyla bu umut dediğimiz mesele kendi yaşam süremiz içerisindeki hayallere kavuşmayı tanımlıyor.

9:29Peki ne yapacağız bununla ilgili? Tabii ki böyle haddini aşan yaşam rehberinde her türlü hadsiz tavsiyeyi yapma ehliyetim var. Bunu sanıyorum artık biliyorsunuzdur. Üç tavsiye aklıma geldi. Birincisi pes etmek. Yani bir mücadele içerisinde olmak size zor geliyor olabilir. Mücadele etmek zorunda da değilsiniz.

9:49Gayretinizin bir garantisi de yok. Hayatınız boyunca çabalayıp hiçbir şey olamama ihtimali de var. Bu bir ihtimal, bir seçenek. Dolayısıyla pes etmek son derece meşru. Ama insanlık dediğimiz mesele ve onu oluşturan bireyler nihayetinde bütün tarihe baktığımızda pes etmeyerek mücadeleyi sürdürmeleri sayesinde bugünleri yarattı. Yani pes etmek her zaman bir seçenek ama umut dediğimiz şeyin sonucu, ödülü, mükafatı pes etmeyenlerle geliyor.

10:19Ben kendi hayatımı bir gözümün önünden geçirdim. Bu gençlik muhabbetinde, anlattığım veriler ışığında kendi gençliğim, çocukluğum öyle hiç de açıkçası ümit veren bir süreç değildi. Yani bugün sizlere o Serdar Kuzuloğlu'nu gösterebilme, sizi ona şahit edebilme fırsatım olsaydı çok da umut vermezdiniz o çocuğun gidişatına, o gencin hayatının devamına ama hayat öyle ilerlemedi. Pes etmemek, pes etmekten çok daha mantıklı ve kazanma ihtimali yüksek bir kumar. Dolayısıyla hani pes etmek bir ihtimal ama etmemenin de bir ödül ihtimali var.

11:00İkinci tavsiye tabii ki aynı yoldan ilerlersek azim ve inat. Yani değiştiremeyeceğimiz şeyler yerine değiştirebileceğimiz şeyler üzerine odaklanmamız gerekiyor. Bunun başka bir seçeneği yok. Her şeye söylenebiliriz, her konuda bir suçlu bulabiliriz, bir bahane bulabiliriz ama değiştirebileceğimiz şeyler mutlaka var hayatın içerisinde. Her an var, her durumda, her koşulla var. Onların üzerine yoğunlaştırmalıyız enerjimizi.

11:29Ve son tavsiye olarak yine bu bahsettiğim üç kitabın da bütün satır aralarında karşıma çıkan gerçeklik küçük adımlar meselesi. Yani büyük hedefler koyabiliriz ama her durumda küçük adımlarla ilerlememiz gerekiyor. Hedeflerimizi, umutlarımızı küçük parçalara ve kısa kilometre taşlarına bölmeliyiz. Aksi takdirde hayatın içerisindeki başarılarımızı da gözlemleme, farkına varma şansımızı ortadan kaldırıyoruz.

12:03Tabii ki bu tavsiyeleri verirken haddini aşan yaşam rehberinin hadsizlik şerhini bir kere daha hatırlatmak istiyorum. Çünkü umutsuz bir durumda, umudunu kaybetmiş bir insanda böyle bir çevrede umutlu olmak, umudu savunmak, Hakaret gibi algılanır, tabii ki, hiç şüphesiz. Dolayısıyla belki de umutlarımızı bizzat bu sebeple içimizde tutmalıyız. Yani bir umudumuz, bir hayalimiz varsa belki de bunu etrafımızda paylaşmamalıyız. Çünkü etrafımızdaki umutsuz insanlar mutlaka içimizdeki o umudu yok etmek, onu emmek, bitirmek, tüketmek, izlerini silmek için elinden geleni yapacaktır. Yani o şarkıda da olduğu gibi kolay olmayacak.

12:48Elbet üzüleceğiz. Mutlaka bir iz bırakacak. Haddin Ajan Yaşam Rehberi'nin bu iki bölümünde umut dediğimiz meseleye baktık ve kapanışı çok sevdiğim memleket sevgisi adına elinden geleni yapan ve devletin şefkatli ellerinden nasibine düşeni fazlasıyla alan ünlü şairimiz Ahmet Arif'in Anadolu şiirinin kapanışıyla tamamlamak istiyorum. Öyle yıkma kendini, öyle mahzun, öyle garip. Nerede olursan ol, içerde, dışarda, derste, sırada. Yürü üstüne üstüne, tükür yüzüne celladın, fırsatçının, fesatçının, hainin. Dayan kitap ile, dayan iş ile, tırnak ile, diş ile, umut ile, sevda ile, düş ile. Dayan, rüsva etme beni.

14:19Gör nasıl yeniden yaratılırım namuslu genç ellerinle. Kızlarım, oğullarım var gelecekte. Her biri vazgeçilmez cihan parçası. Kaç bin yıllık hasretimin konçası. Gözlerinden, gözlerinden öperim. Bir umudum sende. Anlıyor musun?