Çocuk: 3 Yıllık Kalkınma Raporu

1:15Bu bebe doğduğunda, o dönemlerde çocuk yapmamanın felsefesini araştırmıştım. Dinlemeyenler vardır, dinleyip de hatırlamayanlar kesin vardır. Geçenlerde orada söylediklerimi yeniden gözden geçirip toparladım. Hepsini tekrarlamayacağım ama bir kısmını okumak istiyorum.

1:29İyi bir başlangıç noktası olur. Oradan da kişisel tecrübeme geçeriz. Hayat üreyip çoğalmak demek. En küçük bakteriden 6000 ton ağırlığındaki pando ağacına kadar her canlı kendini tekrarlamaya çalışıyor.

1:51Ta ilk mikroorganizmalardan biri, milyarlarca yıldır kopmadan gelen bir zincirin son halkasıyız. Bu zinciri kendiniz için kırıp ürememenin bir sürü sebebi olabilir. Fakir fukaralık, genetik hastalıklar, hatta bencilce denen sebepler de. E aslında bakarsanız genetik bir kopyanı yaratıp, onun kafasının içinde kendi değerlerini de doldurup topluma salmak da bencillik.

2:13Neyse bunlar bir yana, antinatalizm kişisel şartlarınızdan bağımsız olarak çocuk sahibi olmayı ahlaken sorunlu görüyor. Yani herkesin o zinciri kırmasını istiyor. Çünkü çocuk yapmanın hem insanlık hem de çocuğun kendisi için kötü olduğunu savunuyor. İyi bir çocuk yetiştirip yetiştirmediğini ancak bir ömür boyu süren endişe ve çaba sonucunda anlayabiliyorsun.

2:33Giriştiğimiz başka hiçbir proje bu kadar uzun vadeli ve bu kadar riskli değil. Yakın zamana kadar tüm toplumlardaki çocukların neredeyse yarısının ergenliğe ulaşamadığını biliyoruz. Yani şu ana kadar yaşamış yüz küsur milyar insan varsa ezici çoğunluğu en az bir çocuğunun ölümüne tanıklık etmiş. Yalnız 19.

2:49yüzyılda sağlık ve tarımdaki gelişmeler sayesinde çocuk ölümleri onlarca kat azaldı ve nüfus artmaya başladı. Başarının kurbanı olmak kavramına güzel bir örnek bu. Bunun sembolü Maltus. Canlıların kaynakları tüketene kadar geometrik biçimde çoğaldığını, her canlı gibi eninde sonunda çöküş yaşayacağımızı, dolayısıyla hiçbir zaman bir ütopya yaratamayacağımızı, Patlamalar ve çöküşler arasında gidip geleceğimizi anlattığında, amma da çok şey anlatmış ya, dünya nüfusu henüz 1 milyarın altındaydı, binlerce yıldır olduğu gibi.

3:21Yalnız onu takip eden 100 sene içinde 1 milyar kişi daha eklendi. Bir sonraki 1 milyarın eklenmesi ise bunun yarısı kadar sürdü ve böyle hızlanarak devam etti. Maltus o günleri göremedi ama nüfusla paralel biçimde düşünceleri de yayıldı. bir Stanford profesörünün yazdığı Nüfus Bombası kitabı 68 yılında söz konusu korkuyu tam anlamıyla popüler kültüre taşıdı.

3:42Sadece nüfusun değil, kişi başına tüketimin de artışı yüzünden birkaç sene içinde kaynakları tamamen tüketeceğimizi, yüz milyonlarca insanın açlıktan öleceğini ve inanılmaz biçimde bunun kesinlikle engellenemeyeceğini iddia ediyordu. Hepiniz öleceksiniz, nahaha diye kitap yazmış resmen. Beklenen toplu ölümler gelmediğinde adam utanç içinde istifa filan etmedi. Hatta kitap tedavülden bile kalkmadı.

