Modern dinimiz der ki: Cahiliye döneminde insanlar gümrük putlarına tapıyorlardı. Sonra Hazreti Adem Smith İskoç yaylalarından indi, putları kırıp ticareti serbestlestirdi. O günden beridir piyasaya inanan, ona sığınan toplumlara bereket yağdı, diğerlerine lanet.

Peki madem öyle, binlerce yıldır ticaret yapılmasına rağmen alt tarafı iki asır öncesine kadar, serbest ticareti kimse akıl edememiş mi? Ve bir kez akıl ettikten sonra da artık tarihin sonuna kadar böyle mi gidecek?

Bugün bu sorularla başlayıp, ABD merkezli ticaret sistemini ve MAGA fantezilerini konuşacağız. Böylece “dünyayı ahmaklar yönetiyor” serisine biraz daha ağır bir temel kazandırmaya çalışacağız. Kaynaklara bakmayı unutmayın, patronlara ekstra teşekkürler...

Yeni Kitap: Fularsız Felsefe: Dört Önemli Mesele (bu seferki normal insan boyutunda, 200 sayfa)

.

Konular:


  (00:04) İneklerle tatil

  (00:53) Bugünün Planı

  (02:32) Ticaret felsefesi(zliği)

  (04:50) Moğol karavanı

  (07:50) Merkantalizm

  (11:23) Hz Adem Smith ve mutlak üstünlük

  (14:48) Hz Davut Ricardo ve karşılaştırmalı üstünlük

  (18:36) Statik vs dinamik teori

  (20:02) Serbest Piyasanın zaferi: Corn Laws

  (23:04) Korumacı ABD

  (25:05) Dünya Ticaret Örgütü

  (28:28) Miran'ın Planı

  (32:00) Triffin Paradoksu

  (33:15) MAGA 1950 fantezileri

  (35:05) Otomasyon

  (37:40) Patronlara teşekkürler


.

Kaynaklar:


  Müzik: Team America World Police (adeta bir başyapıt)

  Kitap: Ways and Means (Xenophon)

  Podcast: Fall of Civs - Mongols


  Kitap: On the Principles of Political Economy and Taxation (Ricardo)

  Blog: Bretton Woods (Fularsız)

  Makale: The Theoretical and Historical Origins of Trade Issues (pdf)

  Makale: The “Real” History of Free Trade


  Kitap: Against the Tide: An Intellectual History of Free Trade (1996)

  Makale: The Development of Free Trade in Europe


  Video: Money & Macro - I was wrong about Trump's tariff masterplan


  Makale: A User’s Guide to Restructuring the Global Trading System (pdf)


​







Tüm bölümler ve daha fazlası için podbeemedia.com'u ziyaret et!



------ Podbee Sunar -------

Bu podcast reklam içermektedir.

Fularsız Entellik

Bunlar Hep Amerika'nın Oyunu: Küresel Ticaretin Yeniden Düzenlenmesi

Vakıf serisini, dizi uyarlamasının güzel yönlerini inceleyerek bitiriyoruz. Bilimkurgu sevmeseniz bile, diziyi izlemeyecekseniz bile, hikayecilik açısından faydalı bir bölüm olacağını umuyorum.



Konular:


  (00:00) Alaçatı Kitap Günleri

  (01:52) Fikir enflasyonu

  (02:42) Sihir enflasyonu

  (04:18) Empire: Devlet benim

  (06:16) Asimovun ruhu

  (07:10) Genetik hanedan

  (10:09) Erkeğin Üç Yüzü

  (14:29) Demerzel

  (18:30) Ex Machina

  (20:57) Ebedi imparatoriçe

  (22:52) Tavsiye: Asimov okuma sırası

  (25:41 ) Patreon teşekkürleri





Kaynaklar:⁠⁠⁠


  AppleTV'de yayınlanan Vakıf dizisi (2021)

  Asimov okuma sırası



---

Bu bölüm reklam içermektedir

Foundation: Nasıl Uyarlama Yapılır

Selam fularsızlar. Vakıf serimizin son iki bölümünü, 2021'de başlayan dizi uyarlamasına adıyorum.

Hem çok iyi hem de çok kötü bir uyarlama.  Çünkü birbiriyle pek alakası olmayan en az iki farklı diziden oluşuyor. İşin komik tarafı, Asimov’dan esinlendikleri kısımları zayıfken, kendi uydurdukları orjinal kısımları onun vizyonunu daha iyi yansıtıyor.

