#11 - Finansal krizler ve çıkarılacak dersler

1:411772 kredi krizinden başlayıp Büyükbuhran'a, oradan da 1970'lerdeki petrol krizine, 2008 küresel finansal krizine, pandemiye kadar uzanan bir yolculuğa çıkacağız. Bu yolculukta sadece krizlerin ne olduğunu değil, nasıl ortaya çıktıklarını, nasıl yayıldıklarını ve en önemlisi nasıl çözüldüklerini de konuşacağız. Çünkü şöyle düşünüyorum, geçmişten ders almazsak gerçekten aynı hataları tekrar etmeye mahkumuz. Şimdi biraz geriye gidip ekonomik krizlere tarihsel bir perspektiften bakalım.

2:16Aslında finansal krizler insanlık tarihi kadar eski. İlk para sistemlerinin ortaya çıkmasından bu yana ekonomiler döngüsel olarak büyüme ve daralma süreçlerinden geçmiş. Ama böyle bir genel baktığımızda modern anlamda finansal krizlerin başlangıcını 17. yüzyıl olarak kabul edebiliriz.

2:35Özellikle de 1637'deki meşhur lale çılgınlığına dayandırabiliriz. Hollanda'da yaşanan bu ilk spekülatif balon diyeceğim. Aslında günümüzdeki bu spek hisselere de çok benziyor. İnsanlar değeri sürekli artan lale soğanlarına yatırım yapıp bir gecede zengin olacaklarını düşünüyorlarmış o dönem.

2:56Sonuç ne olmuş? Tabii ki tahmin edebilirsiniz. Büyük bir çöküm. Bu tür krizler sadece ekonomi değil, toplumsal ve siyasi yapıyı da derinden etkiliyor.

3:05Mesela 1929 Büyük Buhran'ına baktığımızda sadece milyonlarca insanı işsiz bırakmakla kalmamış, aynı zamanda dünya siyasetini de şekillendirmiş. Hitler'in Almanya'da iktidara gelmesinde bu krizin büyük bir payı var. Peki neden bu krizler sürekli olarak tekrarlanıyor? Biraz buna bakmamız gerekiyor.

3:25Sebebi çok açık. İnsan doğası değişmiyor. Açgözlük, korku, sürü psikolojisi... Bunlar hep var.

3:32Teknoloji ne kadar ilerlerse ilerlesin, finansal sistemler ne kadar karmaşıklaşırsa karmaşıklaşsın, işin özünde hala insan var ve insanın doğası değişmiyor. Ama her kriz bize yeni bir şey öğretiyor. Bunda hemfikiriz. İşte merkez bankaları, finansal regulasyonlar, uluslararası işbirliği mekanizmaları gibi gibi.

3:55Bunların hepsi aslında geçmiş krizlere verilen tepkilerin bir sonucu. Yani her kriz bir sonraki krize karşı bizi biraz daha hazırlıklı hale getiriyor. 1772 kredi krizine bakalım şimdi detaylı. Biraz 18.

4:10yüzyıl İngiltere'sine doğru bir yolculuk aslında bu. O zamanlar Britanya İmparatorluğu dünyanın süper gücü. Kolonilerden gelen zenginlik ülkeyi işte adeta para içinde yüzdürüyor diyebiliriz. Londra dünyanın finans merkezi haline gelmiş durumda.

4:26Bu ortamda bankalar kredi verme konusunda oldukça da bir cömert davranıyor. Herkes yatırım yapıyor, borç alıyor, spekülasyon yapıyor. Yani tam bir balon ekonomisi mevcut. Bu hikayenin kötü adamı Alexander Fordis, Doğu Hindistan şirketinin hisselerine büyük miktarda yatırım yapıyor Fordis ama işler istediği gibi gitmiyor ve büyük kayıplar yaşıyor.

4:498 Haziran 1772'de Fordis borçlarını ödeyemeyeceğini anlıyor ve Fransa'ya kaçıyor. Bu haber tabi hızla yayılıyor ve İngiltere'de bir bankacılık paniği yaşatıyor. İnsanlar bankalara hücum edip paralarını çekmeye çalışıyorlar. Bu panik hızla tabi İskoçya'ya, Hollanda'ya, Britanya'nın Amerikan kolonilerine kadar yayılıyor.