4:06Sadece sonraki baskılarında tahmin penceresi uzatıldı. Yüz milyonların 80'li yıllarda öleceği öngörüldü. 80'li yıllarda da meselenin ciddiyetini koruduğunu gösteren önemli bir örnek var. Tarihin en büyük sosyal programlarından biri olan Çin'in tek çocuk politikası.

4:21Ama bence dönemin ruhunu anlamak için yasalara bakmaktan daha iyi bir yol var, bilim kurgu eserleri. Nüfus patlaması da dönemin en gözde temalarından. Bir örnek verirsek, 73 tarihli Soylent Green eseri 2022 yılındaki New York'u 40 milyonluk bir şehir olarak hayal etmiş. Yani bugünkü nüfusunun 5 katı.

4:39Ondan sonraki sayısız distopya, orijinal Blade Runner filminin estetiğini takip etti. Yani devasa binalarla dolu mega şehirlerde, sürekli yağan yağmur altında itiş kakışı yürüyen mutsuz kalabalıklar. Böyle bir atmosferde antinatalizmin yaşermesi hiç sürpriz olmayacaktır. Maltusçulukla bir sinerji yaratmış.

4:58Ona göre belli bir noktadan sonra doğacak her çocuk, kendisi dahil herkesin yaşam kalitesini düşürecekti. Bir bakıma topluma karşı işlenmiş bir suç olacaktı. Şimdi nüfus patlaması kehanetleri bugün bize komik geliyor. Nüfus bombası kitabından beri geçen yarım asırda tam 4 milyar kişi daha ekleyip ikiye katlanmış olmamıza rağmen kişi başı kalori tüketimi arttı.

5:21Çin tek çocuk politikasını tamamen kaldırdı. Çoğumuz da öyle kapkaranlık megaşehirlere mahkum olmadık. Bilakis bizi ters bir korku sardı artık. Eğitim seviyesi arttıkça, toprağa bağlı yaşam da azaldıkça ve doğum kontrolü yaygınlaştıkça çok daha az çocuk yapıyoruz.

5:35Ve her birine daha çok kaynak ayırıyoruz. Bugün Güney Kore'de çocuk başına on binlerce dolarlık yardım yapılmasına rağmen doğurganlık oranı nüfusu sabit tutacak sınırın üçte birinde. 2024 yılı nüfuslarının zirve noktasıydı. Bundan sonra her sene biraz daha azalacaklar.

5:50Güney Kore en uç örnek tabii ama sahra altı Afrikası dışındaki hemen her yerde doğurganlık kritik eşiğin altında. Türkiye dahil. Yalnız dikkat edin doğurganlık düşüşü nüfus çöküşüyle aynı şey değil. Çünkü bizim nüfusumuz mesela henüz görece genç, hali hazırda doğmuş olan gençler üremeye devam edecekler ve o dönemde daha az yaşlı ölecek.

6:09Dolayısıyla nüfus bir müddet daha artmaya devam edecek. Ama gidişat belli. Şahsen çok kafayı takmıyorum bunlara. Yani sosyal güvenlik sisteminin açık vermesi gibi pratik sorunlar baş ağrıtacaklar elbette ama otomasyon açığın birazını kapatacak.

6:22O yüzden öyle felaket seviyesinde bir nüfus çöküşü çok uzun zamana yayılıyor. E o zamana kadar da daha radikal değişiklikler olacağını varsayıyorum ben. Yani klonlamaydı, yapay rahimlerdi, efendime söyleyeyim dijitalleşmiş bilinçlerdi. Böyle birkaç ayrı koldan bildiğimiz anlamda insanlık ve üreme tamamen değişecektir bence.

6:41İşin psikolojik yanı daha çok ilgimi çekiyor. Yani çocuğun dünyaya etkisinden ziyade varoluşun çocuğa etkisi daha ilginç. Bilinci fazla gelişmiş varlıklarız biz. Bir gün öleceğimizin farkındayız.

