Uzun uzun açıklamaya gerek yok, başlık her şeyi anlatıyor. Bu aralar pek iyi hissetmiyorum ve sürekli iyi hissetmemiz gerektiğini söyleyen toksik pozitiflikten nefret ediyorum. Kötü günler de vardır. Gelin biraz dertleşelim…






Tüm bölümler ve daha fazlası için ⁠⁠⁠podbeemedia.com⁠⁠⁠'u ziyaret et!



----- Podbee Sunar -------


Bu podcast reklam içermektedir.

iyi hissetmiyorum var mı??? I zor zamanlar #sansürsüz

Dr. Gulec Radio

Her ne kadar orada olmamaları gerektiğini bilsem de, onları kovabilecek tonla yöntemim olsa da bir türlü oradan gönderemediğim sevgili beklentilerim (ve getirileri) hakkında...

Beklentiler, çoğu zaman gerçekleşmeyen senaryoların provasını yapmak olabilir mi?



Tüm bölümler ve daha fazlası için ⁠⁠podbeemedia.com⁠⁠'u ziyaret et!

----- Podbee Sunar -------
Bu podcast reklam içermektedir.

Beklentiler

İhtiyacı Olan Alsın

Bugün kahvemi içtim de geldim. Çünkü bu konu kahvesiz konuşabileceğim bir konu değil. Bu ara hayatımı inanılmaz domine eden bir şey bu. Beklentiler. Beklentilerimden ve duygusal yorgunluklarımdan bahsetmek istiyorum. Her ne kadar orada olmaması gerektiğini bilsem de bunları kovabilecek ve bunlarla baş edebilecek tonla yöntemim olsa da bir türlü oradan gönderemediğim sevgili beklentilerim ve onların getirileri Bilmiyorum, hiç hakkında sesle düşünmedim. Duvarlara ya da arkadaşlarıma konuşmadım. O yüzden bu konuşma bizi buradan alır, nereye götürür bilmiyorum. Hep beraber göreceğiz. Ben artık beklentilerimle cezalandırılmak istemiyorum. Kendime sanırım en yakın zamanda söylediğim en net, en haltı çizilebilir cümle buydu. Ben artık kendimi beklentilerimle cezalandırmak istemiyorum. Çünkü bu çok sevdiğin bir yemeğe yanlış bir malzeme ekleyerek son anda tadını kaçırmaktan çok çok farksız bir şey. En sevdiğin yemek gelmiş, biraz da şundan ekleyeyim, biraz da bundan ekleyeyim diyerek ucunu kaçırıyorsun ve sevdiğin tat yerine bir daha gelmiyor. Aynen bunun gibi çok sevdiğim bir yemeği, çok sevdiğim bir şeyi son anda istemediğim bir tatla mahvediyormuşum gibi. Kendimi beklentilerimle cezalandırmak, beklentilerimle hayatımın tadını kaçırmak bir nevi benim için buna benziyor. Bir şeyler yapıyorum. Hepimiz bir şeyler yapıyoruz. Ve o anda o kadar gücümüzü vererek, öyle ya da böyle, mesela şey, daha fazlasını yapabilirdim. Kesinlikle daha fazlasını yapabilirdim. Ama buradaki durum şu, o anda sen olarak o günün şartlarıyla daha fazlasını yapabilecek olsan da o kadarını yaptın. Nedenini bilmiyorum, bahanen neydi bilmiyorum, gerekçen neydi bilmiyorum. Ama o gün ancak o kadarını vermeyi uygun gördüm ve o kadarını görerek bunu yaptın. Orada aslında konu kapanmalı. Sen artlarıyla, eksileriyle belki daha iyisini yapabilirdin, şanslar el verseyde daha başka olurdu, kendinden daha fazlasını beklerdin olabilir. Ama sen onu yaptın. Ve o yapıldıktan sonra çıkan sonuçla bir yerlere varmak varken, bir önceki adıma gidip, artık hiçbir şey ifade etmeyen o adıma gidip, ben şöyle şöyle yapabilirdim ya da eğer böyle böyle olsaydı böyle olabilirdi. Kendimden daha iyisini beklerdim. Ya da bunu yaptım, daha iyisini beklerdim. Evet, hepimiz birçok şeyde zaten şöyle yaparsam şuna ulaşabilirim gibi bir matematikle yapıyoruz. Her şeyden bir beklentimiz var. Sıfır beklentiye inebilir miyiz? Çok istiyorum böyle bir hayat görmeyi. Ama bunun mümkün olduğunu düşünmüyorum açıkçası. Sıfır beklenti, sıfır istek, sıfır şöyle olur herhaldesiz bir yola girebileceğimizi düşünmüyorum. Bu kadar zen olabilirsek çok şanslıyız. Belki de şanslı da değiliz, bilmiyorum ama. Bunun mümkün olduğunu düşünmüyorum ama bunun bir şekilde yapılan şeyden alınan hazzı, çıkan sonuçla baş edebilme kabiliyetini, enerjisini götürdüğünü düşünüyorum. Ve bir insanın kendine bunu yapması kadar acımasızca bir şey olmadığını düşünüyorum. Evet, bir şeyler yaptın, bir şeyler bekliyordun. Ya da biriyle bir iletişimle olduğu, bir flörtün olduğu bir şey bekliyordun ama beklediğin gibi olmadı. Ah keşke şöyle olsaydı. Beklentim bu değildi noktasında kaldığımız zaman. Aslında önümüzdeki gerçeklere çok geç kalıyoruz. Yani yolunda gitmedi ya da beklediğimden daha düşük bir formda gitti. Tamam, elimde neler var? Bugün başıma ne geliyor? Ben ne çeşit sonuçlarla baş etmek zorundayım'a gelmek yerine şöyle olması beklentimdi ve böyle olmadığı için hayal... Ama yolumun hiçbir tarafında bu beklentinin bana verileceğine dair, kesin böyle bir şeye ulaşacağıma dair bir anlaşma, bir sözleşme yoktu ki. Ben bunu üniversitedeyken slide'ın tepesinde yazıyordu. Hayat adil bir yer olmak zorunda değil. Ya da en çok düştüğümüz yanlış düşünceler... Ben şöyle şöyle yaptım, o zaman bunun karşılığı bana gelmek zorunda. Hayatın bana borçlu olduğuna inanmak, insanların bana borçlu olduğuna inanmak ya da bir şeye emek verdiğimde karşılığında bir fatura kesebileceğime inanmak, bir adalete inanmak... Tabii ki bu inanca sahip olmak hayatta bir şeylere devam edebilmemizi sağlıyor. Bunlar böyle olursa hay hay, başım üstüne, çok güzel. Ama bunlar olmadığında da bir alacaklıymış gibi hayata karşı oturmanın, bir beklenti sahibi olmanın aslında insan içten içe en çok kemiren şeylerin başında geldiğini bilmek, evet bilmek bir farkındalığa varmak ama bunu önleyemedikten sonra da bir anlamı yok. Senelerdir bunu biliyorum. Kendimi bu cümleye ya da bu bakış açısına hazır hissetmediğim 25 yaşından beri mesela, ben bu cümleyi 25 yaşında gördüm herhalde, hayat bana borcu olan bir şey değil. Hayat adil bir yer olmak zorunda değil. İnsanların bana bir borcu yok. Emeklerimin sonunda fatura kesemem. gibi cümlelerle 10 yıl önce karşılaşmama rağmen o cümleler 10 yıldır hala benim hayatımda benim üzülmememi, benim sinirlenmememi, benim haksızlığa uğradığımı düşünmememi sağlamıyor ne yazık ki. O yüzden bir şeyi bilmekle onu hayatımızda işlemek ne yazık ki farklı formlar. Evet, ben beklenti sahibi olmamam gerektiğini biliyorum. Bence hepimiz bunu sosyal medyada denk geldiğimiz şeylerle ya da büyüklerimizden duyduklarımızla, nasihatlerle, özlü sözlerle hepimiz bence bunu öğrendik. Hepimiz bir yarın hayatımızda en azından bir iki kere beklentilerin olmasın, beklentilerle lütfen kendini karartma gibi şeyleri mutlaka duymuşuzdur. Ama duymakla, dediğim gibi, bilmekle yapmak arasında dağlar kadar fark var. O zaman ben bunu nasıl yapacağım? Yani ben nasıl beklentilerimin kurbanı olmayacağım, ben nasıl duygusal bu yorgunluğu kendime geçirmeyeceğim diye düşündüğümde artık şunu yapmaya başladım. Yani hedefe giderken her şeyin değişebileceğini düşünüyorum. Yani ben mesela A noktasından B noktasına gitmek için yola çıktım. Ama yolun ortasında bir C noktasının varlığından haberdar olabilirim. Ve C noktasına aşık olabilirim. Ve o zaman yola çıktığım halimle, yoldaki halimle, beklentilerimle, her şeyimle çok başka bir insan olacağım. Bu noktada zaten beklentilerimin aslında karşılanması da bir noktada imkansız hale geliyor. Şey gibi, ben