new york'un ortasında yaşanan cinayet (ben de new york'tayım)

1:47Ve çarşamba günü baktığımda Manhattan'da böyle bir şey olduğunu görünce şey oldum yani. O zaman Central Park'a gitmeyeyim herhalde gibi bir moda girdim. Ve o gün Central Park'a gitmeyi düşünüyordum yani. Birkaç kere gittim geldiğimden beri. Ben Brooklyn'de kalıyorum. Brooklyn'de Manhattan bir ada. Gerçekten bir ada. Brooklyn'de Manhattan'a baya yakın yani. Buradan köprüden de yürüyebiliyorsunuz ya da metroyla nehirin altından geçip de gidebiliyorsunuz. Baya yakın oraya. Ama aynen ben de haberleri görünce gitmedim. Sonra birkaç gün geçti ve adamı hala bulamadılar. Sonra New York'tan gittiğini öğrendik. Otobüse binip gitmiş.

2:28Ve burada gerçekten değişik bir hava var. Çünkü birçok insan şehirde duyduğum ya da internette gördüğüm bu yaşananlara üzülmedi. Bilmeyenler için United Healthcare Amerika'daki en büyük sigorta şirketlerinden biri, sağlık sigortası işini yapıyorlar. Ve United Health, United Health Group diye bir şirketin içindeki şirketlerden biri ve bu şirketin toplam değeri 560 milyar dolar.

3:00Ve bu şirketin kar etme biçimi de biliyorsunuz Amerika'da tam olarak devlet destekli. Herkese sağlık yok. Özel sigorta şirketleri kullanılıyor Amerika'da ve bu baya bir tartışma konusu. Çünkü Amerika dünyanın en zengin ülkesi ve Amerika dışındaki zengin ülkelerin çoğunda sağlık insanlara, devletin sağladığı bir şey. Yani herkese sağlanan bir şey devlet tarafından. Ve Amerika'da bu komünist bir olaymış gibi görülüyor. Herkese sağlık bedava olursa nasıl böyle olur diyorlar. Yani aslında halkın çoğu böyle düşünmüyor ama politikacıların çoğu zaten iki tane büyük politik parti var. Şey diyorlar aynen yani, komünist değiliz biz niye öyle bir sağlık sistemi yapalım falan gibi şeyler söylüyorlar. Ve tabii ki Amerika'da sağlık sisteminin yasaları da

3:49Bu çok zengin sigorta şirketleri tarafından bir kısmı yazıldığı ya da yazılması etkilendiği için böyle bitmeyen bir döngü içindeler. Yani sigorta şirketleri gerçekten çok iyi para kazanıyor ve insanlar bunlardan nefret ediyor. Çünkü sigorta şirketleri de insanlara sağlık hizmeti sağlamamak ama onlardan para almak için ellerinden geleni yapıyorlar. İnsanların sağlık sıkıntıları olduğunda onları reddedebiliyorlar ve Yani devletten yardım da alıyorlar aslında insanlara sağlık hizmeti karşılamak için. Yani devlet hiçbir şekilde bu sağlık sisteminin içinde yok değil ama özel sigorta şirketlerine devlet para veriyor. Yani tüm sistem nasıl işliyor bilmiyorum ama bu da sistemin parçalarından biri. Aynen biri için diyelim, biri doktora gidecek ya da gidiyor, devlet onlara para veriyor. Sonra sigorta şirketi de nasıl daha az para harcayacağını ve nasıl daha çok kar edeceğini düşünüyor.

4:43Ve bu şekilde kar ediyorlar ve bu öldürülen CEO da böyle bir şirketin başındaki insanlardan biriydi. Ve o yüzden adamın öldürdüğü duyurulduğunda şirketin Facebook sayfası tarafından belki biliyorsunuzdur. Facebook'ta gönderilere birkaç şekilde cevap verebiliyorsunuz. Yani gülücük atabiliyorsunuz, kalp atabiliyorsunuz. Ama bir de böyle hani ağlayarak gülme.