6:52Ve bu yeterince moral bozucu değilmiş gibi hiç tanımadığımız bireylerin hatta bambaşka türdeki canlıların acılarına da üzülme kapasitemiz var. Anlamsız bir evrende anlam, adaletsiz bir dünyada adalet arayıp duruyoruz. Elimizde değil. Dünyaya getirdiğimiz her çocukla birlikte aslında bir yazı turu atıyoruz.

7:09Kontrolümüz dışında sayısız etmen var. Genetik bozukluklardan tutun tesadüflere, başkalarının seçimlerinden, hepimiz aşan, herkesin seçimini aşan mega trendlere kadar bir dolu faktör şekillendirecek o çocuğun hayatını. Diyelim ki ilk çocuğunuzda şans sizden yana güldü, hakikaten her şeyi rast gitti. Sizce kaçıncı çocukta baltayı taşa vuracaksınız?

7:29Yani bu iş kaçınılmaz olarak bir acıya, bir mutsuzluğa sebep oluyor, evet. Ama hiç olmasaydık daha iyi olurdu gibi sansasyonel görüşlerin, antinatalist görüşlerin, Tercih ettiği evreni bir düşünün. Taştan, kayadan, en fazla bakteriden ibaret bir evren. Varoluş acısı duyacak zihinler olmazsa ne olacak?

7:47Bilim, din, sanat, felsefe, mizah, henüz ismini bile koymadığımız, aklımıza gelmeyen başka bir sürü kavram. Bunların hiçbiri olmayacak. Artık güneşin hidrojeni helyuma çevirmesi var. Milyarlarca yıl boyunca çok heyecanlı gerçekten.

7:59O yüzden hayat iyidir. Uçsuz bucaksız bir karanlığın ortasında, bir yerlerde, şansına bir şekilde entropiye karşı kazandığımız bu geçici zaferin bir değeri var. Bazen asırlar öncesini hayal etmeye çalışıyorum. Hayat çok daha zorken, ne bileyim buzul çağında kıçımız donarken veya orta çağda veba salgınları kol gezerken de böyle bir dünyaya çocuk getiremem diye düşünüyor muydu insanlar?

8:21Düşünüyordu herhalde ama teorik bir sorgulamadan ileri gidemiyordu bu. Doğum kontrolü yok, bir şey yok. Öyle bir bireysel otonomi fikri de yok zaten. İstediğin kadar felsefe yap, hı yarın teki çıkıp Allah'ın emri diye konuyu kapatabiliyor sonuçta.

8:32O yüzden bu soruyu sorup da hakkında bir şeyler yapabilecek ilk nesil nükleer felakette burun buruna yaşayanlardı. Bildiğiniz anlamda medeniyetin her an bitebileceğini bilerek geçiyor her gününüz düşünsenize. Sirenleri duyduktan sonra en fazla birkaç dakikanız olacak. Sevdiklerinizle son bir defa konuşma şansınız bile yok.

8:50Ne zaman böyle güzel birkaç şarkı yüzünden 80'ler nostaljisi yaşasam kendimi çimdikleyip hayatın bu yanını da aklıma getiriyorum. O dönemler bunları düşünen insanların önündeki seçenekler hiç iç açıcı değildi. Ya bir anda mahvolacağız ya da başarılı olursak nüfus patlaması sonucu ve çevresel krizler sonucu yavaş yavaş mahvolacağız. Annem ve babam da bu ikileme bakıp C şıkkını seçmişler.

9:12Yani hayırlısı olsun şıkkını ve beni dünyaya getirmişler. O günden bu yana ne değişti? Halen tüm dünyayı yok edecek kadar nükleer savaş başlığı silolarda bekliyor. Üstüne türlü türlü virüsler, efendim kontrolden çıkan yapay zekalar, ölümcül robotlar gibi riskler eklenmiş.