mesela neden böyle düşünüyorum? dediğimde bile aynı insan olmuyor. Kendimize dönüp bir kere baktığımızda bile artık bir önceki adımdaki biz olmuyoruz. Ben neden böyle bir insanım dediğinde artık o soruyu sorduğun insandan da farklı oluyorsun. O yüzden bir şey yapmaya başladığında, bir şeye emek verdiğinde, birini sevdiğinde, bir ilişkiye girdiğinde, bir işe başladığında, bir proje yürüttüğünde adım adım orada ilerleyen insanın yolun başındaki insanla aynı olması sana öyle gelse de bana öyle gelse de imkansız. Bu yüzden şunu bilmek gerekiyor. Yeni beklentilerim oluşabilir. Ya da başta ben sonuçta şunu hedefliyorum dediğim şeyi artık hedeflemiyor da olabilir. Bu illa kötü anlamda bir şey değil. Mesela ben bunu en iyi sanırım hayatımda şurada gördüm. İnanılmaz derecede psikoloji eğitimi almak istedim. Lisans olarak psikoloji okumak istedim ve her şeyi yaptım, her şeyi yaptım. En sonunda dedim ki ya ben üniversite sınavında çuvallıyorum, ben başka bir bölümden geleyim ve çifte nadal yapayım dediğimde İngiliz Dili ve Edebiyat'ın öylesine seçmiştim mesela ve İngiliz Dili ve Edebiyat'ı okurken bir yandan da psikoloji okuyordum. Ve şu benim için çok ironiktir. İngiliz Dili ve Edebiyatı'nı okuduğum bütün bölümlerden, hani icra ettiğim meslek elbette psikoloji vesaire, o alanda çalışıyorum ama İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünü bütün bölümlerden daha çok sevdim. Bana hayatımda hiçbir şey o bölümde aldığım şeyler kadar katmadı. O bölümdeki hocalarım, o bölümde okuduğumuz şeyler, o bölümde yüzüme çarpan gerçekler, ne bileyim eski klasik eserleri okurken insanların hiç değişmediğini görmek, dertlerin tasaların yüzyıllarca aynı olduğunu görmek, Neredeyse asla adını bile anmadığımız insanlarla aynı acıları çektiğimizi görmek, bunların bende açtığı yaralar, sardığı yaralar vs. hiç bu benim planımda yoktu. Ben oraya psikoloji okumak için, psikoloji diploması alıp yüksek lisans yapabilmek için gittim. Ama yolda geldiğim yerde ben bambaşka bir şeyi çok sevdim ve bambaşka bir şeyden beslenerek yola çıktığım halimden çok uzaklara gittim. Bunu belki de yaşamak, bunu tecrübe etmiş olmak beni artık daha esnek hale getirdi. Evet, ben bir şey hedefleyerek, bir şeyler beklentisinde yola çıkıyorum ama yolun sonunda, yol sürecinde çok başka şeyler isteyebilirim, çok başka şeyler arayabilirim ve çok başka şeyler beni bulabilir. O yüzden iyi anlamda da kötü anlamda da beklentilerimle kendimi ve sürecimi cezalandırmamalıyım. Başka bir şeyin bana çok iyi geleceğini düşünürken, o şeyi elde ettiğimde bana iyi gelmediğini de görebilirim. Çünkü bir şeylere varmadan, bir yeri düşünmek başka bir şey, bir yeri uzağa görmek başka bir şey, oraya gitmek başka bir şey. Bu çok ayrı ikisi. Bir şeyin fikriyle kendisi nasıl farklıysa, bir şeyin hayaliyle kendisi, bir şeyin görüntüsüyle icrası, her şey çok farklı. Ben her şey umduğum gibi, beklediğim gibi gitse dahi o şeyden sandığım zevki almayabilirim. O şey beni sandığım gibi mutlu etmeyebilir ve hayatımın belki de en ızdırap verici, en çok öğretici olan, en kırıcı deneyimine de dönüşebilir. Ne olur ama beklentilerim ona varmaktı değil mi? Benim beklentim bir şeye emek vermek, bir insana ya da bir olaya emek vermek ve oraya gitmekti. Beklentilerim karşılandı. Ama gerçekten beklentilerim karşılandı mı? Hayır. Bu yüzden belki de kendimize bu esnekliği vermek, hayatta başımıza gelebilecek en iyi şeylerden bir tanesi. Ben bir şey yapmak için yola çıkıyorum ama hiçbir insan yolda aynı kalmaz. Yol insanı değiştirir, yol insanı dönüştürür ve benim beklentilerim bugün böyle olsa dahi yarım bir gün böyle kalmayabilir. Varacağım noktaya vardığımda isteyeceğimi sandığım şeyi istemeyebilirim ve bu çok doğal. Yolda başka bir şey dikkatimi çekmiş olabilir ve onun üstüne başka bir yola sapmak istemiş olabilirim. Yolumu kaybedebilirim, yolumu tekrar bulabilirim, beklentilerimi tekrar çizebilirim. Çok doğal. Duygusal yorgunluklarım hesaba kattığımdan farklı olabilir, çok doğal. Çünkü ben, her ne kadar ben olsam da, her adımda başka bir insanım. Her adımda başka bir insan olmak demek, her adımda başka bir beklentim olması demek. Ne zamanki bunu kendi hayatımda tecrübe ettim, Bir şeyler olmadığında da, olduğunda da, istediğim gibi gittiğinde de, gitmediğinde de... Artık tek yaptığım, Ezgi lütfen beklentilerinle kendini mahvetme. Çünkü bilmediğin bir kapı açılacak ve orada yaşadığın şeylerle sen zaten başka şeyler beklemeye başlayacaksın. Ben istediğim gibi mesela, lanet ettim ya ben ilk üniversite sınavına girdiğimde keşke psikoloji olsaydı çok isterdim. Ama olmaması sebebiyle hayatıma 2-3 farklı bölüm dahil oldu. Biri İngiliz Dili ve Edebiyatı oldu ve ben bu bölüme aşık oldum. Ve ben bu bölümde öğrendiğim şeyler sayesinde bugün neysem uyum. Bugün burada ne yapıyorsam uyum. Beklentilerim, birkaç yıl önceki beklentilerim, on yıl önceki beklentilerim aynı. Karşılanmadı, çok üzüldü. Ama başka yollara, sapa sapa başka beklentilerle, başka yollarla, kendim için daha iyi olanı buldum. Her ne kadar kendimizi zora soksak da ben insan olarak inanıyorum ki insan kendine yarayanı bulmak için her zaman Her zaman bir yol buluyor. İhtiyacımız olduğunu sandığımız şeyle, beklentimiz olan şeyle bize yarayacak şey her zaman aynı olmayabilir. Ve bunu oraya varmadan ya da ona elde etmeden ya da başka bir yere satmadan bazen anlamıyoruz. Bu da bence hayatın cilvesi. Hani çok sevdiğim bir söz var. Hani hayatta iki tane kötü şey var. Bir istediğine sahip olamamak, bir istediğine sahip olmak. Bazen oraya varmanın da sandığın anlama gelmediğini görebileceksin. O yüzden beklentilerinin karşılanıp karşılanmamasıyla, kendi kafanda kurduğun sana iyi gelecek şeyler kavramıyla hayatı zehir etmek, hayatın açacağı kapılara otomatikman ben sana bakmıyorum demek. Ben seni görmek istemiyorum demek. Yani hayatına ben seni yaşamak istemiyorum demek. Çekil önümden demek. Bana bu küstahlığı hatırlatıyor nedense. Hala buna rağmen beklentilerim var mı? Var. Buna rağmen duygusal yorgunluklarım oluyor mu? Oluyor. Ama ne zaman bununla dolsam, ne zaman bununla içim kararsa diyorum ki Ezgi bir sakin ol. Çünkü sen hiç ummadın. En kırıldığın yerlerden, ayağa kalkarak ve kendini birleştirerek, beklentilerinin dahi hayal edemeyeceği yerlerden, çok güzel yerlere ulaştın. Benim belki yarın bir gün varacağım yeri beklentilerim dahi tahil edemiyor olabilir şu anda. Ve hayata izin vermemiz gerekiyor, kendimize izin vermemiz gerekiyor. Bunu söylemeye bayılıyorum. Kendi önümüzden çekinmemiz gerekiyor. Ve beklentilerimizle hayatımızı mahvetmememiz gerekiyor. Bu konuda ne zaman daralsam, bunları hissetmeye ihtiyacım oluyor. Ki şu anda bunları hissetmeye ihtiyacım var. Çünkü beklentilerimin kölesi olmak üzere hissediyorum kendimi. Bunları sessiz söylemeye ihtiyacım vardı. Umarım duymaya ihtiyacı olan vardır. Umarım omzunuza dokunabilmişimdir. Çok öpüyorum ve çok sarıldım.