5:06Yani şey, sarkastik açıdan ağlayarak gülme hani ha ha ha dalga geçermiş gibi bir gülme emojisi de yapabiliyorsunuz tepki olarak. Ve bu adamın ölüm postuna şirketin resmi sayfasının koyduğu 60 bin tane gülen ağlayan tepki emojisi geldi. Ve TikTok'ta da adamın ölüm haberinin altında hep böyle sigorta terimleriyle dalga geçiyorlardı adamın ölümüyle. Ve sadece sosyal medyada da değil. Adamın öldürüldüğü yer Manhattan'da işlek bir yer yani Central Park'a yakın bir yer. O yüzden hani polisler toplayabilecekleri çoğu kanıtı toplayıp olabildiğince hızlı orayı temizlemişler ve sonra halka açılmış o cinayet yeri. Cinayet yerine gidip balon bırakan biri olmuş. O balonda böyle yıldız üstünde de CEO Down yazıyor. yani CEO öldürüldü ama sanki hani birinin doğum gününü kutluyormuş gibi bir şey koymuşlar ve aynen Amerika'da da böyle insanlar yani ifade özgürlüğü biraz var galiba yani dünyanın çoğu yerine göre var ama bazı şekillerde de olduğunu söyleyip tam insanların kendilerini istedikleri gibi ifade etmelerine izin vermiyorlar ama bu konuda aynen

6:17İnsanlar istedikleri gibi görüşlerini ifade edebiliyor galiba. O yüzden sosyal medyada çok fazla dalga geçen şey görüyoruz. Ya da doğrudan cinayeti desteklemeden ama adamın ölmesine sevinen yorumlar görüyoruz. Ve sadece bu da değil, şey de ilginçti. İlk adam işte bu cinayet işlendikten sonra bir Robin Hood figürü gibi böyle insanlar onunla ilgili böyle konuşmaya başladı ve şey de silahın mermilerinde de şey yazıyormuş. Deny, Defend ve Depose. Denial şey demek, reddet. Yani siz sigortaya gidiyorsunuz ve siz reddediyorlar, sonra bunu savunuyorlar, sonra da sizden kurtuluyorlar. Ve gerçekten Amerika'da hani sigorta insanları reddettiği için hastaneye gidemeyip, sonra hastanede kalamayıp ölen insanlar oluyor. Aynen bu yüzden adamı böyle Batman, Robin Hood falan gibi...

7:11Evet, ilk bir iki gün adamın tek paylaşılan fotoğrafı böyle kapşonlu ve maskeli bir fotoğrafıydı. O yüzden kim olduğu tam anlaşılmıyordu. Ama adam cinayeti tam işlemeden önce Manhattan'da Starbucks'a gitmiş. Bununla ilgili söylenen enteresan şeyler de vardı.

7:30Twitter'da adam Starbucks'a gittiği için yani buradaki insanlar adamı şey olarak gördüler aynen biraz önce dediğim gibi Robin Hood olarak gördüler ve işte Filistin'i savunan insanlar ya da büyük şirketlerin insanları sömürdüğünü düşünen insanlar bu adamı yani yaptığı şey desteklemedi ama yaptığı şeye de üzülmediler aynen ve adam Starbucks'a gittiği için cinayeti işlemeden önce şey şakaları yapıldı Hani boykot var Starbucks'ı Filistin sebebiyle. Ama senin gitmen okey gibi espriler yaptı insanlar. Birkaç gün sonra adamın ilk fotoğrafı çıktı. Bu adam genç duruyor ve fotoğrafının çıkma şey de NYPD yani New York polisinin söylediğine göre şuymuş.

8:15Adam cinayetten 10 gün önce falan New York'a gelmiş otobüsle ve fake bir kimlik kullanmış bir hostelde kalmak için. Kaldığı hostelde de çalışan görevlilerden biriyle flört ediyormuş. Bu sırada maskesini indirip bir ara gülümsemiş flört ettiği kişiye. Bu sırada bu şekilde fotoğrafı çıktı. ve fotoğrafta da tam olarak yani yine suratı anlaşılmıyor sadece kaşını ve gülümsediğini görüyorsunuz çünkü yukarıdan çekilmiş ve New York'ta insanlar ben bunu restoranlarda duydum yani bazı konuştuğum insanlar da söyledi New York'ta yaşayan insanlar adamın ne kadar çekici ve seksi olduğunu konuşuyorlardı