9:27Nüfus patlaması korkusu bitti ama arka planda çevresel krizler devam ediyorlar. Biz de tüm bu olasılıklara baktık ve biz de C şıkkını seçtik. Buzul çağlarından beri devam eden o hayırlısı olsun zincirini kırmadık. Evet, yaptık ama niye yaptık?

10:13Bir sor. Belli başlı tüm filozofların görüşlerini sentezledim ve karar verdim gibi bir şey beklemiyorsunuzdur. İnsanlar en önemli kararlarını neredeyse hiçbir zaman böyle vermiyorlar. Bir şekilde bazı yollara giriyoruz ve o yol üstünde azıcık sağa sola sapıyoruz.

10:27O da belki. Çocuk yaptık çünkü biyolojik olarak buna programlıyım. Ailem istiyor. Onlar da buna programlılar.

10:33Etrafımdaki hemen herkes yapıyor. Ve yapmamak için önümde ciddi bir engel yok. Doğa, kültür bir olup beni bu yola soktular. Bu kadar basit.

10:41Gelelim sıkça sorulan sorulara. Kız mı olsun istedim erkek mi? Kız. Ne oldu?

10:46Kız oldu. Kız mı daha iyiymiş erkek mi? Kız. Bütün soruların cevabı aynı arkadaşlar.

10:51Uyku büyük konu. Saatlerce konuşabilirsiniz. Başka ana babalarla da zaten bunu konuşuyorsunuz sürekli. Ve hiçbir şey öğrenmiyorsunuz aslında.

10:59Çünkü herkesin çocuğu ayrı. Benim bildiğim bir tane kritik hareket var. O da çocuğun uykusu hakkında değil, benim uykum hakkında. Başlarda yatakları ayırmak.

11:08Ben ayrı yattım. Ayrı yatak uzun ve sağlıklı bir evliliğin ilk şartı ölene kadar da bunu savunmaya devam edeceğim. Hadi yatağı ayıramıyorsunuz diyelim bari yorganları ayırın, Norveç usulü. Çünkü tek yorganın işini bırakmak hayat kalitenizi gerçekten en ucuza yükseltmenin yolu.

11:23Sonuçta çocuk ikinizi de uyandırırsa geceleri, ikiniz de ölü gibi olacaksınız tüm gün. Bir ebeveyn ölü gibiyken diğeri sağlam kalmalı. Gün içinde o devralmalı işi gücü. Nöbetteş haledeceksiniz.

11:33Ama uyku hakkında asıl inanılmaz olan çocukların bir noktada uyumayı unutmaları. Uykuya karşı direnç geliştiriyorlar. Ben bunu anlamıyorum kardeşim. Yani bu nasıl bir evrim sürecidir ki?

11:44Böyle bir karşıtlık var. Bu kadar temel bir ihtiyaca. Uyuyamazsan büyüyemezsin. Niye bunu içgüdüsel olarak yapmıyorlar da illa gelip dil dökmemiz gerekiyor?

11:53Her gece Oxford usulü münazara dönüyor evde. Çoğunu da kaybediyorum. Hemşire yeterince yoruluyor mu demişti. Ya yuvada oynuyor.

12:00Sonra çocuk parkında oynuyor. Evde bir iki fasıl benimle oynuyor zaten. Sürekli sağa sola atıyorum. Komünist devlet sporcusu gibi yetiştiriyorum kızı.

12:08Yatmadan önce bir rutini de var. Yine de işimiz yazı turaya kalıyor. Bazen işe yarıyor, bazen yaramıyor. Hangi dille konuşuyoruz?

12:15Dil konusu karışık. İkimiz de çocukla kendi dilimizle konuşuyoruz. Kendi aramızda da İngilizce konuşuyoruz. Yani evde üç tane dil dönüyor sürekli.