Bugün kahvemi içtim de geldim. Çünkü bu konu kahvesiz konuşabileceğim bir konu değil. Bu ara hayatımı inanılmaz domine eden bir şey bu. Beklentiler. Beklentilerimden ve duygusal yorgunluklarımdan bahsetmek istiyorum. Her ne kadar orada olmaması gerektiğini bilsem de bunları kovabilecek ve bunlarla baş edebilecek tonla yöntemim olsa da bir türlü oradan gönderemediğim sevgili beklentilerim ve onların getirileri

Bilmiyorum, hiç hakkında sesle düşünmedim. Duvarlara ya da arkadaşlarıma konuşmadım. O yüzden bu konuşma bizi buradan alır, nereye götürür bilmiyorum. Hep beraber göreceğiz.

Ben artık beklentilerimle cezalandırılmak istemiyorum. Kendime sanırım en yakın zamanda söylediğim en net, en haltı çizilebilir cümle buydu. Ben artık kendimi beklentilerimle cezalandırmak istemiyorum. Çünkü bu çok sevdiğin bir yemeğe yanlış bir malzeme ekleyerek son anda tadını kaçırmaktan çok çok farksız bir şey.

En sevdiğin yemek gelmiş, biraz da şundan ekleyeyim, biraz da bundan ekleyeyim diyerek ucunu kaçırıyorsun ve sevdiğin tat yerine bir daha gelmiyor. Aynen bunun gibi çok sevdiğim bir yemeği, çok sevdiğim bir şeyi son anda istemediğim bir tatla mahvediyormuşum gibi. Kendimi beklentilerimle cezalandırmak, beklentilerimle hayatımın tadını kaçırmak bir nevi benim için buna benziyor.

Bir şeyler yapıyorum. Hepimiz bir şeyler yapıyoruz. Ve o anda o kadar gücümüzü vererek, öyle ya da böyle, mesela şey, daha fazlasını yapabilirdim. Kesinlikle daha fazlasını yapabilirdim. Ama buradaki durum şu, o anda sen olarak o günün şartlarıyla daha fazlasını yapabilecek olsan da o kadarını yaptın.

Nedenini bilmiyorum, bahanen neydi bilmiyorum, gerekçen neydi bilmiyorum. Ama o gün ancak o kadarını vermeyi uygun gördüm ve o kadarını görerek bunu yaptın.

Orada aslında konu kapanmalı. Sen artlarıyla, eksileriyle belki daha iyisini yapabilirdin, şanslar el verseyde daha başka olurdu, kendinden daha fazlasını beklerdin olabilir. Ama sen onu yaptın. Ve o yapıldıktan sonra çıkan sonuçla bir yerlere varmak varken, bir önceki adıma gidip, artık hiçbir şey ifade etmeyen o adıma gidip, ben şöyle şöyle yapabilirdim ya da eğer böyle böyle olsaydı böyle olabilirdi.

Kendimden daha iyisini beklerdim. Ya da bunu yaptım, daha iyisini beklerdim. Evet, hepimiz birçok şeyde zaten şöyle yaparsam şuna ulaşabilirim gibi bir matematikle yapıyoruz. Her şeyden bir beklentimiz var. Sıfır beklentiye inebilir miyiz? Çok istiyorum böyle bir hayat görmeyi.

Ama bunun mümkün olduğunu düşünmüyorum açıkçası. Sıfır beklenti, sıfır istek, sıfır şöyle olur herhaldesiz bir yola girebileceğimizi düşünmüyorum. Bu kadar zen olabilirsek çok şanslıyız. Belki de şanslı da değiliz, bilmiyorum ama.

Bunun mümkün olduğunu düşünmüyorum ama bunun bir şekilde yapılan şeyden alınan hazzı, çıkan sonuçla baş edebilme kabiliyetini, enerjisini götürdüğünü düşünüyorum. Ve bir insanın kendine bunu yapması kadar acımasızca bir şey olmadığını düşünüyorum.

Evet, bir şeyler yaptın, bir şeyler bekliyordun. Ya da biriyle bir iletişimle olduğu, bir flörtün olduğu bir şey bekliyordun ama beklediğin gibi olmadı. Ah keşke şöyle olsaydı. Beklentim bu değildi noktasında kaldığımız zaman. Aslında önümüzdeki gerçeklere çok geç kalıyoruz.

Yani yolunda gitmedi ya da beklediğimden daha düşük bir formda gitti. Tamam, elimde neler var? Bugün başıma ne geliyor? Ben ne çeşit sonuçlarla baş etmek zorundayım'a gelmek yerine şöyle olması beklentimdi ve böyle olmadığı için hayal... Ama yolumun hiçbir tarafında bu beklentinin bana verileceğine dair, kesin böyle bir şeye ulaşacağıma dair bir anlaşma, bir sözleşme yoktu ki.

Ben bunu üniversitedeyken slide'ın tepesinde yazıyordu. Hayat adil bir yer olmak zorunda değil. Ya da en çok düştüğümüz yanlış düşünceler... Ben şöyle şöyle yaptım, o zaman bunun karşılığı bana gelmek zorunda.

Hayatın bana borçlu olduğuna inanmak, insanların bana borçlu olduğuna inanmak ya da bir şeye emek verdiğimde karşılığında bir fatura kesebileceğime inanmak, bir adalete inanmak... Tabii ki bu inanca sahip olmak hayatta bir şeylere devam edebilmemizi sağlıyor. Bunlar böyle olursa hay hay, başım üstüne, çok güzel.

Ama bunlar olmadığında da bir alacaklıymış gibi hayata karşı oturmanın, bir beklenti sahibi olmanın aslında insan içten içe en çok kemiren şeylerin başında geldiğini bilmek, evet bilmek bir farkındalığa varmak ama bunu önleyemedikten sonra da bir anlamı yok.

Senelerdir bunu biliyorum. Kendimi bu cümleye ya da bu bakış açısına hazır hissetmediğim 25 yaşından beri mesela, ben bu cümleyi 25 yaşında gördüm herhalde, hayat bana borcu olan bir şey değil. Hayat adil bir yer olmak zorunda değil. İnsanların bana bir borcu yok. Emeklerimin sonunda fatura kesemem.

gibi cümlelerle 10 yıl önce karşılaşmama rağmen o cümleler 10 yıldır hala benim hayatımda benim üzülmememi, benim sinirlenmememi, benim haksızlığa uğradığımı düşünmememi sağlamıyor ne yazık ki. O yüzden bir şeyi bilmekle onu hayatımızda işlemek ne yazık ki farklı formlar. Evet, ben beklenti sahibi olmamam gerektiğini biliyorum.

Bence hepimiz bunu sosyal medyada denk geldiğimiz şeylerle ya da büyüklerimizden duyduklarımızla, nasihatlerle, özlü sözlerle hepimiz bence bunu öğrendik. Hepimiz bir yarın hayatımızda en azından bir iki kere beklentilerin olmasın, beklentilerle lütfen kendini karartma gibi şeyleri mutlaka duymuşuzdur. Ama duymakla, dediğim gibi, bilmekle yapmak arasında dağlar kadar fark var. O zaman ben bunu nasıl yapacağım?

Yani ben nasıl beklentilerimin kurbanı olmayacağım, ben nasıl duygusal bu yorgunluğu kendime geçirmeyeceğim diye düşündüğümde artık şunu yapmaya başladım. Yani hedefe giderken her şeyin değişebileceğini düşünüyorum.

Yani ben mesela A noktasından B noktasına gitmek için yola çıktım. Ama yolun ortasında bir C noktasının varlığından haberdar olabilirim. Ve C noktasına aşık olabilirim. Ve o zaman yola çıktığım halimle, yoldaki halimle, beklentilerimle, her şeyimle çok başka bir insan olacağım. Bu noktada zaten beklentilerimin aslında karşılanması da bir noktada imkansız hale geliyor. Şey gibi, ben mesela neden böyle düşünüyorum?

dediğimde bile aynı insan olmuyor. Kendimize dönüp bir kere baktığımızda bile artık bir önceki adımdaki biz olmuyoruz.

Ben neden böyle bir insanım dediğinde artık o soruyu sorduğun insandan da farklı oluyorsun. O yüzden bir şey yapmaya başladığında, bir şeye emek verdiğinde, birini sevdiğinde, bir ilişkiye girdiğinde, bir işe başladığında, bir proje yürüttüğünde adım adım orada ilerleyen insanın yolun başındaki insanla aynı olması sana öyle gelse de bana öyle gelse de imkansız.

Bu yüzden şunu bilmek gerekiyor. Yeni beklentilerim oluşabilir. Ya da başta ben sonuçta şunu hedefliyorum dediğim şeyi artık hedeflemiyor da olabilir.