5:10Düşünsenize o zamanın iletişim şartlarında bile kriz bu kadar hızlı yayılabiliyor. Dolayısıyla Amerika'da geçtiğimiz yıl, Silikon Vadisi ve Signature bankalarının iki gün arayla iflas etmesi sonrası yaşanan satışlara şaşırmamak gerekiyor. Hatta ucuz atlatmışız demek. gerekiyor.

5:26Tabii bu krizin etkileri çok büyük oluyor. Binlerce tüccar ve yatırımcı iflas ediyor. Bankalar kredi vermeyi durduruyor. Bu da ekonomiyi durgunluğa sürüklüyor tabii.

5:36Hatta bazı tarihçiler bu krizin Amerikan devrimine giden yolda önemli bir etken olduğunu da söylerler. Boston Çay Partisi'ni hatırlıyorsunuzdur diye düşünüyorum. İşte o olay bu krizden kısa bir süre sonra yaşanıyor. Peki bu krizden ne gibi dersler çıkarıldı?

5:52Buna bakmak lazım. En önemlisi finansal sistemin ne kadar kırılgan olduğu anlaşıldı. Merkez bankalarının önemi bir kez daha ortaya çıktı. İngiltere Bankası krizden sonra son kredi merci rolünü şöyle daha ciddi bir şekilde üstlendi.

6:08Yani zor durumdaki bankalara kredi vererek sistemin çökmesini engellemeye çalıştı. Bunun da dışında spekülatif yatırımların tehlikeleri de daha iyi anlaşılmış oldu. Bugün bile hala konuştuğumuz o sistematik risk kavramı işte bu kriz sonrasında ortaya çıktı. Yani bir bankanın batmasının tüm sistemi nasıl etkileyebileceği görüldü.

6:311772 krizi modern finansal krizlerin birçok özelliğini taşıyordu aslında. İşte aşırı borçlanma, spekülatif yatırımlar, panik satışları... Kulağa tanıdık geliyor değil mi? İşte bu yüzden aradan 250 yıl geçmiş olmasına rağmen bu krizden hala öğrenecek çok şeyimiz var.

6:51Şimdi bir de ekonomi tarihinin belki de böyle en meşhur, en yıkıcı krizine bakalım. 1929, büyük buhrana. 1920'ler Amerika'sına kükreyen 20'ler deniyordu. İşte ekonomi hızla büyüyor, borsa rekorlar kırıyor, işte herkes zengin olacağını düşünüyordu.

7:08Bu da kulağa tanıdık geliyordur eminim. Ama işin aslı, bu refah bir balondan ibaretti. Borsa spekülasyonlarla şişirilmişti. İnsanlar kredi çekip hisse senedi alıyordu.

7:20İşte hisse senetleri yükselince daha çok kredi çekiyorlardı. Tam bir kısır döngü vardı. 24 Ekim 1929'a geldiğimizde, o Kara Perşembe olarak bilinen gün, tabii bu balon patladı, borsa çöktü. İnsanlar panikle satmaya başladı.

7:36sadece iki günde Dow Jones endeksli %25 değer kaybetti. Yani düşünsenize, bir gecede tüm birikimlerinizin dörtte biri buhar olup uçuyor. Ama ne yazık ki bu sadece başlangıçtı. Kriz hızla real ekonomiye yayıldı, bankalar batmaya başladı.

7:531933'e gelindiğinde Amerika'daki bankaların neredeyse yarısı iflas etmişti zaten. Para arzı %30 azaldı. İşsizlik %3'ten %25'e fırladı. Yani her 4 Amerikalı'dan biri işsizdi.

8:08Kriz sadece Amerika'yla da sınırlı kalmadı. Hızla tüm dünyaya yayıldı. İşte uluslararası ticaret çöktü. Ülkeler korumacı politikalara yöneldi.

8:16Bu da krizi daha da derinleştirdi. İşte Almanya'da Hitler'in iktidara gelmesi, İspanya'da iç savaşın çıkması gibi sonuçları oldu. Peki bu devasa krize nasıl müdahale edildi? Amerika'da Franklin Roosevelt'in New Deal politikaları devreye girdi.

8:33Devlet ekonomiye aktif olarak müdahale etmeye başladı. Büyük altyapı projeleri, işsizlik sigortası, sosyal güvenlik sistemi, bugün normal karşıladığımız birçok şey o zaman ortaya çıktı. Merkez bankacılığı da bu krizle birlikte evrildi. İşte Fed para politikasını daha aktif kullanmaya başladı.