12:22Benim bu konudaki motivasyonumun çoğu kendi annem babam. Ben de Türkçe konuşmayı tercih ediyorum tabii ki ama o disiplini sırf kendim için korur muydum bilmiyorum. Ama onların kendi torunlarıyla İngilizce konuşmak zorunda kalmalarını hiç istemedim. Şöyle doyasıya Türkçe maşallah inşallah saydırsınlar işte ne güzel.

12:39Hem çocuk için de iyi bedavadan başka bir dil bilmek. Yani o dili hiç kullanmayacak olsa bile ayrı diller olduğunu anlıyor. Bu öğrenim çok nonlineer gidiyor. Yani uzun süreler tık olmuyor.

12:50Anlamıyor herhalde olmayacak mı diyorsun. Sonra bir anda açılıveriyor. Hiç kurmadığı karmaşıklıkta cümleler kuruyor. Tam da doğal dil modellerine merak saldığım dönemlerde bu işin gerçekten doğalının nasıl olduğunu görmek ilginç oldu.

13:02Bizim modellerin aksine çocuklar inanılmaz derecede az sayıda deneme yanılmayla öğreniyorlar. Zaten Chomsky bunlara bakıp herhalde evrensel grammar teorisini ortaya atmıştı, dilin kanıtsal özelliklerinden bahseden. Öyle bir teorinin çok daha önceleri ortaya çıkmamasına şaşırdım işin açıkçası. Ben genel olarak hiçbir çocuk yetiştirme teorisini de derinlemesine incelemedim bu arada.

13:22Yani kitaplar alıp okumadım, bir ideolojiye yaklaşmadım. Tek bir konu hariç, birden fazla dille yetişirken en önemli şeyin istikrarlı olmak olduğunu okumuştum. Onu takip ettim hakikaten. Yani bir kişiyle bir dili özdeşleştirmeli çocuk.

13:35Eşim de o sırada ne dediğimi anlasın diye mesela İngilizce'ye dönmedim. Hep Türkçe. Eşim de öyle yaptı. Evde kimse ne olup bittiğini anlamıyor.

13:43Sürekli bir muhabbet dönüyor ama. Kısa süre içinde farklı dillerin olduğunu anlıyor hakikaten çocuk ve ben bunun Theory of Mind konusundaki gelişimini hızlandırdığını düşünüyorum. Yani aramızda bir şey konuşmuşuz mesela. Dolayısıyla konuştuğumuz şey bizim bilip annenin bilmediği bir şeye dönüşüyor.

14:00Herkesin aynı anda aynı şeyleri bilmediğini fark ediyor çocuk. O önemli bir eşik. Bir kere bunun farkına vardıktan sonra da çok kısa bir süre içinde yalan söylemeyi keşfediyor. Aramızda tercümanlık yapmaya başladı bir noktada.

14:12O rolü çok sevdi ama annenin dediklerini bana yanlış aktarıyor arada sırada. Mesela anne çikolata yememi söyledi diyor. Bu kadar da anlıyoruz macarca yani biliyorum beni kandırmaya çalıştığını ama çok hoşuma gidiyordu bu. Bilişsel gelişimin heyecanına kapılıp çocuğun resmen bir şerefsiz olarak yetiştiğini gözden kaçırıyoruz.

14:30İlk adımı, ilk konuşması, ilk bilmem nesi, bu tip anlar bence overrated. Yani çok da umursamamak lazım. Herhalde filmlerden görüyor insanlar, gaza geliyorlar illa bunu kaydedeceğim diye. Ama öyle kesin bir an yok.

14:42Çocuk epey bir süre abuk subuk sesler çıkarıyor zaten. O süreçte birkaç kelime tutturuyor şansına. Hangi denemeyi bilinçli yaptığını bilemiyorsun ki. Çok ısrar etmemek lazım bu anlar üstüne.

14:52Sürecin kendisi daha ilginç. Dil öğrenmekten bahsettim zaten de genel olarak her türlü şeyi öğrenmesi ilginç. Mesela mizah duygusunun gelişimine adım adım tanıklık etmek müthiş bir şey. Şaka diye bir kavram ortaya çıkıyor hiç yoktan.