Bu illa kötü anlamda bir şey değil. Mesela ben bunu en iyi sanırım hayatımda şurada gördüm. İnanılmaz derecede psikoloji eğitimi almak istedim. Lisans olarak psikoloji okumak istedim ve her şeyi yaptım, her şeyi yaptım. En sonunda dedim ki ya ben üniversite sınavında çuvallıyorum, ben başka bir bölümden geleyim ve çifte nadal yapayım dediğimde İngiliz Dili ve Edebiyat'ın öylesine seçmiştim mesela ve İngiliz Dili ve Edebiyat'ı okurken bir yandan da psikoloji okuyordum.

Ve şu benim için çok ironiktir. İngiliz Dili ve Edebiyatı'nı okuduğum bütün bölümlerden, hani icra ettiğim meslek elbette psikoloji vesaire, o alanda çalışıyorum ama İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünü bütün bölümlerden daha çok sevdim.

Bana hayatımda hiçbir şey o bölümde aldığım şeyler kadar katmadı. O bölümdeki hocalarım, o bölümde okuduğumuz şeyler, o bölümde yüzüme çarpan gerçekler, ne bileyim eski klasik eserleri okurken insanların hiç değişmediğini görmek, dertlerin tasaların yüzyıllarca aynı olduğunu görmek, Neredeyse asla adını bile anmadığımız insanlarla aynı acıları çektiğimizi görmek, bunların bende açtığı yaralar, sardığı yaralar vs. hiç bu benim planımda yoktu. Ben oraya psikoloji okumak için, psikoloji diploması alıp yüksek lisans yapabilmek için gittim. Ama yolda geldiğim yerde ben bambaşka bir şeyi çok sevdim ve bambaşka bir şeyden beslenerek yola çıktığım halimden çok uzaklara gittim.

Bunu belki de yaşamak, bunu tecrübe etmiş olmak beni artık daha esnek hale getirdi. Evet, ben bir şey hedefleyerek, bir şeyler beklentisinde yola çıkıyorum ama yolun sonunda, yol sürecinde çok başka şeyler isteyebilirim, çok başka şeyler arayabilirim ve çok başka şeyler beni bulabilir. O yüzden iyi anlamda da kötü anlamda da beklentilerimle kendimi ve sürecimi cezalandırmamalıyım.

Başka bir şeyin bana çok iyi geleceğini düşünürken, o şeyi elde ettiğimde bana iyi gelmediğini de görebilirim. Çünkü bir şeylere varmadan, bir yeri düşünmek başka bir şey, bir yeri uzağa görmek başka bir şey, oraya gitmek başka bir şey. Bu çok ayrı ikisi. Bir şeyin fikriyle kendisi nasıl farklıysa, bir şeyin hayaliyle kendisi, bir şeyin görüntüsüyle icrası, her şey çok farklı.

Ben her şey umduğum gibi, beklediğim gibi gitse dahi o şeyden sandığım zevki almayabilirim. O şey beni sandığım gibi mutlu etmeyebilir ve hayatımın belki de en ızdırap verici, en çok öğretici olan, en kırıcı deneyimine de dönüşebilir. Ne olur ama beklentilerim ona varmaktı değil mi?

Benim beklentim bir şeye emek vermek, bir insana ya da bir olaya emek vermek ve oraya gitmekti. Beklentilerim karşılandı. Ama gerçekten beklentilerim karşılandı mı? Hayır. Bu yüzden belki de kendimize bu esnekliği vermek, hayatta başımıza gelebilecek en iyi şeylerden bir tanesi.

Ben bir şey yapmak için yola çıkıyorum ama hiçbir insan yolda aynı kalmaz. Yol insanı değiştirir, yol insanı dönüştürür ve benim beklentilerim bugün böyle olsa dahi yarım bir gün böyle kalmayabilir. Varacağım noktaya vardığımda isteyeceğimi sandığım şeyi istemeyebilirim ve bu çok doğal. Yolda başka bir şey dikkatimi çekmiş olabilir ve onun üstüne başka bir yola sapmak istemiş olabilirim. Yolumu kaybedebilirim, yolumu tekrar bulabilirim, beklentilerimi tekrar çizebilirim. Çok doğal. Duygusal yorgunluklarım hesaba kattığımdan farklı olabilir, çok doğal. Çünkü ben, her ne kadar ben olsam da, her adımda başka bir insanım. Her adımda başka bir insan olmak demek, her adımda başka bir beklentim olması demek. Ne zamanki bunu kendi hayatımda tecrübe ettim,

Bir şeyler olmadığında da, olduğunda da, istediğim gibi gittiğinde de, gitmediğinde de... Artık tek yaptığım, Ezgi lütfen beklentilerinle kendini mahvetme. Çünkü bilmediğin bir kapı açılacak ve orada yaşadığın şeylerle sen zaten başka şeyler beklemeye başlayacaksın.

Ben istediğim gibi mesela, lanet ettim ya ben ilk üniversite sınavına girdiğimde keşke psikoloji olsaydı çok isterdim. Ama olmaması sebebiyle hayatıma 2-3 farklı bölüm dahil oldu. Biri İngiliz Dili ve Edebiyatı oldu ve ben bu bölüme aşık oldum. Ve ben bu bölümde öğrendiğim şeyler sayesinde bugün neysem uyum. Bugün burada ne yapıyorsam uyum.

Beklentilerim, birkaç yıl önceki beklentilerim, on yıl önceki beklentilerim aynı. Karşılanmadı, çok üzüldü. Ama başka yollara, sapa sapa başka beklentilerle, başka yollarla, kendim için daha iyi olanı buldum. Her ne kadar kendimizi zora soksak da ben insan olarak inanıyorum ki insan kendine yarayanı bulmak için her zaman

Her zaman bir yol buluyor. İhtiyacımız olduğunu sandığımız şeyle, beklentimiz olan şeyle bize yarayacak şey her zaman aynı olmayabilir. Ve bunu oraya varmadan ya da ona elde etmeden ya da başka bir yere satmadan bazen anlamıyoruz. Bu da bence hayatın cilvesi. Hani çok sevdiğim bir söz var. Hani hayatta iki tane kötü şey var. Bir istediğine sahip olamamak, bir istediğine sahip olmak.

Bazen oraya varmanın da sandığın anlama gelmediğini görebileceksin. O yüzden beklentilerinin karşılanıp karşılanmamasıyla, kendi kafanda kurduğun sana iyi gelecek şeyler kavramıyla hayatı zehir etmek, hayatın açacağı kapılara otomatikman ben sana bakmıyorum demek. Ben seni görmek istemiyorum demek. Yani hayatına ben seni yaşamak istemiyorum demek. Çekil önümden demek. Bana bu küstahlığı hatırlatıyor nedense.

Hala buna rağmen beklentilerim var mı? Var. Buna rağmen duygusal yorgunluklarım oluyor mu? Oluyor. Ama ne zaman bununla dolsam, ne zaman bununla içim kararsa diyorum ki Ezgi bir sakin ol. Çünkü sen hiç ummadın.

En kırıldığın yerlerden, ayağa kalkarak ve kendini birleştirerek, beklentilerinin dahi hayal edemeyeceği yerlerden, çok güzel yerlere ulaştın. Benim belki yarın bir gün varacağım yeri beklentilerim dahi tahil edemiyor olabilir şu anda. Ve hayata izin vermemiz gerekiyor, kendimize izin vermemiz gerekiyor. Bunu söylemeye bayılıyorum. Kendi önümüzden çekinmemiz gerekiyor. Ve beklentilerimizle hayatımızı mahvetmememiz gerekiyor.

Bu konuda ne zaman daralsam, bunları hissetmeye ihtiyacım oluyor. Ki şu anda bunları hissetmeye ihtiyacım var. Çünkü beklentilerimin kölesi olmak üzere hissediyorum kendimi. Bunları sessiz söylemeye ihtiyacım vardı. Umarım duymaya ihtiyacı olan vardır. Umarım omzunuza dokunabilmişimdir. Çok öpüyorum ve çok sarıldım.

Bunu burada çözmeye çalışmayalım. Dinlenelim.






Tüm bölümler ve daha fazlası için ⁠⁠podbeemedia.com⁠⁠'u ziyaret et!

----- Podbee Sunar -------
Bu podcast reklam içermektedir.