Bugün dizinin "kötü" kısmını anlatacağım. Ama esas derdim, onu bahane olarak kullanıp, genel olarak hikaye anlatıcılığı üstüne atıp tutmak. Yani diziyi izlememiş ve belki hiç izlemeyecek olanların dahi işine yarayacak bir şeyler yapmak istiyorum.



Konular:


  (00:00) Dizi uyarlamaları: Dune ve Vakıf

  (03:30) Seçilmiş kişi" klişesi

  (05:26) Kahramanın yolculuğu

  (07:15) Ölümsüz aktörler

  (08:30) Fikir enflasyonu

  (09:03) Anlatım aygıtları vs dünya inşası

  (11:52)	Exposition dump

  (16:13) 138 yıl daha uyuyalım

  (17:40) Şiddet yanlısı Salvor Hardin

  (19:30) Seldon enflasyonu

  (20:34) Sihirli obje: Vault

  (23:09) Anti sürpriz: Katır

  (25:07) Zaman paradoksu

  (26:50) Lüzumsuz bir Pinokyo

  (28:31) Awake

  (30:20) Ve uzaylılar

  (31:13) Herkesi şaşırtmalıyız hastalığı

  (33:51) Öğrencinin öğretmenine dönüşümü

  (35:12) Dizinin iyi yarısı




Kaynaklar:⁠


  AppleTV'de yayınlanan Vakıf dizisi (2021)


---

Bu bölüm reklam içermektedir

Foundation: Nasıl Uyarlama Yapılmaz

Bugünün konusu, Asimov’a doğrudan bir cevap olarak yazıldığı düşünülen -ve benim de en çok sevdiğim bilimkurgu romanı olan- Dune.
Sistemler, kahramanlar, din, teknoloji, kehanet gibi birçok konuda örtüşüyorlar. Karşılaştırmalı bir analiz yapalım.

(Dune hakkında biraz spoiler içerir)



Konular:


  (00:00) Epstein serisi notu

  (02:08) Hangisi daha iyi

  (03:37) Roma vs Feodalizm

  (07:52) Tekno-iyimserlik

  (10:33) Nerede bu yapay zeka

  (13:19)	Kehanet

  (17:31) 	Kahramanlık

  (19:53) Zeitgeist farkı

  (21:13)	Dune kitapları




Kaynaklar:


  Video: Dune vs Foundation - Which Future is Better?




---

Bu bölüm reklam içermektedir

Foundation vs DUNE

Serinin son bölümü. Üç perdeden oluşuyor: İlk perde tutuklanmaya giden yol, ikincisi şüpheli ölümü, son olarak da belgelerin yayınlanma süreci. Kapakta bir adamın ismi geçiyor olabilir ama esas başrol sistemin kendisi.


Konular:


  (00:00) Milyarder vs Devlet

  (01:23) Yıl 2018: Durum Özeti

  (05:40) Araştırmacı gazeteciliğin önemi

  (06:25) Perversion of Justice

  (09:25) MAGA kurucusunun yardımı

  (11:48)	İstihbaratın adamı

  (14:40) Kimsenin inanmadığı "intihar"

  (22:07) "Ölmedi" komplosu

  (26:32) Schrödinger'in Kameraları

  (31:40) Occam'ın Usturası kullanım kılavuzu

  (34:08) Ölümden hemen sonrası

  (36:05) Trump'ın 180 derece dönüşü

  (38:22) Epstein Şeffaflık Yasası

  (42:13)	Toplumun kanayan yarası




Kaynaklar:


  Epstein dosyaları veritabanı


  Perversion of Justice: The Jeffrey Epstein story

  Did Jeffrey Epstein “Belong to Intelligence”?

  A Detailed Timeline of Jeffrey Epstein’s Final Hours

  Video: top 5 lies in epstein footage


  Haber: Epstein files rife with uncensored nudes and victims’ names



-

Bu bölüm reklam içermektedir

Epstein: Hapis, Ölüm, İfşa

Önce biraz gündem (İran Savaşı) sonra da Epstein'in 2008-2019 arası dönemi. Yani aldığı akıl almaz federal dokunulmazlık, tatil gibi bir hapis cezası, bitmek bilmeyen tazminat davaları, İngiliz kraliyet ailesine uzanan mesele ve sonun başlangıcı. Haftasonu da düşüş kısmı geliyor (son dava, intihar, belgelerin yayınlanma macerası).