8:52Altın standartından çıkış süreci hızlandı. Yani baktığımızda modern merkez bankacılığının temelleri aslında bu krizle atıldı diyebiliriz. Büyük Burhan'dan çıkarılacak en önemli ders belki de finansal sistemin yine ne kadar kırılgan olduğuydu ve devlet müdahalesinin bazen gerekli olabileceğiydi. Laissez-faire kapitalizmi büyük bir darbe aldı o dönem ve tabii Keynesian ekonomi politikaları ön plana çıktı.

9:19Ama şunu da unutmamak lazım, Büyük Burhan'dan tam anlamıyla çıkış ancak İkinci Dünya Savaşı ile birlikte gerçekleşti. Yani bazen krizden çıkış beklenmedik olaylarla da gelebiliyor. Bugün 2008 krizini konuşurken hep büyük buhrana atıf yapılıyor. Çünkü o kadar derin ve kalıcı etkileri olan bir kriz bu.

9:40Neredeyse 100 yıl sonra bile hala ondan ders çıkarıyoruz. İşte bu yüzden de tarih bilmek, ekonomiyi anlamak için oldukça önemli. Şimdi gelelim 1973 petrol krizine. Bu kriz öncekilerden biraz daha farklı.

9:54Çünkü tetikleyicisi doğrudan ekonomi de değil yani siyasi bir olay. 73 yılında Ekim ayında Orta Doğu'da Yom Kippur Savaşı patlak veriyor. İsrail ile Mısır ve Suriye arasındaki bu savaşta ABD İsrail'i destekliyor. Yani tıpkı şimdiki gibi.

10:11Bunun üzerine OPEC, ABD ve bazı batılı ülkelere petrol ambargosu uygulamaya başlıyor. Yani düşünsenize bir anda dünyanın en önemli enerji kaynağının musluğu kapanıyor. Petrolün varil fiyatı bir gecede 4 dolardan 12 dolara fırlıyor. Yani tam 3 katı artıyor.

10:28Bugün işte benzin fiyatlarındaki küçük artışlar bile bizi nasıl etkiliyor bir düşünün. Şimdi bunu üçle çarpın. Bu ambargo ve fiyat artışı batı ekonomilerini tabii allak bullak ediyor. Çünkü o dönemde ekonomiler petrole çok bağımlı.

10:42Yani hala da öyle bu arada ama o dönem çok bağımlı. Ulaşım, ısınma, elektrik üretimi her şey petrolden geçiyor. Fiyatların artması domina etkisi yaratıyor tabii ve işte enflasyonda hızla yükseliyor. Ama ilginç olan şu, aynı zamanda ekonomik büyüme de duruyor.

10:57İşte bu durumada ekonomistler yeni bir isim veriyor. Stakfilasyon diyorlar. Yani hem durgunluk hem de enflasyonun aynı anda yaşanması. Bu da o zamana kadar görülmemiş bir durum.

11:08Stakfilasyon ekonomi politikası yapıcıları için tam bir bulmaca. Çünkü normalde enflasyonla mücadele için faizleri artırırsınız. Ama bu sefer durgunluk var. Faiz artırımı durgunluğu daha da derinleştirebilir.

11:21Yapsan bir türlü, yapmasan bir türlü her tarafı sıkıntılı bir durum. Bu kriz özellikle Avrupa ve Japonya'yı çok sert vuruyor. Mesela İngiltere'de 3 günlük hafta uygulaması başlıyor. Enerji tasarrufu için iş yerleri haftada sadece 3 gün açık kalıyor.

11:36Yani düşünün maaşınızın yarı yarıya düştüğünü ama fiyatların sürekli arttığını. Tam bir kabus senaryosu. Peki bu krizden nasıl çıkıldı? Öncelikle ülkeler enerji kaynaklarını çeşitlendirmeye başladılar.

11:49Nükleer enerjiye yatırım arttı. Enerji verimliliği önem kazandı. Yani krizin uzun vadede bazı olumlu sonuçları da oldu. Ekonomi politikaları da değişti tabii bu krizle.

12:00Keynesian politikalardan monetarist politikalara geçiş hızlandı. Merkez bankaları enflasyonla mücadeleye daha fazla önem vermeye başladı. Ve bu kriz bize şunu öğretti. Ekonomiler dış şoklara karşı çok kırılgan olabiliyor.