İyi Değilim

Selamlar. Bu hafta ihtiyacı olan altında ne konuşacağımızı bilmiyorum. Gerçek anlamda bilmiyorum. Tek bildiğim iyi olmadığım. Evet, açık açık bunu söylemeye ihtiyacım var. İyi değilim. Bu hafta iyi hissetmiyorum kendimi. O yüzden belirli bir konum yok. Belirli bir fikrim yok. Kafamdakileri çok masaya yatırmadım. Neden tam olarak iyi olmadığım hakkında da bir fikrim yok. Ama nasılsın diyene iyi değilim. ve iyi olmadığımı söyleyebilmeye ihtiyacım var. Belki iyi hissetmeyen arkadaşlar vardır benim gibi. Belki sizler de iyi hissetmiyorsunuzdur ama son damlayı bekliyorsunuzdur damlamak için. Evet, hep beraber iyi hissetmiyoruz. İyi hissetmeme hakkımızı kullanıyoruz bu hafta. Tam olarak iyi hissetmeme nerede başladım bu aralar bilmiyorum. Beklentilerimin altı boş çıktığında mı? Ama beklentilerle ilgili kendimi çok iyi eğitmiştim. Beklentilerimin kurban olmamayı öğreniyordum sanki. Bunu başarıyordum yani. Yine de biraz beni zebelemiş olabilir. Bir şeyden bir şey beklediğimi bile artık kendime itiraf edemiyorum. Ne zaman bu kadar korkmaya başladım bu konuda bilmiyorum. Ben şu durumdan, şu kişiden, şu olaydan bir şey bekliyorum. Demek beni korkutuyor. Önceden atladığım suların derinliğine çok bakmazdım. Bir şeyler hakkında ne hissettiğimi söylerken çok darlanmazdım. Evet ben bunu çok istiyorum. Evet bu çok güzel. Evet bu konuyla ilgili beklentilerim var derdim. Şimdi öyle değil. Bir şey beklediğimi sessiz söylemeyi bırakın. Kendime icraf etmekte bile çok zorlanıyorum. Hayat beni terbiye etmiş. Hayat beni ehlileştirmiş ve hiç istemediğim bir yönde. Bu kadar hislerine bağlı, hisleriyle yürüyen, hisleriyle olan, hisleriyle akan bir insan olarak, hissetmekten korktuğumu farkettiğim bir son birkaç gün beni inanılmaz korkuttu. Bir aralar keşke böyle olsam, ben de kaçsam, dibini görmek istemesem bazı şeylerin derdim ama bir yandan da bu dileğimin gerçek olması beni çok mutlu etmemiş. Rahat rahat bir şeyleri çok istediğimi, çok beğendiğimi, bir beklentim olduğunu söyleyemeyecek noktaya ben ne ara geldim ya? Cepte bu var. Beklenti sahibi olmaktan korkuyorum. Bırakın beklentilerden korkmayı. İyi hissetmiyorum. İyi değilim. Bir, beklenti sahibi olmaktan bile korkuyorum. Bunun arkasından da biraz hayal kırıklığı, çaresizlik, ruhsal besinsizlik geldi galiba. Ruhsal besin olayı da çok alengirli bir olay. Hayatımızı çok kollu, çok dallı kurmamız gerekiyor ki birçok yerden beslenebilelim. Aşk, arkadaşlık, iş, spor, hobiler, sanat, sepet, her şey... Bir acil durum kolumuz olmalı. ruhsal besinlerde daraldığımızda çekip aldığımız, besleniyorum, hayattayım, mutluyum diyebildiğimiz ama hayat sanırım akışında pek böyle ilerlemiyor. Çoğumuzun en çok beslendiği yerler işi, aşkı, arkadaşları oluyor. Ve bu damarlardan biri kesildiği zaman, bu dallardan biri kesildiği zaman çok kötü hafalıyoruz. Ve sanırım benim de çok şahsi bir ruhsal besin damarım kesilmiş durumda. Ama bu kesilme nerede geliyor biliyor musunuz? En yüksek hissettiğiniz yerde geliyor. İnanılmaz besleniyor hissettiğiniz yerde geliyor ve artısından ertesi gün besin yok. Bazen bu besinsizlik bizi yanlış yerlere yönlendirebiliyor. Yanlış şeylerden, günlük şeylerden beslenmeye çalışabiliyoruz ve o zaman olaylar iyice sarpa sarıyor. Ben yanlış yerlerden beslenmemek için şu an elimden geleni yaptığım bir dönemdeyim. Size hep böyle kafamda şu soru var, şu fikir var ve ben bunu çözdüm gibi konuşuyorum ama... Gerçekten hoşgeldiniz. Hiçbirini çözemiyorum. Sadece hepsinin üstünde düşünüyorum. Uzun vadet düşünüyorum. Ve onlar artık davranışımmış gibi hissetmeye başladığım zaman... hayatımın bir yerine yerleştiği zaman çözülmüş gibi devam ediyorlar. Çünkü o kadar kafamda yoğurmuş oluyorum ki bu fikri davranışıma akıtmış oluyorum. Ve o zaman da çözülmüş oluyor. Ama bu süreç öyle. Yirmi dakika aklıma geldi, ihtiyacım vardı, konuştum, paketledim gitti gibi olmuyor işte. Mesela bu iyi değilim halini acaba ne kadar düşüneceğim? Ne kadar yaşayacağım? Bunun üstüne acaba kaç bölüm yapacağız? Kaç bölüm konuşacağız? Ben bu düğümü hafta hafta çözerken neler bulacağım? Bilmiyorum. Bu ara gerçi iyi değilimi birçok arkadaşımdan da duyuyorum. Kimisi bir yakının yanına döndüğü için iyi değil. Kimisi evinden uzak olduğu için iyi değil. Kimisi yeni bir yere gittiği için hem iyi hem iyi değil. Kimisi ilişkisi çok kötü gittiği için iyi değil. Kimisi uzun zamandır beklediği bir şey başına geldiği için iyi değil. Bu ara duyduğum en fazla duyduğum şey ki iyi değilim. Biraz nankörce bir iyi değilim de var aralarda. İstediğimiz şeyler olduğu için de iyi değiliz. Bu bende de var. E biz gerçekten ne istiyoruz? Ne zaman bir şeyler beni korkutmadan yaşayacağım? Ne zaman bir şeyler beni yormadan yaşayacağım? Ne zaman başıma gelen iyi bir şeyi, iyi bir şey olarak yaşayacağım? Çok uzun zamandır istediğim bir şey tam karşımda ve ona ulaşmak istiyorum. Ama cehennemden korkar gibi korkuyorum. Aldığım tadı hissetmiyorum. İsteğimin ne kadar tatlı, sevimli bir şey olduğunu hissetmiyorum. Varsa yoksa, şimdi o beni yorar. Şimdi o benim dengemi bozar. Şimdi beni düşürür. Şimdi ben yine düşerim, beni kimse kaldırmaz. Ne zaman? Ne zaman bu kadar lekelendi her şey? Yaşalınca mı oldu? Çünkü ben yirmilerimde hiç böyle değildim. Atlardım suya, başıma ne gelirse gelsin. Sonuna kadar zevkini de alırdım. Zevkini almam gereken yerde. Cefasında, yeri geldiğinde çekerdim. Seneka haklıymış galiba. Vaktinden önce mutsuz olmak çok berbat bir şey. Vaktinden önce bir şey olmak çok berbat bir şey. Sana iyi gelecek bir şeyin daha iyi kısmını yaşayamadan mutsuz olmak berbat bir şey. Ben şu an istediğim şeylere sahip olup ne yapacağımı bilmediğim için bile iyi hissetmiyorum. Bu kadar mı iyi hissetmemeye bahanem var? Tamam, sürekli iyi hissetmek zorunda değiliz, bunu konuştuk. Bunu hep birlikte, hep konuştuk. Mutlu olmak, sürekli iyi olmaktan, sürekli iyi hissetmekten, sürekli iyi biri ivmeyle yukarı gidiyor hissetmekten akan bir şey değil. Mutlu olmak zaten nihai ya da kalıcı bir şey değil. Ama iyi hissetmek, iyi olmak, her daim her şeyin yolunda gitmesi değil. Bunu konuştuk. Ama iyi hissetmekten bu kadar korktuğumuzu konuşmadık. Hele ki ben, geçen haftalarda, acaba mutlu olmaktan korkuyor olabilir miyiz? Yüksüz ne yapacağımızı bilmiyor olabilir miyiz? derken, bunun bu kadar genel bir kaygı olduğunu ben bile fark etmemişim. Bir insanın kendi sözüyle tokatlanması ne demek biliyor musunuz? Şu an ben tokatlanıyorum mesela. Kendi sözümle. Ben bırakın mutlu olmayı, ben iyi olmaktan korkuyorum ya. Başıma gelen iyi bir şeyi, ne yapacağımı bilmeyip çarçur ediyorum. Büküyorum onu. Avucumun içinde büküyorum ve soruyorum ki, buna ne oldu ya? Demek ki o kadar da güzel değilmiş. E tatlım biraz önce sen büktün ya onu elinde. O güzeldi. Ama yok, onu mahveden ben olamam. Çünkü ben onu çok uzun süre bekledim. İnsanın kendi kendini sabote etmesine yapılacak hiçbir şey yok. Ama bu yolda kendi kendini sabot ettiğini bilerek sabot etmek için yapılacak da hiç hiçbir şey yok, ızdırap çekmekten başka. Hani en iyi arkadaşımız kendimiz olacaktık? Gerçi en iyi düşmanımız da kendimiz olduğumuz için dışarılarda aramaya gerek yok biliyorum ama yani kendi iyiliğimizi biz bu kadar isteyemezken nasıl olacak bu iş? Neyse dağılmadan, evet ben bu haftayı hissetmiyorum. Beklentilere sahip olmaktan bile korktuğum için, iyi hissetmekten korktuğum için, gülmekten korktuğum için, hissetmekten korktuğum için, çok uzun zamandır beklediğim bir şeyin başıma geldiğinde, olur da kötü giderse ne olur kaygısından, korkusundan, deliler gibi titrediğim için ben bu hafta kendimi hiç iyi hissetmiyorum. Kendimi böyle bir yere kilitlediğimin bile farkında değildim. Sevmekten korkuyorum, sevilmem diye. Affetmekten korkuyorum, boşa affetmiş olurum diye. Gülmekten korkuyorum arkasından muhtemelen bir şey beni ağlatacak diye. Birine sen benim için böylesin, böylesin, böylesin demekten korkuyorum. Çünkü onun da ne yapacağını bilmeyip kırılmaktan korkuyorum. Artık güvenemediğim, alışmadığım yerlerde ben ki sevgisini