8:53Aynen bunu yani restoranlarda da duydum. Biliyor musunuz bilmiyorum Amerikalılar çok yüksek sesle konuşuyor genelde. O yüzden her yerde kimin ne konuştuğunu duyuyorsunuz. Yani mesela bir restorandasınız herkes bağırarak konuştuğu için yani herkes bağırdığı için insanlar birbirini dinlemiyor ama isterseniz gidip susup Yani etrafınızdaki tüm masaların ne konuştuğunu duyabilirsiniz. Ya da sokakta facetime yapıp işte ya da böyle sesli mesaj atan arkadaşlarına bir sürü insan var. Ama aynen bu sebepten dolayı seksi, cinayet işleyen adamın konuşulduğunu bayağı bir duydum. Hem birebir hem de birebir olmayacak şekillerde. Hem de sosyal medyada gördüm. Bu da enteresandı. Ve daha da... Enteresan bir şey. Cumartesi galiba ya da Cuma günü. Belki bu trendi duymuşsunuzdur. Bu ilk olarak Timothee Chalamet'e benzeyenler yarışması düzenlenince yapıldı. Yine New York'taki Washington Square Park diye bir park var. İnsanların kar kar yaptığı, satranç oynadığı ya da oturup içtiği bir park.

9:58Bu parkta aynen bir YouTuber Timothee Chalamet'e benzeyenler yarışması yaptı ve bir anda Timothee Chalamet'e de bu yarışmaya böyle sürpriz bir şekilde katılıp merhaba dedi insanlara sonra gitti ve bundan sonra dünyada bu işte bimlemkime benzeme yarışmaları bir anda popüler oldu insanlar gerçekten İnsanlarla tanışmaya aç bence ya. Yani sosyalleşilen etkinliklere biraz açız gibi hissediyorum. Özellikle pandemiden sonra. Ve o kadar çok sosyal medyada vakit geçiriyoruz ki birilerinin yanında olmak Timothee Chalamet'e benzeme yarışması olsa bile çok iyi geliyor. Aynen. Sosyolojik tespitlerim için tabii ki her zaman buradayım. Her zaman. Sadece film izlemiyorum. Podcastını açıp sunucunuz

10:42Cem Başak'ın inanılmaz sosyolojik ve kimseden duymayacağınız... Aynen, tespitlerini duyabilirsiniz. Neyse... Galiba yine Central Park'ta bu adama benzeme yarışması yapmışlar. Bu cinayeti işleyen adama ve herkes adamın giyindiği gibi kapşonlu ve maskeli gelmiş. Ve aynen o Timothee Chalamet yarışması gibi bir yarışma yapmışlar. Yani adam burada hani öyle bir şekilde görülüyor ve... Yine galiba hani bu adama benzeme yarışması burada illegal değil yani. Çünkü bazı ülkelerde bazı şeyler doğrudan insanlar katılmayınca illegal sayılabiliyor. Ama aynen burada öyle değil. İnsanlar bunları yapıyor yani. Ve aynen aslında bu tartışma konusu da olmuş. Bazı insanlar şey diyor, birinin öldürülmesini bu şekilde savunmak diyorlar. Bazı insanlar da bu öldürülen kişi savaş suçu işleyen birinden farklı değil.

11:41Amerika'da bir çete liderinin bir mafyanın vurulduğunu öğrensek biri tarafından ne kadar üzülürdük yani tabii ki birini öldürmek ya bu benim dediğim şeyler değil tabii ki birini öldürmek iyi bir şey değil ama şu an öldürülen kişiyi Amerikan bir çete lideri olarak düşünebilirsiniz diyorlar yani zaten insanları öldüren birinin öldürdüğünü söylüyorlar bazı insanlar da şey diyor işte bu adam bir CEO yani hani çalışan legal işler yapan biri buna da diğer insanların cevabı adam hukuksal olarak legal işler yapıyor ama bu da hani doğrudan birilerini bıçaklayıp vurmasa da bu sigorta şirketi bu da doğrudan insanların ölümüne sebep oluyor diyorlar ve o yüzden bu yaşananları üzücü bir şekilde çok görmüyorlar ve bununla beraber Amerika'da şey de konuşulmaya başladı işte Trump seçimleri zamanında daha çok Yani sadece bu konuşulmuyordu, ekonomi zaten önemliydi ve Amerika'da şu an şeyde konuşulmaya başladı işte yani seçimlerde Trump'ın kazanmasının en büyük sebeplerinden biri herhalde bilmiyorum bir sürü sebebi vardır ama aynen ekonomi de önemli bir sebebiydi ama insanlar sınıf