Konular:


  (00:00) Kimse savaş ilan etmiyor

  (04:19) Özet

  (07:24) Federal dava

  (08:49) Dünyanın en kötü pazarlığı

  (15:05) Tatil gibi hapis

  (16:18)	Tazminat davaları

  (18:46) Prens olmayan Andrew

  (22:20) Her şeyi değiştiren yazı dizisi


-

Bu bölüm reklam içermektedir

Epstein: Dünyanın En Kötü Pazarlığı

Selam fularsızlar, yayın akışımıza kısa bir ara vereceğiz. Sponsorlu bir bölüm girecek araya, fakat merak etmeyin, konu gayet ilginç: Modern insan olmanın gizli maliyeti olarak "karar yükü".  Gün boyunca verdiğiniz binlerce karar azar azar pilinizi bitiriyor.  Eskiye göre bu iş nasıl değişti ve muhakeme gücünüzü nasıl koruyacaksınız?



Konular:


  (00:00) Kahve sipariş edememek

  (03:37) 35 bin karar

  (05:27) Seçim Paradoksu ve reçel deneyi

  (08:21) Satisfier vs Maximizer

  (09:37) Sponsor mesajı: İş Black

  (10:40) Bilgi Yüklemesi (Information Overload)

  (14:13) DIKW piramidi

  (15:16) Karar Yorgunluğu

  (18:54) Yapay zekanın rolü


Kaynaklar:


  Video: The Sopranos - Paulie tries to order just coffee


  Yazı: Do We Really Make 35,000 Decisions a Day?


  Yazı: Choice overload: what we can learn from a pot of jam


  Kitap: The Paradox of Choice - Why More Is Less 

  Kitap: Future Shock (Alvin Toffler)


---


Podbee SunarBu bölüm İş Black reklamı içermektedir.İş Black ile İş Bankası müşterileri, varlık birikimlerine göre kişisel bankacılık hizmeti ve finansal ayrıcalıkların yanında kültür-sanattan restoran fırsatlarına ve giyim-kozmetikte indirimlere uzanan geniş bir ayrıcalık dünyasından faydalanıyor.Black ve Black Plus olarak iki seviyeden oluşan programa dahil olmak için İş Bankası’ndaki aylık varlık bakiye ortalamasının Black için en az 1 milyon TL; Black Plus için en az 4 milyon TL olması gerekiyor. Koşullara uyan bireysel müşteriler, herhangi bir başvuruya gerek olmaksızın sistem tarafından programa otomatik olarak dahil ediliyor. Siz de İş Black’in sunduğu fırsatları keşfetmek isterseniz, detayları, İş Bankası mobil bankacılık uygulaması İşCep'ten ya da isbank.com.tr'den inceleyebilirsiniz.

Seçim Paradoksu

Geldik Epstein meselesine. Asimov üstadım kusura bakma seni şöyle köşeye alıcaz birazcık


Geçtiğimiz günlerde, en az 20 senedir devam eden bir dizi soruşturmayla ilgili milyonlarca belge lap diye önümüze kondu, ve Epstein Dosyaları yeniden herkesin gündemine oturdu. Fakat bence işin yanlış kısımları gündeme oturdu. 

Bugünkü amacım dosyalara derinlemesine dalıp sapla samanı ayırmak değil; ben dosyaların içeriğinden ziyade toplanma sürecine odaklanacağım. Eğer siz de benim gibiyseniz, bu hengame içinde, her şeyin nasıl başladığını unutmuş olabilirsiniz. İşin sapkınlık tarafı, buzdağının görünen kısmı.


Konular:


  00:00 Yanlış gündem

  04:20 	Failing upwards

  07:37 	Victoria's Secret

  09:58 	İlk soruşturma

  14:25 	Grand Jüri

  17:56 	FBayyyyy

  19:57 	Gelecek bölüm




Kaynaklar:


  NYT Haber: Scams, Schemes, Ruthless Cons: The Untold Story of How Epstein Got Rich



-

Bu bölüm reklam içermektedir

Epstein: Nereden Çıktı ve İlk Soruşturmaları Nasıl Atlattı

Selam fularsızlar. Bugün, Vakıf üçlemesini noktalıyoruz. Serinin temel fikrini çökerten Katır hikayesini, ve üçüncü kitabı tek oturuşta bitireceğiz. Yetmeyecek, 1980lerde yazılan dört devam kitabını da jet hızıyla özetleyeceğiz.