inanılmaz göstermekten hoşnut olan bir insan, sevgimi göstermekten korkuyorum. Ve içimde patlayan ve sahibine varamayan duygular beni çok yordu. Ama bunun içinde biraz da anlaşılmamalık yordu galiba, anlaşılmamak yordu beni. Anlaşılmak en büyük saadet mi bilmiyorum. Anlaşılmayı mı tercih ederim, sevilmeyi mi? Bu çok ciddi bir ikilem benim için. Çünkü ben de her anladığım şeyi sevmiyorum ya da her anladığım şeye sempati, sevgi, ilgi, sonsuz bir güzellik sunmuyorum. Bu ikilem bende her zaman devam edecek. Anlaşılmak mı, sevilmek mi? Bilmiyorum, karar veremiyorum. Anlaşılmadan sevilmek de olur sanki. Çünkü neden sevdiğimizi bilmemeye de sıcak bakıyordum? Gerçekten bir düşünsenize, anlaşılmak mı istersiniz yoksa sevilmek mi? Hangisi sizin için daha ağır basıyor? Ben de bunu bilmediğim bir dönemdeyim ama bu hafta sanki sevilmekmiş gibi geliyor. Normalde anlaşılmak en büyük saadettir derim belki ama... Hayır ya! Anlaşılmasam da sevilmek istiyorum galiba. Değer veren insanların ertesi gün değer vermeyi çat diye nasıl kestiğini hep düşünmüşümdür ya da bir insanın arkasına bakmadan nasıl gittiğini düşünmüşümdür. Bunları yapabilir hale geldiğimi görüyorum 35 yaşında. kaçarak bir şeylerin üstünü örterek gitmeye heves ettiğimi görüyorum. Bu benim için bir başarı değil, bir yenilgi. Çünkü bana göre önceden kapalı olup sonra açılmak her zaman bir zaferdir ama önceden açık olup sonra kapanmak hiç iyi bir zafer değildir. Kötü bir şeydir bu. Ama daha az mı üzüleceğim, daha az mı kafayı takacağım galiba ve öyle oluyor. Ama ben yaşamakla hissetmek arasında bir takas yapmak istemedim ki. Yaşarken daha iyi hissetmek istedim. Taşlar da hiçbir şey hissetmiyor. Ölü olan hiçbir şeye bir şey hissetmiyor. Ben bir şey hissetmemek için ölmek istemedim ki. Kendimizi çok mu sıkıyoruz acaba? Kafamda tek bir yekpare öyle bir düşünce yok. Ne düşünüyorsun, ne şunu düşünüyorum diyemiyorum farkındaysanız ve bu karmaşanın içinde sizi de çekiyorum. Sanki bir kitap ortasından, sağından, solundan, arkasından sayfalarda fal bakarcasına ilerliyor musunuz gibi hissediyor olabilirsiniz. Çünkü ben de şu an kendimle ilgili öyle hissediyorum. Bugüne kadar attığım bütün adımların beni doğru yerlere götürdüğünü biliyordum ama şu an attığım adımın beni nereye getirdiğini bilmiyorum. İyi olmamak böyle bir şey galiba. İyi olmamak bir konuşmayla anlatılabilseydi bence bu olurdu. Ne düşündüğünü bilmiyor. Bugüne kadar kazandığı şeylerin ona ne anlamda yaradığını bilmiyor. Bugüne kadar kaçındığı şeylerin neden kaçındığı şeyler olduğunu hatırlamıyor. Ne yöne bakacağını bilmiyor. Çok öfkeli de değil, çok dürtüsel de değil ama iyi hissetmiyorsun işte. Tam da buymuş demek iyi hissetmemek. Tam iyi hissetmemenin ilk anlarını yakaladığınızda demek ki böyle oluyormuş. Ben hep ortasından tuttum. Bir şeyler anlatırken, konuşurken hep bir yönlere doğru çekilmiş oluyordum. Şu an tam olarak neden olduğunu bile bilmiyorum. Bir koltuğa yatıp, sırtımı dönüp, sadece arkadan belki doğaya ait birkaç ses duymak istiyorum ama başka hiçbir ses duymak istemiyorum. Bazen aramızda bir şaka vardı bir arkadaşımla. Müzik dinleyemeyecek kadar mı kötüsün? Derdi mesela. Çünkü müzik dinlemek bütün duygularımın üstüne iki üç kat katıyor gibi olduğu için çok zor dönemlerimde müzik dinlemekten kaçınırım. Ve şu an bana bunu soruyor olsa derdim ki evet, müzik dinleyemeyecek kadar kötü hissediyorum kendimi. Film izleyemeyecek kadar kötü hissediyorum kendimi. Birinin duygularımı bana çevirip göstermesine tahammül edemeyecek kadar kötü hissediyorum kendimi. İyi değilim. Çok isterdim size böyle bir tane iple çekip şu yüzden iyi değilim demek ama hayatın yorgunu olmak denen de bir şey var. Sanırım öyle bir evradan geçiyor. Bir anda çok umut bağladığım ve çok mutlu olduğum şeylerle mutlu olmadığımı görmek, kaçtığım şeylerden kaçamamış olduğumu görmek, dünyamdan atmak istediğim duyguları atamadığımı görmek. Şu kalbe söz geçirme işi, başaramadığımı görmek... Hayat birçok şeyi tekrar tekrar başınıza getirir ve akıllanıp akıllanmadığınıza bakar ya... Kesinlikle benimle ilgili şöyle bir not alıyor köşeye... Tezgah hoşcan, yaş 35, akıllanmamış, geç. Başka bir şey Ezgi Oşan. Akıllanmamış. Geç. Bir daha başına getirelim. Akıllanmamış. Geç. Benim hakkımda sürekli akıllanmamış, akıllanmamış ve aynı hata yapmaya devam eden küçük bir döngü gibi bir hayat var sanırım bazı konularda. Ve bu geç kısmı da kötü bir karnı almışım ve eve götüremiyormuşum, karnemi kendime gösteremiyormuşum gibi hissettiriyor. Bu yüzden de iyi değilim. Çok uzun süre görmekten kaçtığınız ya da karşılaşmak istemediğiniz insanlarla, karşılaştırmanın getirdiği, sizi o en masum, en savunmasız, en hatırlamak istemediğiniz günlerinize götüren, hallerinizi hatırlatan insanlarla karşılaşmak gibi, biraz da o açıdan iyi değilim. Böyle zamanlarda ne yapmak lazım? Gerçekten neden iyi olmadığımı bulmalı mıyım? Yoksa hayatın kemiklerimi şu an istediği gibi kırmasına ve neyin iyi olacağına kendisi mi karar vermesi için bırakmalıyım? Bilmiyorum. Önceki savunma tekniklerim, iyileşme tekniklerim onlara girmeli miyim? Bilmiyorum. Her yıkım bir fırsattır ya, acaba bu iyi değilim anını, bu sefer bildiğim her şeyi yapmayarak mı geçirmeliyim? Tam iyi, iyi değilim, iyi hissetmiyorum. Bugün oturacağım ve başıma gelen şeylere bugünün gücüyle tepki vereceğim. Belki hiç bilmediğim bir tepki olacak bu ve daha iyiye götürecek beni. Ve belki tekrar şekilleneceğim. Her iyi değilim bir umut aslında. Tekrar yapılanabilirim umudu. Her iyi olmayışımdan bir şeyler bekliyorum. Bundan da beklediğim gibi. Hissetmekle tepki vermek çok farklıdır. Bunu her zaman, her yerde söylerim. Gerçekten hissediyor musun yoksa tepkimi veriyorsun? Bu senin bana karşı hissin mi, tepkin mi? Bu senin bir olaya karşı hissin mi, tepkin mi? Bazı insanlar sadece tepki vererek yaşıyor. Ve tepki veren insanlarla iletişim kurmaya çalışmak o kadar zor ki. Çünkü iyiye iyiye almak da sizi artık tatmin etmiyor. Adını koyamıyorsunuz ama. Bir şeylerin kötü gittiğini fark ediyorsunuz. Bir sebebi mi olmak zorunda? Hayır. Bir şeyler yürümüyor, bir sebebi mi olmak zorunda? Hayır, değil. Bazen hissetmek kâfi. Ve ben bunun için de iyi değilim, ben şunun için de iyi değilim diye diye kapattığımız kapılardan sonra holde otururken tek başımıza kalmak da mümkün. İyi olmama süreçleri biraz da böyle galiba. Burada iyi değilim, bu hoşuma gitmedi, hayır, hayır diye diye beş altı kapı kapattım. Ve ortada oturuyorum. Ne bir kapı açmaya hevesim var, ne başka bir kapıya uzanmaya hevesim var. Bekliyorum. İyi olmayışımın, yıkımımın beni yükseltmesini bekliyorum. Beklentilerimle olan dövüşümün, savaşımın tekrar şekillenmesini bekliyorum. Hayal kırıklıklarımla olan muhabbetimin tekrar şekillenmesini bekliyorum. Neden hissetmekten korkmaya başladım? Kalbimin bana bunun biraz izah etmesini istiyorum. Çünkü en çok övündüğüm şeydir bu. Bodoslamayımdır. Bazen hatta sınırları aşarım. Ama gün sonunda en azından içimde kalmadı. Bu da asrın, asrın bahanesi değil mi? İçimde kalmadı. En azından içimde kalmadı ve en azından ifade ettim. Ben ne hissettiğimi biliyorum ve oradaydım deyip sonuna kadar bunu tüketmek. Bunu yapamamanın da ne kadar zor olduğunu fark ettim şimdi. Hissetmekten korkmak istemiyorum. Tepkiye dönmek istemiyorum. Beklentilerime göre bir şeyleri mahvetmemeyi öğrenmişim ama... Beklentiden korkmamayı öğrenmemişim ya ben. Kaç haftadır buluşuyoruz bilmiyorum. Her hafta bir şeylerin üstünde duruyoruz. Her hafta bir şeylerle ilgili aşağı yukarı neler yapabiliriz onu konuşuyoruz. Ama bir anda iyi hissetmemenin ve her şeyin havaya gitmesinin nasıl bir şey olduğunu hiç konuşmuyoruz. Çünkü galiba konuşulabilecek bir şey değil. Şu an kaç dakikadır konuşamıyorum, ben de bilmiyorum. Belki bu size hiçbir şey ifade etmeyecek, belki size çok şey ifade edecek. Ama iyi değilim. Ve iyi olmamanın nasıl bir şey olduğunu da ihtiyacım olduğu için buraya ve ihtiyacı olabileceklere bırakmak istedim. Bugün gerçekten sarıldım. Çok sarıldım. Umarım siz de bana sarılmışsınızdır.