12:51farkını bu kadar düşünmüyorlardı sanırım ama şu an onu da konuşmaya başladılar yani Amerika'da pardon dünyada zenginlerin yüzde biri yani 1 milyon dolardan fazla parası olan insanlar bunlar dünyanın yüzde birini oluşturuyor dünyadaki tüm gelirin yüzde 47'sine sahip yani dünyada şu an inanılmaz bir gelir eşitsizliği var Amerika'da da Ve yine dünyada 10 bin dolardan az parası olan insanlarda dünyanın nüfusunun %40'unu oluşturuyor. Ve aynen yani tüm dünyada gelir eşitsizliği pandemiden sonra baya bir arttı. Hem tüm dünyada enflasyon arttı hem de başka sebeplerden dolayı aynen böyle bir durumla karşı karşıyayız. Türkiye'de de enflasyon dünya ortalamasından çok daha fazla arttı ve aynen enflasyonda gelir eşitsizliğini arttıran bir şey çünkü daha çok daha az parası olanları etkiliyor.

13:46Aynen, bilmiyorum, burada ilginç bir hafta oldu ve katilin kaçması da çok ilginç, yani kaçabilmesi. O da beni şaşırttı, yani New York'tayken bir cinayet işliyor sokağın ortasında, sonra bisiklete binip Central Park'a gidiyor, orada ceketini değiştiriyor, sonra... taksiye binip otobüs terminaline gidip çıkmış şehirden. Şu anda da nerede olduğu bilinmiyor tam olarak. Bir de bu haber yeni çıktı. Tam gerçek mi bilmiyorum ama şey, Central Park'ta çantasını bırakmış galiba ceketini değiştirirken. Çantasının içinde monopoli parası varmış. Hani polise dalga mı geçiyor yoksa bu böyle hani internette çıkan saçma dedikodulardan biri mi bilmiyorum ama biraz önce böyle bir şey de okudum.

14:31ve evet yani enteresan bir olay çünkü yani şiddet kesinlikle dünyada şey gibi konuşacağım güzellik yarışmasına katılan kadınlar diyor ya işte dünya savaşları dursun küresel ısınma bitsin diye aynen ne diyeceğimi bilemedim yani çünkü kesinlikle insanların sömürüldüğü ve küresel ısınma yüzünden veya sırf politika yüzünden insanların öldüğü bir dünyadayız ve bunun çıkış noktası Yani bence şiddet olmadan çözülmesi tabii ki bunların hepsinin daha iyi olur. Bunu bir yerde de okuyordum. Biri yazmış şey diyordu. Yani tabii ki trajik bu cinayet. İnsanların böyle bir şey yapması trajik. Böyle bir şey yapmayı hissetmeleri trajik. Dünyanın böyle bir konumda olması trajik. Ama bu cinayet genel olarak o kadar üzücü değil diye yazmış biri. Ama tabii ki burada şey diyenler de var işte siz nasıl cinayeti savunabilirsiniz diye karşı çıkan insanlar da var. Ama galiba şey konuşulmaya başlanacak ya da yani bu cinayet hani Amerika'daki sağlık sisteminin ne kadar saçma olduğunun ya da şirketlerin insanların ne kadar sömürdüğünün biraz daha konuşulmasına sebep olacak gibi duruyor.

15:48ve aynen düşünün yani günümüzde birçok insan bu şekilde sevmediği işlerde çalışıyor yani benim bir arkadaşım var mesela avukat bankada borç toplama avukatlığı yapıyor yani ve hiç severek yaptığını düşünmüyorum yani psikolojik olarak aşırı yıpratıcı bir iş ya da bankada çalışıyorsunuz ve hoşunuza gitmeyen bir şey yapıyorsunuz ya da bu sigorta şirketinde çalışan ve sigorta şirketini desteklemeyen de bir sürü insan vardır ama Hani belki kendileri de sırf işleri onlara sağlık sigortasını sağladığı için ya da başka bir iş bulamadıkları için burada çalışmak zorunda kalıyorlardır. Aynen bu da baya zor bir şey yani. Bazen insana gerçekten hiçbir çıkış noktası yokmuş gibi geliyor bu yaşanılan şeyin içinden. Ama aynen yani dünyadaki sistemde her zaman insanlar veriliyor ve bazen değişikliklerin yapılmasına karşı çıkabiliyorlar. Mesela Amerika'da tüm halka sağlık sisteminin bedavaya sağlanmasına karşı çıkılması gibi her toplum böyle aslında çok kolay değiştirilebilecek şeyleri böyle çok zor diyebiliyor. Çünkü bunun arkasında işte ya para oluyor ya da politik sebepler oluyor. O yüzden yani tabii ki her şeyi düşünerek yapmalıyız ama değişime de açık olabilmeliyiz gibi saçma bir mesaj falan