Ha, bunca zamandır  boş durmuyordum, yeni bir podcastim var, hafif muhabbetler: Fularsız ile Kuralsız. Kafa dağıtmak isterseniz...



Konular:


  00:00 Nükleer Çağ: Solution Unsatisfactory (1941)

  03:57 Yeni Podcast: Fularsız ile Kuralsız


  04:41 Katır Hikayesi (1945)

  11:17 Zaman kapsülü

  14:29 Vakıf yeniliyor

  20:03 	İkinci Vakıf (1948)

  25:49 	Üç Cisim Problemi

  28:23 	Psikotarihin bilimsel açıklaması

  34:39 	Serinin sonu

  38:40 	Patreon Teşekkürleri




Kaynaklar:


  Foundation and Empire Part II: The Mule November 1945, pages 7-53, 139-144 (The Mule Part 1) December 1945, pages 60-97, 148-168 (The Mule Part 2)


  Second Foundation Part I: Search By the Mule - January 1948, pages 7-61 (Now You See It...)


  Second Foundation Part II: Search By the Foundation November 1949, pages 5-40 (...And Now You Don't Part 1)




---

Bu bölüm reklam içermektedir

Foundation: Katır ve İkinci Vakıf (Trilojinin Sonu)

Neden örneğin bir Harley Davidson dövmesi normal karşılanır da, başka bir kar amacı güden şirket dövmesi anormaldir? Siz tamamen gönüllü olarak, bir markanın dövmesini yaptırır mıydınız? 



Selam Fularsızlar, Vakıf serisine birazcık ara verip, bugün sponsorlu bir bölümle dünyaya dönüyoruz. Lovemark kavramını konuşacağız. Konular:



00:00 Dövme testi

02:55 Lovemark

03:52 iphone kuyrukları

05:18 Saygı-sevgi ekseni

07:45 Sponsor mesajı

08:30 Gizem

10:37 Duyusallık

12:29 Yakınlık

14:32 Kimlik (For the Culture)



Bu bölüm Garanti BBVA Bonus reklamı içermektedir.

Türkiye’nin Lovemark’ları 2024 araştırması MediaCat önderliğinde Ipsos tarafından hayata geçirilmiştir. Araştırmada Bonus “En Sevilen Kredi Kartı” markası seçilmiştir. Araştırma 15-55 yaş aralığında, kadın-erkek oranı eşit, Türkiye temsili 2000 kişinin katılımıyla bilgisayar destekli telefon görüşmeleri tekniği (CATI) yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Lovemark: Gizem, Duyusallık, Yakınlık

Vakıf serisinin ikinci kitabı, toplam iki hikayeden oluşuyor. Birbirinden çok farklı olduklarından bugünün konusu ilki: General.

"Son Romalı" lakaplı Bizans generali Belisarius'tan esinlenilmiş Bel Riose karakterini takip edeceğiz. Arada Asimov'a da yükleneceğim biraz. Bir sonraki bölümde de serinin kırılım noktası olan Katır hikayesini, tek parça halinde ele alacağız. 



Konular:


  00:00 Bir dakikalık özet

  02:18 	Pastırma Yazı ve 3.yy Krizi

  04:31 	Belisarius

  06:16 	Bel Riose

  08:33 	Vakıf bir ütopya değil

  10:41 	Sesli ve görüntülü kitap fikri

  11:44 	Ve olaylar gelişir

  13:15 	Yazarın hatası: Sahne dışı ölüm

  15:20 	Neden zafer kaçınılmazdı

  17:32 	Kurgu tutarsızlığı: GoT laneti 

  19:27 	Son söz




Kaynaklar:


  Kitap: Foundation and Empire: The General April 1945, pages 6-61 (Dead Hand)


  Kitap: The Life of Belisarius (Video versiyonu)



---

Bu bölüm reklam içermektedir

Foundation: Son Romalı Belisarius (General)

Selam Fularsızlar. Bugün iki film birden. İlk kısımda mantık bulmacaları, içgörü problemleri, Apple'ın "düşünme illüzyonu" makalesi, ve insan ile makinaların akıl yürütmelerinin kıyası var. İkinci kısımsa aylar önce devamını getirmek istediğim bir konu: Deepseek'in getirdiği teknik yenilikler, Nvidia'nın neden bu kadar önemli olduğu ve Stargate Projesi. Umarım hepiniz iyisinizdir.