Selamlar. Bu hafta ihtiyacı olan altında ne konuşacağımızı bilmiyorum. Gerçek anlamda bilmiyorum. Tek bildiğim iyi olmadığım. Evet, açık açık bunu söylemeye ihtiyacım var. İyi değilim. Bu hafta iyi hissetmiyorum kendimi. O yüzden belirli bir konum yok. Belirli bir fikrim yok. Kafamdakileri çok masaya yatırmadım. Neden tam olarak iyi olmadığım hakkında da bir fikrim yok. Ama nasılsın diyene iyi değilim.

ve iyi olmadığımı söyleyebilmeye ihtiyacım var. Belki iyi hissetmeyen arkadaşlar vardır benim gibi. Belki sizler de iyi hissetmiyorsunuzdur ama son damlayı bekliyorsunuzdur damlamak için. Evet, hep beraber iyi hissetmiyoruz. İyi hissetmeme hakkımızı kullanıyoruz bu hafta.

Tam olarak iyi hissetmeme nerede başladım bu aralar bilmiyorum. Beklentilerimin altı boş çıktığında mı? Ama beklentilerle ilgili kendimi çok iyi eğitmiştim. Beklentilerimin kurban olmamayı öğreniyordum sanki. Bunu başarıyordum yani.

Yine de biraz beni zebelemiş olabilir. Bir şeyden bir şey beklediğimi bile artık kendime itiraf edemiyorum. Ne zaman bu kadar korkmaya başladım bu konuda bilmiyorum. Ben şu durumdan, şu kişiden, şu olaydan bir şey bekliyorum. Demek beni korkutuyor. Önceden atladığım suların derinliğine çok bakmazdım. Bir şeyler hakkında ne hissettiğimi söylerken çok darlanmazdım. Evet ben bunu çok istiyorum. Evet bu çok güzel. Evet bu konuyla ilgili beklentilerim var derdim.

Şimdi öyle değil. Bir şey beklediğimi sessiz söylemeyi bırakın. Kendime icraf etmekte bile çok zorlanıyorum. Hayat beni terbiye etmiş. Hayat beni ehlileştirmiş ve hiç istemediğim bir yönde. Bu kadar hislerine bağlı, hisleriyle yürüyen, hisleriyle olan, hisleriyle akan bir insan olarak, hissetmekten korktuğumu farkettiğim bir son birkaç gün beni inanılmaz korkuttu.

Bir aralar keşke böyle olsam, ben de kaçsam, dibini görmek istemesem bazı şeylerin derdim ama bir yandan da bu dileğimin gerçek olması beni çok mutlu etmemiş. Rahat rahat bir şeyleri çok istediğimi, çok beğendiğimi, bir beklentim olduğunu söyleyemeyecek noktaya ben ne ara geldim ya? Cepte bu var. Beklenti sahibi olmaktan korkuyorum. Bırakın beklentilerden korkmayı. İyi hissetmiyorum. İyi değilim. Bir, beklenti sahibi olmaktan bile korkuyorum.

Bunun arkasından da biraz hayal kırıklığı, çaresizlik, ruhsal besinsizlik geldi galiba. Ruhsal besin olayı da çok alengirli bir olay. Hayatımızı çok kollu, çok dallı kurmamız gerekiyor ki birçok yerden beslenebilelim. Aşk, arkadaşlık, iş, spor, hobiler, sanat, sepet, her şey... Bir acil durum kolumuz olmalı.

ruhsal besinlerde daraldığımızda çekip aldığımız, besleniyorum, hayattayım, mutluyum diyebildiğimiz ama hayat sanırım akışında pek böyle ilerlemiyor. Çoğumuzun en çok beslendiği yerler işi, aşkı, arkadaşları oluyor. Ve bu damarlardan biri kesildiği zaman, bu dallardan biri kesildiği zaman çok kötü hafalıyoruz. Ve sanırım benim de çok şahsi bir ruhsal besin damarım kesilmiş durumda.

Ama bu kesilme nerede geliyor biliyor musunuz? En yüksek hissettiğiniz yerde geliyor. İnanılmaz besleniyor hissettiğiniz yerde geliyor ve artısından ertesi gün besin yok. Bazen bu besinsizlik bizi yanlış yerlere yönlendirebiliyor. Yanlış şeylerden, günlük şeylerden beslenmeye çalışabiliyoruz ve o zaman olaylar iyice sarpa sarıyor. Ben yanlış yerlerden beslenmemek için şu an elimden geleni yaptığım bir dönemdeyim.

Size hep böyle kafamda şu soru var, şu fikir var ve ben bunu çözdüm gibi konuşuyorum ama... Gerçekten hoşgeldiniz. Hiçbirini çözemiyorum. Sadece hepsinin üstünde düşünüyorum. Uzun vadet düşünüyorum. Ve onlar artık davranışımmış gibi hissetmeye başladığım zaman... hayatımın bir yerine yerleştiği zaman çözülmüş gibi devam ediyorlar. Çünkü o kadar kafamda yoğurmuş oluyorum ki bu fikri davranışıma akıtmış oluyorum. Ve o zaman da çözülmüş oluyor. Ama bu süreç öyle. Yirmi dakika aklıma geldi, ihtiyacım vardı, konuştum, paketledim gitti gibi olmuyor işte. Mesela bu iyi değilim halini acaba ne kadar düşüneceğim? Ne kadar yaşayacağım? Bunun üstüne acaba kaç bölüm yapacağız? Kaç bölüm konuşacağız? Ben bu düğümü hafta hafta çözerken neler bulacağım? Bilmiyorum.