17:01Bu podcast'ta son iki bölüm biraz öyleydi, influencer bölümü ve ondan önceki bölüm sansür bölümü şeydi yani sanki şunu böyle yapmalıyız bunu şöyle yapmalıyız diyormuşum gibi ama gerçekten neyin tam olarak nasıl yapılması gerektiğini ben de bilmiyorum sadece burada konuşuyorum yani hem konuşup kendimi daha iyi anlamaya çalışıyorum hem de size düşüncelerimi aktarmaya çalışıyorum ama düşüncelerim benim de %100 her zaman düşündüğüm şeyler olmuyor. Yani bunu belki fark etmişsinizdir. Bazen böyle bir histen falan bahsederken kapsayıcı konuşmaya çalışmıyorum çünkü her zaman herkes aynı şekilde hissetmiyor ve bu bazen şey olabiliyor bazen bir insan genelleme yapıyor ve diyelim siz dinleyiciler benim yaptığım genellemeyi doğru kabul ediyorsunuz bir anda ama aslında o sizin için doğru bir şey değil sadece ben öyle bir genelleme yaptım diye bir anda insan aha ben de öyleyim falan diyebiliyor yani mesela bir histen bahsediyorum ve yani tabii ki siz de öyle hissediyor olabilirsiniz ama hissetmiyor olabilirsiniz ve sırf hani ben

18:01Sizin kafanızdaki soruya bir cevap verdiğim için bir anda size öyle hissediyormuşsunuz gibi gelebilir. Aynen bu politikacıların falan da yaptığı bir şey yani insanların zayıf olduğu bir noktada onlara bir cevap veriyormuş gibi duruyorlar. Mesela Donald Trump işte burada özellikle işçi sınıfına çok hitap etti ama kendisi aslında milyarder yani insanları sömüren. Hani ya da Elon Musk aynı şekilde.

18:27Alakasız. Gerçi ben yani duygulardan falan bahsediyordum ama biraz da alakalı aynen. O yüzden her duygularınıza hitap eden insana inanmayın gibi bir genelleme daha gelsin mi? Ama bu gelebilir aynen yani aynen.

18:44Bu arada bu cinayet ve bu adamın bu kadar konuşulması bana şeyi de hatırlattı. 1970'lerde galiba Amerika'da Una Bomber diye bir adam vardı. Bu adam böyle kendi yaptığı bombaları başkalarına yollayıp üç kişiyi öldürüp sonra da birkaç kişiyi yaralamıştı galiba. Ve yapmaya çalıştığı şey... Dünyanın teknolojik ilerlemesini durduracak kişi olmaya karar vermiş. Aynen bu adam çok akıllıymış. Böyle Harvard'dan burs alıp, Harvard'da matematik okumuş. Sonra böyle akademiyi bırakıp şeye falan yerleşmiş galiba. Yani hiçliğin ortasına yerleşmiş, orada takılıyormuş böyle, hep ilgiliymiş tek başına yaşamak, öyle şeyler yapmakla ilgili. Sonra kendine böyle bir şey yapmış, baraka mı yani, bir şey yapmış yani. Böyle doğanın ortasında yaşıyormuş. Ama yaşarken sonra bu adamın yaşadığı ormana falan girmişler, şirketler. Hani odun toplamak, yani bilmiyorum oraya ev mi yapacaklarmış, bir şey yapacaklarmış. Adam da hani hiçbir kaçış yok demiş bu insanlardan. Çünkü oradayken kendi besleniyormuş, bir şeyler yapıyormuş. Bir anda hani oraya da makineler girince teknolojik gelişmenin dünyayı geriye götürdüğünü söylemiş.