12:15Tek bir kaynağı aşırı bağımlılık büyük riskleri de beraberinde getiriyor. Ayrıca ekonomik krizlerin sadece ekonomik sebepleri olmaya da bilir. Bunu da gördük. Siyasi olaylar, doğal afetler, salgın hastalıklar bunların hepsi ekonomiyi derinden etkileyebiliyor.

12:31İşte bu yüzden risk yönetimi ve çeşitlendirme bu kadar önemli. 73 petrol krizinin etkileri uzun yıllar devam ediyor. Ama belki de işte en önemli mirası enerji güvenliği kavramının ortaya çıkması oldu. Enerji politikaları üzerine konuşurken 1973 krizine atıf yapılır.

12:49Yani krizler sadece yıkıcı değil, aynı zamanda dönüştürücü de olabiliyor. Şimdi gelelim çoğumuzun yakından tanık olduğu, hatta belki bizzat yaşadığı 2008 küresel finansal krizine. Bu krizi anlatırken biraz daha detaya girmek istiyorum çünkü etkileri halen devam ediyor. Her şey Amerika'daki emlak piyasasıyla tabii başladı.

13:112000'lerin başında faizler çok düşüktü, kredi almak çok kolaydı. Bankalar kredi notu düşük insanlara bile ev kredisi veriyordu. Buna Supreme Mortgage deniyordu. Herkes ev alıyor, fiyatlar sürekli yükseliyor, klasik bir balon yaşanıyor.

13:28Ama işin püf noktası şuydu, bankalar bu kredileri paketleyip, karmaşık finansal ürünlere dönüştürüp satıyordu. Yani riski başkalarına aktarıyorlardı. Bu ürünlere morgaç destekli menkul kıymetler deniyordu. Derecelendirme kuruluşları da bunlara yüksek notlar veriyordu.

13:45Herkes güvende hissediyordu. 2006'da emlak fiyatları düşmeye başladı. İnsanlar kredi ödemelerini yapamaz hale geldi haliyle. 2008'e geldiğimizde büyük yatırım bankaları, Bear Stearns ve Lehman Brothers battı.

14:00Özellikle de Lehman'ın iflası modern zamanların en büyük iflasıydı diyebiliriz. 15 Eylül 2008, Lehman'ın battığı gün finansal sistemde tam bir panik yaşandı diyebiliriz. Kimse kimseye güvenmiyordu artık o noktada. Kredi piyasaları dondu.

14:15Büyük şirketler bile günlük işlemlerini yapamaz hale geldi. Hatta Dow Jones endeksli bir günde %7 düştü ve piyasada korku hakimdi. Kriz tabii hızla küreselleşti. Avrupa bankaları da bu toksik varlıklardan almıştı.

14:30İzlanda neredeyse iflas etti. İşte Yunanistan, İrlanda, Portekiz derin bir borç krizine girdiler. Küresel ticaret çöktü. 2009'da dünya ekonomisi %0,1 küçüldü.

14:42Bu, 2. Dünya Savaşı'ndan beri görülen en büyük daralmaydı. Peki, nasıl müdahale edildi? Amerika hükümeti ve Fed agresif adımlar attı bu krizle birlikte.

14:52700 milyar dolarlık TARP programı devreye sokuldu. Büyük bankalar ve şirketler kurtarılmak isteniyordu haliyle. Fed o dönem faizleri sıfıra indirdi ve niceliksel genişleme adı verilen benzeri görülmemiş bir para politikası uyguladı. Avrupa tarafına baktığımızda ise Avrupa Merkez Bankası da işte benzer politikalar izliyordu.

15:12Ama Avrupa'nın toparlanması görece biraz daha yavaş oldu. Çünkü Euro bölgesinin yapısal sorunları vardı. İşte Yunanistan krizi bunun en bariz örneğiydi. İşte krizden çıkış uzun ve sancılı oldu diyebiliriz.

15:25ABD ekonomisi ancak 2013'te kriz öncesi seviyelerine dönebildi. Avrupa'da toparlanma daha da uzun sürdü. Bazı ülkeler hala krizin etkilerini tam olarak atlatabilmiş de değil. Tabii ki bu kriz bize çok fazla şey öğretti.