15:04Ben oturup uzun uzun şakanın ne olduğunu anlatmadım. Böyle bir sürü örnek de göstermedim. Reinforcement learning yapmadık yani. Bu yanlış, bu değil, bu ciddi, bu şaka diye.

15:14Çok az örnek üstünden çözdü işi. Hatta neredeyse sanki bu kavram kendi içinde varmış da dillendirilmeyi bekliyormuş gibi. Bizim çocuk süper manasında demiyorum. Her çocuk böyle.

15:25Gelelim daha kritik bir soruya. Esas kritik soruya hatta. Pişman mıyım? Hayır.

15:30Ama zaten her halükarda hayır diyeceğim için manasız bir soru aslında bu. Büyük bir karar verip de pişmanlığını kabul eden çok az insan vardır. Benim yaptığım en iyi iş zaten karar rasyonalizasyonu. Yarın öbür gün sokakta aç kalsam onu bile mantıklı bir zemine oturtabilirim.

15:44Çok tehlikeli bir durum. Hele hele konu çocuk olunca pişmanlığını insan kendisine bile kabul edemiyor. Çünkü o şirin sureti gözünde canlandırıyorsun. Ya bunun var olmadığını düşünmek insanı hakikaten üzüyor.

15:55O yüzden pişman değilim diyorsun. Yani doğa bizi sadece çocuk yapmaya itmekle kalmıyor. Yapınca pişman olmamızı da engelliyor. Şu kısmı daha objektif olabilir yalnız.

16:04Keşke daha önce yapsaymışım diye biraz pişmanlık yaşadım. Ama çok değil. Birkaç seneden bahsediyorum sadece. Yoksa çok gençken olmadı, iyi oldu.

16:12Ondan eminim yani. Gezdik, tozduk, çalıştık rahat rahat. O yüzden mesela şimdi cumartesi gecesini çocuğa kitap okuyarak geçirmek üzere koymuyor. İşin komik tarafı zaten en büyük değişimlerden biri neye değer verdiğinin değişmesi oluyor.

16:25Ben çocuğun hayat kalitemi ciddi biçimde düşüreceğini kabullenerek bu işe girmiştim. Beklentiyi minimumda tutmuştum. Fakat hayat kalitesiydi, mutluluktu. Böyle subjektif durumları karşılaştırmak çok zor.

16:37Büyük olayların öncesinde ve sonrasındaki kriterlerin değişiyor. Geceleri dışarıda sürtme gibi şeyleri zaten epeydir önemsemiyordum ama mesela seyahat etme güdüsünü de zayıflattım. O yüzden de daha az seyahat ettiğim için eskiden sandığım kadar, tahmin ettiğim kadar mutsuz değilim. Çok acayip aslında.

16:52Hiç değişmedim sanıyorsun, ben eski benim sanıyorsun ama çaktırmadan tüm beyin yeniden programlanıyor. Genel olarak çocuk ile mutluluk ilişkisi epey karmaşık. Gördüğüm kadarıyla bu dünyada çocuğun amasız, fakatsız, mutlu ettiği sadece iki grup insan var. Büyük anneler ve büyük babalar.

17:07Kalanlarımız için basit bir cevabı yok bunun. Bir kere devlet politikalarının etkisi çok büyük. Baktığım bir çalışmaya göre Norveç ve Macaristan gibi ülkelerde çocuk sahibi olan çiftler diğer çiftlere kıyasla, aynı gelire sahip, aynı durumdaki çiftlere kıyasla daha mutlularken İngiltere'de durum tersine dönüyor. Çocuksuz çiftler daha mutlular.

17:26Herhalde ABD'de olsak hanımın daha göbek bağı kesilmeden iş e-maillerine cevap vermesi gerekirdi. Burada tam 3 sene işe ara verebiliyorsun. 3 sene boyunca para vermiyorlar da aynı işi aynı seviyede geri dönmen garanti. global rekabet açısından tam bir felaket ama hayat kalitesi açısından harika.