19:58Ve bazı teknolojiyle yani alakalı mesela mühendise ya da bilgisayar mühendisine iki tane böyle zarflara yani insanlara bomba kargoluyormuş ve açtıklarında böyle üç kişi ölmüş birkaç kişi de yaralanmış bir tane işte havaalanı CEO'suna yollamış galiba bir tane uçağın kargosuna koymuş sonra o patlamış ama tam uçağın düşmesine sebep olmamış böyle şeyler yapmış aynen bana bunu hatırlattı bilmiyorum. Aynen, bu da garip bir adam. Hem yani solculara laf ediyor, solcular garip diyor. İnsanların hani eğlenmesine laf ediyor, yani eğlence tüketmesine, politik aktivizme laf ediyor, takım tutmaya laf ediyor. ki takım tutmak biraz saçma yani bazen eğlenceli ama aynen dünya dengeler olayı tabii ki ya da film izlemek de bazen saçma yani çünkü gerçekliği daha iyi algılamak için film izleyeceğimizi düşünüp sonrasında film gerçekliğimiz oluyor ya da futbol takımı gerçekliğimiz oluyor böyle sıkıntılar olabiliyor tabii ki çünkü gerçek hayat bazen de zor oluyor yani karşılaşması ama bu Unibomb şey diyor teknolojik gelişmeleri de laf ediyor insanların bilimle uğraşmasına da laf ediyor ki bence bu

21:11Baya saçma yani bilmiyorum. Yani tabii ki içinde yaşadığımız doğayı korumamız gerekiyor ve şu an öyle bir şey yapmıyoruz ve yani bunun yapılmamasının çoğu yine en az parası olan insanları etkiliyor ve ilerleyen yıllarda belki iklim krizi daha da kötü olacak ve yine iklim krizinden en çok etkilenen ülkelerde de yine en az parası olan insanlar sıkıntıda kalacak. Evet yani böyle bir şey var ama ve evet yani sanayi devrimi ve sonrasında devam eden şeyler küresel ısınmanın en büyük sebebi. Ama küresel ısınmamayı durdurmamamızın sebebi hani teknolojik gelişmeler değil. Bu adam öyle diyor. Teknolojik gelişmeler her şeyi belirliyor. Kapitalizm ya da insanların yaptığı şeyler değil. Biz teknolojiye hizmet eden insanlara dönüşüyoruz diyor. Ama aslında neyin nasıl kullanılacağını biz belirliyoruz diye düşünüyorum ben de yani. Bu adama karşı çıkmam gerekirse.

22:05Çünkü sağlık açısından ya da insanlarla iletişim kurma açısından ya da internete de sürekli laf ediyoruz ya da sosyal medyaya ama aynı zamanda çok fazla artısı da var. Sadece belki şu an geçiş döneminde olduğumuzdan dolayı Gerçi her dönem geçiş dönemi olarak kabul edilebilir mi bilmiyorum ama... Aynen, şu an kesinlikle bir geçiş dönemindeyiz. Yani sosyal medyaya maruz kalan ilk insanlarız. Hani bizi deney fareleri gibi düşünebilirsiniz gerçekten. Ve şu an sosyal medyayla ilgili hiçbir regulasyon yok. Nasıl kullanılacağıyla ilgili. Mesela sigaralar için... Hani paketlerde bağımlılık şeylerini görüyoruz. Bazı... 18 yaş sınırı var sigara için. Sosyal medya için yaş sınırı olsun demiyorum şu an. Aynen, bilmiyorum bu konu hakkında. Şu an bir görüşüm yok. Çünkü özellikle baskılanan ülkelerde sosyal medya yani bir iletişim aracı olarak da çok. Bazen işe yarıyor bence. Ama aynen sosyal medyayı ilk kullanan insanlarız yani. Ve şu an buna beynimizin nasıl tepki verdiği tam olarak bilinmiyor. Ve bu insanların gerçekliği de oldu. Hani ne kadar telefona bakmayalım desem de ki bakmayalım yani sosyal medyaya bakmak bir süre sonra beynimize kesinlikle iyi gelmiyor. Bunu biliyoruz.