15:39Finansal inovasyonun tehlikeleri, aşırı kaldıracın riskleri, düzenleyici otoritelerin önemi ama belki de en önemlisi küresel ekonominin ne kadar bağlantılı olduğunu gördük. Bir ülkedeki sorun domino etkisiyle tüm dünyayı etkileyebiliyor. Kriz sonrası birçok yeni düzenleme de getirildi. Basel 3 standartları işte Dodd-Frank yasası gibi.

16:00Ama şunu da sormamız lazım kendimize. Bu önlemler yeterli miydi? Yoksa sadece son krize hazırlanıp bir sonraki krizi mi kaçırıyoruz? Bu krizi kapitalizmin doğasını sorguladı.

16:12Çünkü too big, too fail kavramı tartışmaya açıldı. Yani hiçbir şey batmaz denemez hale geldi. Batabilir yani. Büyük de olsa batabilir.

16:20Gelir eşitsizliği daha görünür hale geldi. İşte popülist hareketler güç kazandı. Yani krizin etkileri sadece ekonomik değil, aynı zamanda sosyal ve siyasiydi. Bugün 2008 krizinden 16 yıl sonra hala onun gölgesinde yaşıyoruz.

16:36İşte bu yüzden de 2008 krizini anlamak kritik. Çünkü gelecekteki krizlere karşı bizi hazırlıklı kılacak olan geçmişten çıkardığımız dersler. Peki, şimdi biraz daha bu süreçlerde Borsa İstanbul'un tarihine bakmak istiyorum. Ne yaşamış Borsa İstanbul?

16:52Biliyorsunuz 1985'e dayanıyor Borsa İstanbul'un başlangıcı. Ama 3 Ocak 1986'da baktığımızda 19 hisse senediyle haftalık hesaplamalarla, işte Cağaloğlu'ndaki binasında işleme başladı Borsa İstanbul. 1987'de borsa endeksleri günlük hesaplanmaya başlandı. 93 yılına geldiğimizde ise 50 şirketle bilgisayarlı alım-satım işlemine geçildi.

17:15MKB 93 yılının sonlarında ABD Menkul Kıymetler ve Borsalar Federasyonu tarafından kabul gördü ve işte kabul görmüş Menkul Kıymetler Borsası olarak tanımlandı o süreçte. Yani dünya finans tarihinin en eski krizlerini yaşamamış olsak da son 40 yılın tüm çalkantılarına tanıklık ettik ve ilginç bir şekilde tüm bu krizlere rağmen uzun vadede büyümeyi de başarmış bir endeksimiz var. Nasıl diyeceksiniz? Mesela 94 krizini hatırlayalım.

17:4493 yılının sonlarında ve 94 yılının başında hem bütçe hem de cari açık çok ciddi düzeylere yükselmişti. Hükümet, kamunun borç yükünü azaltmak için faizleri indirmeyi hedefleyen bir dizi adım attı o süreçte. Bunlar arasında tabii ki hazinenin borçlanma ihalelerinin iptali ve tahvil ile bonodan elde edilen faiz gelirleri üzerindeki vergi oranlarının Artırılması da vardı. O dönemde Türkiye'nin toplam borcu 40 milyar dolar civarında bulunuyordu.

18:10Özelleştirmeden beklenen gelirdi. Yine 35-40 milyar dolarlık bir tutardı. Ama bu özelleştirme süreci anayasa mahkemesi tarafından iptal edildi ve bunun üzerine Türkiye'den çok ciddi sermaye çıkışları yaşandı. Ve uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları da tabii ki notlarını düşürdü.

18:27Ve bu çıkışlarla birlikte 94'te dolar sadece bir günde %14 değer kazandı. Tabii ki doların değer kazanması karşısında TL'de değer kaybı yaşanıyor, dolar TL'ye yükseliyor. Türkiye ekonomisi o dönem ciddi bir sarsıntı yaşamıştı tabii ki. Borsa İstanbul da o yıl dolar bazlı %50'den fazla değer kaybetti.

18:46Ama 96 yılına geldiğimizde dolar bazlı %39, 97 yılında ise %85 getiriyle kapattı. 98 yılına baktığımızda da yine %50'lik bir kayıp yaşanırken, 99 yılında dolar bazlı %244'e yakın bir getiri vardı. Yani kazanan bir, kazandıran bir borsa vardı. Yine 2001 krizi de belki en sert olanıydı. Krizle birlikte aynı gün içerisinde 7 milyar doların üzerinde bir döviz talebi ortaya çıktı.