17:43Esas önemlisi mutluluk diye tek bir şey yok. Eğlence, huzur, tatmin hepsi aynı şemsiyenin altındalar. Kısa vadede eğlenceyi azaltıp uzun vadede tatmini arttıran bir şey olarak görüyorum çocuğu. Yani insan belli bir noktada hayatında geriye bakınca ya iyi ki yapmışım dediği bir numaralı şey oluyor genelde.

18:00Bunun da objektif olarak doğru olup olmadığı önemli değil. Yani sonuçta insan kendini kandırabiliyor. Ama hissettiğin şey gerçek. Hakikaten de öyle hissediyorsan o noktada o gerçektir.

18:09Yalnız pek kimseden daha önce duymadığım bir çeşit mutsuzluk da hissettim. Onu paylaşayım. Bu kadar masum bir şeyin bu dünyada işi ne diye düşünüyorsun? Sadece oyun oynamak ve güvende olmak istiyor.

18:20Ama hayatın kendisi korkunç. Yani manasızlığından tut vahşete kadar. Burada sadece aman çocuğun başına bir şey gelmesin korkusundan bahsetmiyorum. Genel bir his bu.

18:29Başkaları için de geçerli. Yani yüz bin sene önce de aşağı yukarı böyle şirin çocuklar vardı işte. Konuştuk biraz önce. Kaç tanesi kurda kuşa yem oldu.

18:37Hastalığa, açlığa kurban gitti. Gitmeye de devam ediyorlar. Bu rakamları herkes biliyor da işte üstüne bu kadar düşünce bir tanesinin o kaybolan potansiyelin büyüklüğü insanın kafasına dank ediyor. Hayat gerçekten aynı anda hem güzel hem de korkunç.

18:50Sanırım çocuk sahibi olmadan önceki halimin anlayamayacağı tek şey de bununla alakalı. Birbirine zıt duyguları aynı anda duymak yeni normaliniz oluyor. Şaşkınlık, sevinç, korku, endişe, gurur, yorgunluk, enerji hepsi aynı anda. Neyse, insanın kendi çocuğu hakkında konuşması rüya anlatmasına benziyor biraz.

19:08Sana aşırı ilginç geliyor ama diğerleri için o kadar ilginç olmayabilir. Umarım sizi sıkmadım. Kısa bir hikayeyle bitireyim. Bizimki ilk doğduğunda kilo alamaması bizi baya korkutmuştu.

19:18Gramına kadar tartıyorduk her saat. Sonunda formülle destekleyince, doğru formülü bulunca düzeldi. İşler rutine bindikten sonraki en büyük korkum ise bir şeyler yutup boğulmasıydı, boğazına kaçması yani. Hala da öyle.

19:29Dünyanın en rasyonel korkusu bu arkadaşlar. Çünkü kalan her şeyin bir çaresi, bir müdahale şansı var. Bunun yok. Yani o arada 30 saniyede, 60 saniyede ne yaptıysan yaptın.

19:39Böyle ambulans çağıracak zaman yok. O yüzden haftada bir Heimlich manevrası videolarına dalıyordum. Kendimi eğitmeye çalışıyordum. Yakınızda bu işlerden anlayan biri varsa kessin sorun göstersin size.

19:50Günün birinde korktuğum başıma geldi. Sabah yatıyorum, bizimki yine üstüme tırmanarak beni uyandırdı. Çok klişe olacak ama gerçekten günümün en güzel anı o. Gözümü açınca böyle karşımda bir çift kocaman açılmış fal taşı gibi göz bana bakıyor gülümseyen bir suratla.

20:05Neyse geldi yatakta oynuyoruz. Benim kulağımda da bluetooth kulaklıklar var. Bu aldı bir tanesini. Tam alma etme bana ver derken tam da ağzının önündeydi öyle geriye düştü.