23:16Ama aynı zamanda bu içinde yaşadığımız gerçekliğin de bir parçası maalesef ve... Aynen. Yani arkadaşlarınız, bazı arkadaşlarımızla zaten direkt oradan konuşuyoruz. Bundan bir kaçış yolu yok gibi ama aynen. İnternetin ve sosyal medyanın ya da sağlık sisteminin gelişmesinin insanlara yaradığı bir sürü şey var. Ya da ben bununla ilgili bir tane kitap okumuştum. Dünya kötüye mi gidiyor diye. Bir tane yazar aslında dünyanın kötüye gitmediğini ya da kötüye gitse de her şeyin kötüye gitmediğini yazmıştı. Kitabın adı neydi? Unuttum. Factfulness. Tamam. Hatta bununla ilgili bir test de var.

23:49Adam kitabın başında size böyle bir 10 tane soru soruyor ve bunları nasıl cevaplayacaksınız diyor. Yani şimdi size spoiler gibi olmasın ama ben verdiğim cevapta dünyayı çok daha olduğundan kötü gördüğümü fark etmiştim. Bu arada bu kitap böyle umut aşılayan bir kitap işte dünya düşündüğümüz kadar kötü değil. İşte mesela çoğumuz şey düşünüyoruz ya dünya ileride yani nüfus sebebiyle çok büyük sıkıntılar yaşayacak, nüfus sürekli artıyor ve bu artış durmayacak diye tam tersine insanların sıkıntısı önümüzdeki yüzyıllarda nüfus problemi olacak çünkü gelişen ülkelerde çocuk yapma sayısı azalıyor, insanlar daha az çocuk yapıyor ve bir süre sonra şey olacak dünyada daha fazla yaşlı insan olacak ve ekonomileri aslında ilerleten şeylerden biri de genç insanların olması. Yani nüfusun çoğunluğunun genç olması. Hatta şu an nüfusun çoğunluğu genç olmayan yerlerde de ne yapıyorlar? Avrupa'da yani göçmen almak zorundalar ki hani ekonomileri işlemeye devam edebilsin. Aynen mesela

24:50Hep bize bu öğretildi. Kaynaklar yetmeyecek, yetmeyecek. Çok fazla nüfus olduğu için. Ama aslında kaynağı en çok tüketen ülke şu an Amerika. Yani hayvan gibi. Kişi başına tüketim miktarları o kadar yüksek ki yani. Gerçekten rezillik. Yani durun be kardeşim gerçekten. İnsan sayısı değil şu an sıkıntı. Sadece bazı insanların çok kaynak tüketiyor olması ya da bazı şirketlerin.

25:16Bu arada o test online var. O testi koyacağım linke. Factfulness testini. Kitabın Türkçe çevirisi de vardı galiba. Kitabı da koyarım. İlginç bir kitaptı. Ve kitap böyle hani Umut'la alakalı ama kitabı yazan adam da yazarken kanserden ölmüş. Sonra çocuğu mu tamamlamış? Diğer araştırmacılar mı tamamlamış? Böyle komik bir... Komik değil de aynen.

25:41Evet, şimdi New York'taki cinayeti işleyen adama dönecek olursak, katile benzeyen insan yarışması yapmaları, şiddeti bu kadar komikleştirmek gerekli mi, ona ben de emin değilim gerçekten. Yani adamın öldürülmesine üzülmüyorlar, tamam. Ama cinayeti işleyen adama benzeme yarışması da biraz ekstra gibi, bilmiyorum. Aynen yani şiddeti kullanan insana okeylerse bile hani bunun olmasının yine de üzücü bir şey olduğunu ve doğal bir şey olmadığını kabul etseler mi insanlar bilmiyorum ki ya. Yani günümüzde de her şey espriyle geçiştiriliyor gerçekten. Garip bir durum aynen şu an podcastı nasıl devam ettireceğim bilmiyorum. Bu konuyla açılış yaptım ama size New York'la ilgili alakasız bir şey daha söyleyeyim.