.

Yeni Kitap: ⁠⁠Fularsız Felsefe: Dört Önemli Mesele⁠⁠

.

Konular:


  (00:04) Kurtlar, kuzular, otlar

  (02:12) Tıkandım

  (04:30) Akıl yürütme modelleri

  (06:19) Köprü ve meşale problemi

  (08:38) İçgörü

  (09:57) Dokuz nokta problemi

  (11:36)	ChatGPT'nin gaslighting modu

  (13:37)	Akıl yürütmek mi hatırlamak mı

  (14:45) ARC: Sınav için çalışmak

  (16:00) Apple: Düşünme İllüzyonu

  (17:05) Hanoi Kulesi

  (20:35) Recursion

  (23:13) Düşünürmüş gibi yapmak

  (26:30) Korelasyon makinaları

  (29:40) Eureka

  (32:09) Bonus: Deepseek

  (34:34) Mixture of Experts

  (38:14) Medyanın hataları

  (41:34)	5.5 milyon dolar

  (43:23) NVIDIA ne iş yapar

  (47:16) Stargate Projesi

  (48:35) RAG ve ajanlar

  (50:26) Son


.

Kaynaklar:


  Makale (PDF): The Illusion of Thinking


  Yazı: ChatGPT and the wolf, goat and cabbage problem


  Yazı: History of the Nine Dot Problem


  South Park: Chinpokomon (S3, E11)

  Yazı: Mixture of Experts


  Video: Visualizing transformers and attention


  Video: How DeepSeek Rewrote the Transformer


  ARC-AGI-2 Leaderboard





Tüm bölümler ve daha fazlası için podbeemedia.com'u ziyaret et!



------ Podbee Sunar -------

Bu podcast reklam içermektedir.

Akıl Yürütme: Doğal ve Yapay

“Bu işler anca 100 yılda bir yapılıyor çünkü bir daha yapılabilmesi için geçen sefer ne olduğunu hatırlayan herkesin ölmesi gerekiyor”

Geçen bölümün ölçeği biraz küçüktü: Bir yasal göçmenlik tartışması üstünden, yerel-küresel çekişmesini görmüştük. Bugün işi büyüteceğiz, aynı çekişmeyi dünya ticareti üstünden işleteceğiz. Bir yandan, serinin temasına uygun olarak, her şeyin ne kaddddar aptalca yönetildiğini konuşacağız. Bir yandan da, süreçten bağımsız olarak, varılmak istenen hedefi konuşacağız. Yani ortada bir büyük resim olduğunu varsayarak onu yorumlayacağız.



Yeni Kitap: Fularsız Felsefe: Dört Önemli Mesele (bu seferki normal insan boyutunda, 200 sayfa)

.

Konular:


  (00:05) 3 gün içinde Büyük Buhran

  (03:08) Gümrük vs Tarife

  (04:39) Gümrüğü kim öder

  (07:37) Ticaret Hileleri

  (09:46) Parayı baskılamak

  (12:37) Kurtulus Günü

  (17:08) Bakkalla aramdaki ticaret açığı

  (19:40) Belirsizlik ve pazarlık

  (24:15) Gelecek bölüm

  (25:22) Fularsız Felsefe


.

Kaynaklar:


  President-elect Trump is inheriting a historically strong economy

  Çin Büyükelçiliğinin tiviti

  Blog: Why the U.S. steel industry is dying


  Blog: Think China is paying for tariffs?


  Blog: Yes, China Does Cheat In Trade









Tüm bölümleri ve daha fazlası için podbeemedia.com'u ziyaret et!



------ Podbee Sunar -------

Bu podcast reklam içermektedir.

Podcast'e Soru Sor

Kaydet - Dinle - Gönder

Bildirimler

Bunlar Hep Amerika'nın Oyunu: Küresel Ticaretin Yeniden Düzenlenmesi

Fularsız Entellik

Her hafta eklenen yeni bölümleri kaçırma!