19:13Bankalar arası piyasada gecelik faizler %5000 ile 7500 aralığını gördü. İMKB bir günde %20'nin üzerinde değer kaybetti. Borsa o yıl dolar bazlı %31 düştü. 2002'de ise yine dolar bazlı %34 düştü.

19:30Ama 2003 yılına geldiğimizde %110'luk bir yükseliş kaydetti. Yine 2008 küresel krizine bakalım. Az önce bahsettiğimiz tüm dünyada büyük bir yankısı vardı bu krizin. Bu dönemde belki de gelişmekte olan ülkeler krizden nispeten daha az etkilendi diyebiliriz.

19:46Kriz öncesi dolar kuru işte 1.20 düzeylerinde seyrediyordu. İşte 1 dolar 1 tl olur mu tartışmaları yaşanıyordu hatta. Kriz sırasında ise kur 1.7 seviyesinin üzerine çıktı ve rekor kırdı.

19:59Yani şu an bu noktadan bakınca komik gözüküyor olabilir. Hatta ne güzelmiş diye olabilirsiniz. Ama o dönem çok ciddi bir etki yaratmıştı yine. 2008 krizinin olduğu yıl Borsa İstanbul'da dolar bazlığı %63'e yakın değer kaybetti.

20:13Ama 2009'da %97'den fazla bir yükseliş yaşandı. Yine en yakın örnek 2020'deki pandemiye bakalım. Yaşananları eminim hepimiz çok iyi hatırlıyoruz. Borsa o yıllı dolar bazlı %4,44 artıda kapatsa da 2021'de %29'a yakın bir düşüş yaşandı.

20:302022 yılına geldiğimizde ise borsanın dünyadan pozitif ayrıştığı o dönemde %106'ya yakın bir yükseliş vardı. Şimdi bu rakamlara bakınca ne görüyoruz? Evet, krizler sert düşüşlere neden oluyor ama Borsa İstanbul bu düşüşleri telafi etmeyi ve hatta üzerine çıkmayı başarıyor. Sadece Borsa İstanbul'da değil, genel dünyadaki finansal krizlere baktığımızda endekslerin her defasında, ekonomilerin de aynı şekilde tekrardan bir doğuş yaşadığı ve yükselişe geçtiğini görüyoruz.

21:00Peki bu ne anlama geliyor? Öncelikle şunu söylemeliyim. Geçmiş performans gelecek için tabii ki bir garanti değil ama bize şunu gösteriyor. Finansal piyasalar uzun vadede ekonomik büyümeyi ve şirket kârlarındaki artışı yansıtma elinde.

21:15Tabii ki bu kısa vadeli dalgalanmaları göz ardı edebileceğimiz anlamına gelmiyor. Krizler gerçek ve yıkıcı olabilir. Bireysel yatırımcılar için de bu düşler çok sarsıcı olabilir ama tarih bize şunu öğretiyor. Panik satışları yapmak yerine uzun vadeli düşünmek, kaliteli şirketlere yatırım yapmak ve kriz dönemlerini fırsat olarak değerlendirmek başarılı bir strateji olabilir.

21:39Son olarak, peki gelecek bize ne getirecek? Bunu kesin olarak bilemeyiz. Ama bildiğimiz bir şey var. Değişim kaçınılmaz.

21:48Teknoloji, iklim değişikliği, demografik değişimler, bunların hepsi ekonomiyi ve finans dünyasını derinden etkileyecek. Onu çok net görebiliyoruz. Ve evet, yeni krizler de olacak. Ama korkmamıza gerek yok.

22:01Çünkü tarih bize gösteriyor ki, insanoğlu her krizden bir şekilde çıkmayı başarıyor. Pandemi döneminde de bunu gördük. Önemli olan geçmişten ders almak ve geleceğe hazırlıklı olmak. Sizlere bir önerim var.

22:15Ekonomi ve finans konularıyla özellikle ilgilenmeye devam etmek istiyorsanız bu ilginizi kaybetmeyin. Pandemi bu konuların hayatımızın ne kadar etkilediğini bir kez daha gösterdi bize. Her birimiz kendi küçük ölçeğimizde bile olsa ekonominin bir parçasıyız. Ve unutmayın, bilgi en büyük güç.

22:32Bugünkü bölümü dinlediğiniz için çok teşekkür ederim. Umarım faydalı ve ilginç bulmuşsunuzdur. Bir sonraki bölümde görüşmek üzere, hoşçakalın.