26:30Çok saçma bir geçiş olacak ama yayalara kırmızı yanıyorken yayaların geçmesi karşıdan karşıya legal. Aynen yani tabii ki araba size vurursa ne olur bilmiyorum ama kırmızıda karşıya geçerseniz, yayaysanız size ceza kesilmiyor ve bu yasayı bu sene çıkardılar. çok uygulanan bir yasa mıydı bilmiyorum ama şöyle bir sıkıntı varmış ceza kesilen insanların %90'ı mı 92'si mi ne kırmızı ışıkla geçtiği için şu ana kadar New York'ta siyahi ve latinolara ceza kesiyormuş polisler yani burada biliyorsunuz beyaz insanlar daha eğitimli ve daha işte iyi gözüktükleri için ırkçı toplumun ırkçı olmasından dolayı daha az cezaya maruz kalıyorlar. Bu tabii ki şey anlamına gelmiyor yani. Beyaz insanların sıkıntısı yok anlamına da gelmiyor çünkü Amerika'da zenginseniz yani sınıfsal bir sıkıntı var. Tabii ki yani beyazlar arasında daha çok zenginler var ama bu sınıfsal sıkıntıdan para kazanan başka ırkta insanlar da var. O yüzden hani ama aynen yani böyle saç polisler sadece siyahilere ve latinalara ceza kesiyorlarmış. O yüzden New York'taki avukatlar da hani saçma bu demişler ve bu yasayı geçirtmişler yani.

27:43şu an herkes arabaların önüne atlamıyor bu arada kimse yani sonuçta yani ölebilirsiniz ama bence bu şey açısından güzel yani bazen insanlar sırf yeşil yanıyor diye arabalar hayvan gibi hızlı gidiyorlar ya şehir içinde biraz dikkatli gitsinler sürekli insanlar önlerine atlayabilecek gibi gitsinler Bilmiyorum. Çünkü yani şey kadar medeni olmaya gerek var mı emin değilim. Viyana'da ya da işte Almanya'da bazen insanlar hiçbir araba geçmiyorken kırmızı ışıkta böyle bekliyorlar ya ya da gece ikide bekliyorlar kırmızı ışık. Hiçbir araba yok. Araba gelse yani sesi 100 metre öteden sesini duyabileceksiniz. Ama insanlar yine de bekliyor ve polisler de insanlar hani boş yol olsa bile kırmızı ışıkta geçerse ceza kesiyorlar. Tabii ki işte herkesin kurallara uyması gerektiğini düşünen insanlar yani kırmızı ışık kurallarına uyması gerektiğini düşünen insanlar olabilir. Ama ben o kadar onlardan biri değilim. Çünkü bence çoğunlukla arabası olan insanlar

28:49bir tık daha ayrıcalıklı yani ve şehirlere arabalar hükmediyor. Yani New York o kadar öyle değil. Yayaları da yani kaldırımlar geniş ve her yere yürüyebiliyorsunuz neredeyse. Ama mesela İstanbul'da hani şehri öyle bir yapmışlar ki araba yolu böyle deli gibi geniş bir kere. Hiç o kadar geniş olmasının bir anlamı yok. Hani mesela bir şeritlik yol neredeyse iki araba geçebilecek şekilde yapılmış ve sırf bu yüzden hani arabalar

29:15yolu boş hissedip daha da basabiliyorlar yol geniş diye ve kaldırım o sırada hani yarım kişilik biz orada böyle şey hani sirkte çalışıyormuş gibi yürümeye çalışıyoruz ve aynen geçen bir tanıdığımın neyse aynen yani kazalar olabiliyor İstanbul'da yani New York'ta da oluyor tabii ki aynen arabalara gereksiz öncelik tanınıyor yani şehirlerde ve biraz daha insanlara tanınması daha iyi olur özellikle şehir içinde yani tabii ki kimse şeyde böyle otoyolda falan yola atlamasın tabii ki yani çünkü hem kazaya yol açarsınız hem de ölürsünüz yani saçma olur ama eğer dar bir yolsa ki Avrupa'da belki bu videoları görmüşsünüzdür yolları daraltıyorlar ki arabalar daha hani bir yerlere de çarpmamak için yavaşlasınlar, hem de yayaların ne kadar yakında olduğunu görsünler ve o yüzden biraz yavaşlasınlar. Aynen, Türkiye'de yollar fazla geniş, İstanbul'da bence böyle bir, bunu söylemek istedim. Tüm bu sebeplerden dolayı yayaların kırmızı ışıkla bazen geçmesinin legal olmasının mantıklı olduğunu, düşünmekte olduğumu söylemek istiyorum. Zaten yani Avusturya ya da Almanya dışında büyük ihtimalle dünyanın çoğu yerinde kırmızıda geçen insanlara bir anda böyle polis, ha ne yapıyorsun cezaevi, Şimdi sana kuralların hepsine aynı anda uymalısın dediğini zannetmiyorum ama. Aynen.