20:15Hemen elime ağzına soktum ki yapmamak lazım. İyice boğazına ittirme ihtimali yüzünden ama o an düşünemiyorsun. Sert bir şeye dokundum ben de orada. Alamıyorum.

20:24Bari ittireyim de boğazı açılsın diye düşünüyorum. O sırada çocuk aksırıp tıksırmaya başlıyor. Yerinde de durmuyor sürekli solucan gibi hareketler. Aha dedim gidiyor.

20:32Bu kadar yani. Birkaç saniyem var. Heimlich, Meimlich bildiğim tüm Almanların manevralarını yaptım. Bir noktada ağladığını fark ettim.

20:40Ağlamak iyi. Nefes alabiliyor demek. Kalbim hala küt küt atıyor bu arada. Nefes aldığından yüz kere emin olduktan sonra tamam dedik.

20:46Biraz rahatladık ama bu sefer de kulaklığı yutmasının zararlarını düşünmeye başladık. İçinde pil var bunların. Ambulansa gerek yok dediler arayınca. Ama hemen getirmeniz lazım.

20:56Bizimki yolda ağlamayı bıraktı ve uykuya daldı. Bir an önce hastaneye yetişmeye çalışıyorum ama bir yandan da kendime sürekli şunu tekrarlıyorum. Oğlum tam kaza yapacak bir durumdasın. Dikkatini topla, yavaş git.

21:08Hastaneye yetişeceğim diye daha büyük belaya sokma başınızı. Bak herkesin hayatı elinde. Bunu kendime tekrarlıyorum sürekli. Tamam, sakinim.

21:14Geldik hastaneye. Girişte kaydımızı alacak hemşire. İlk sorusu, kulaklığı yuttumdan emin misiniz? O an tüm zaman durdu benim için.

21:22Emin değilim. Hızlıca yatağa bakmıştım çıkmadan ama görmedim yani yuttuğunu. Her şey bir anda olup bitti. Evde bizde kalan arkadaşları aradık.

21:31Bunlar yatağı alt üst etmeye başladılar. Biz de gergin gergin bekliyoruz telefonun ucunda. Bir dakika geçti, iki dakika geçti cevap yok sürekli hışırtılar duyuluyor. Sonunda arkadaş geldi, buldum dedi kulaklığı.

21:42döşemenin içine bir yerlere girmiş bir şekilde oradan bulup çıkarttı. O an öyle bir rahatladım ki yani hastanede orta yere sıçsam yeridir. Meğer benim elimi ağzına sokup dokunduğum o sert şey gırtlağıymış. Boğazına kaçtı diye boğazını tutuyormuşum.

21:56Oraya bastırdığım için de kız aksırıp tıksırıyor tabii. Ben de onu iyice boğuluyor sanıyorum. Aslında onun açısından olaya bakarsak korkunç bir durum var. Yani babasıyla güzel güzel oynarken babası bir anda deliriyor ve elini ağzına sokmaya başlıyor bağıra çağıra.

22:09Valla ben telefonu kapattıktan sonra hemşirenin gözüne dahi bakamadım. O aşağılayıcı bakışlar her yerimi delip geçtiler. Ne salaksınız, ne sorumsuzsunuz diye. Çocuğu aldık.

22:2030 dakikalık dönüş yolunda ara ara sinirlerimiz boşalıyor, kahkahalar atıyoruz. Sonra tekrar sessizlik. Toplam bir saat içinde başladığımız yere döndük. Sıfıra sıfıra elde var sıfır ama sanki dünyaları kazanmış gibi hissettik.

22:33Ve mutlu mesut sonsuza kadar yaşadılar diye de bitireyim hikayeyi. Evet flarsızlar, hepinize mutlu yıllar dilerim. Yeni yıldan tek bir dileğim var. Tek bir dileğim var.

22:44Yeni yılda çok daha sık görüşmek üzere.