Bu ara gerçi iyi değilimi birçok arkadaşımdan da duyuyorum. Kimisi bir yakının yanına döndüğü için iyi değil. Kimisi evinden uzak olduğu için iyi değil. Kimisi yeni bir yere gittiği için hem iyi hem iyi değil. Kimisi ilişkisi çok kötü gittiği için iyi değil. Kimisi uzun zamandır beklediği bir şey başına geldiği için iyi değil.

Bu ara duyduğum en fazla duyduğum şey ki iyi değilim. Biraz nankörce bir iyi değilim de var aralarda. İstediğimiz şeyler olduğu için de iyi değiliz. Bu bende de var. E biz gerçekten ne istiyoruz?

Ne zaman bir şeyler beni korkutmadan yaşayacağım? Ne zaman bir şeyler beni yormadan yaşayacağım? Ne zaman başıma gelen iyi bir şeyi, iyi bir şey olarak yaşayacağım? Çok uzun zamandır istediğim bir şey tam karşımda ve ona ulaşmak istiyorum. Ama cehennemden korkar gibi korkuyorum.

Aldığım tadı hissetmiyorum. İsteğimin ne kadar tatlı, sevimli bir şey olduğunu hissetmiyorum. Varsa yoksa, şimdi o beni yorar. Şimdi o benim dengemi bozar. Şimdi beni düşürür. Şimdi ben yine düşerim, beni kimse kaldırmaz. Ne zaman? Ne zaman bu kadar lekelendi her şey? Yaşalınca mı oldu? Çünkü ben yirmilerimde hiç böyle değildim. Atlardım suya, başıma ne gelirse gelsin. Sonuna kadar zevkini de alırdım. Zevkini almam gereken yerde. Cefasında, yeri geldiğinde çekerdim.

Seneka haklıymış galiba. Vaktinden önce mutsuz olmak çok berbat bir şey. Vaktinden önce bir şey olmak çok berbat bir şey. Sana iyi gelecek bir şeyin daha iyi kısmını yaşayamadan mutsuz olmak berbat bir şey. Ben şu an istediğim şeylere sahip olup ne yapacağımı bilmediğim için bile iyi hissetmiyorum.

Bu kadar mı iyi hissetmemeye bahanem var? Tamam, sürekli iyi hissetmek zorunda değiliz, bunu konuştuk. Bunu hep birlikte, hep konuştuk. Mutlu olmak, sürekli iyi olmaktan, sürekli iyi hissetmekten, sürekli iyi biri ivmeyle yukarı gidiyor hissetmekten akan bir şey değil. Mutlu olmak zaten nihai ya da kalıcı bir şey değil. Ama iyi hissetmek, iyi olmak, her daim her şeyin yolunda gitmesi değil. Bunu konuştuk.

Ama iyi hissetmekten bu kadar korktuğumuzu konuşmadık. Hele ki ben, geçen haftalarda, acaba mutlu olmaktan korkuyor olabilir miyiz? Yüksüz ne yapacağımızı bilmiyor olabilir miyiz? derken, bunun bu kadar genel bir kaygı olduğunu ben bile fark etmemişim. Bir insanın kendi sözüyle tokatlanması ne demek biliyor musunuz? Şu an ben tokatlanıyorum mesela. Kendi sözümle.

Ben bırakın mutlu olmayı, ben iyi olmaktan korkuyorum ya. Başıma gelen iyi bir şeyi, ne yapacağımı bilmeyip çarçur ediyorum. Büküyorum onu. Avucumun içinde büküyorum ve soruyorum ki, buna ne oldu ya? Demek ki o kadar da güzel değilmiş. E tatlım biraz önce sen büktün ya onu elinde. O güzeldi. Ama yok, onu mahveden ben olamam. Çünkü ben onu çok uzun süre bekledim. İnsanın kendi kendini sabote etmesine yapılacak hiçbir şey yok.

Ama bu yolda kendi kendini sabot ettiğini bilerek sabot etmek için yapılacak da hiç hiçbir şey yok, ızdırap çekmekten başka. Hani en iyi arkadaşımız kendimiz olacaktık? Gerçi en iyi düşmanımız da kendimiz olduğumuz için dışarılarda aramaya gerek yok biliyorum ama yani kendi iyiliğimizi biz bu kadar isteyemezken nasıl olacak bu iş? Neyse dağılmadan, evet ben bu haftayı hissetmiyorum.

Beklentilere sahip olmaktan bile korktuğum için, iyi hissetmekten korktuğum için, gülmekten korktuğum için, hissetmekten korktuğum için, çok uzun zamandır beklediğim bir şeyin başıma geldiğinde, olur da kötü giderse ne olur kaygısından, korkusundan, deliler gibi titrediğim için ben bu hafta kendimi hiç iyi hissetmiyorum.

Kendimi böyle bir yere kilitlediğimin bile farkında değildim. Sevmekten korkuyorum, sevilmem diye. Affetmekten korkuyorum, boşa affetmiş olurum diye. Gülmekten korkuyorum arkasından muhtemelen bir şey beni ağlatacak diye. Birine sen benim için böylesin, böylesin, böylesin demekten korkuyorum. Çünkü onun da ne yapacağını bilmeyip kırılmaktan korkuyorum.

Artık güvenemediğim, alışmadığım yerlerde ben ki sevgisini inanılmaz göstermekten hoşnut olan bir insan, sevgimi göstermekten korkuyorum. Ve içimde patlayan ve sahibine varamayan duygular beni çok yordu. Ama bunun içinde biraz da anlaşılmamalık yordu galiba, anlaşılmamak yordu beni.

Anlaşılmak en büyük saadet mi bilmiyorum. Anlaşılmayı mı tercih ederim, sevilmeyi mi? Bu çok ciddi bir ikilem benim için. Çünkü ben de her anladığım şeyi sevmiyorum ya da her anladığım şeye sempati, sevgi, ilgi, sonsuz bir güzellik sunmuyorum. Bu ikilem bende her zaman devam edecek. Anlaşılmak mı, sevilmek mi? Bilmiyorum, karar veremiyorum. Anlaşılmadan sevilmek de olur sanki. Çünkü neden sevdiğimizi bilmemeye de sıcak bakıyordum?

Gerçekten bir düşünsenize, anlaşılmak mı istersiniz yoksa sevilmek mi? Hangisi sizin için daha ağır basıyor? Ben de bunu bilmediğim bir dönemdeyim ama bu hafta sanki sevilmekmiş gibi geliyor. Normalde anlaşılmak en büyük saadettir derim belki ama... Hayır ya! Anlaşılmasam da sevilmek istiyorum galiba. Değer veren insanların ertesi gün değer vermeyi çat diye nasıl kestiğini hep düşünmüşümdür ya da bir insanın arkasına bakmadan nasıl gittiğini düşünmüşümdür. Bunları yapabilir hale geldiğimi görüyorum 35 yaşında.

kaçarak bir şeylerin üstünü örterek gitmeye heves ettiğimi görüyorum. Bu benim için bir başarı değil, bir yenilgi. Çünkü bana göre önceden kapalı olup sonra açılmak her zaman bir zaferdir ama önceden açık olup sonra kapanmak hiç iyi bir zafer değildir. Kötü bir şeydir bu. Ama daha az mı üzüleceğim, daha az mı kafayı takacağım galiba ve öyle oluyor. Ama ben yaşamakla hissetmek arasında bir takas yapmak istemedim ki. Yaşarken daha iyi hissetmek istedim.

Taşlar da hiçbir şey hissetmiyor. Ölü olan hiçbir şeye bir şey hissetmiyor. Ben bir şey hissetmemek için ölmek istemedim ki. Kendimizi çok mu sıkıyoruz acaba? Kafamda tek bir yekpare öyle bir düşünce yok. Ne düşünüyorsun, ne şunu düşünüyorum diyemiyorum farkındaysanız ve bu karmaşanın içinde sizi de çekiyorum. Sanki bir kitap ortasından, sağından, solundan, arkasından sayfalarda fal bakarcasına ilerliyor musunuz gibi hissediyor olabilirsiniz. Çünkü ben de şu an kendimle ilgili öyle hissediyorum.

Bugüne kadar attığım bütün adımların beni doğru yerlere götürdüğünü biliyordum ama şu an attığım adımın beni nereye getirdiğini bilmiyorum. İyi olmamak böyle bir şey galiba. İyi olmamak bir konuşmayla anlatılabilseydi bence bu olurdu.

Ne düşündüğünü bilmiyor. Bugüne kadar kazandığı şeylerin ona ne anlamda yaradığını bilmiyor. Bugüne kadar kaçındığı şeylerin neden kaçındığı şeyler olduğunu hatırlamıyor. Ne yöne bakacağını bilmiyor. Çok öfkeli de değil, çok dürtüsel de değil ama iyi hissetmiyorsun işte. Tam da buymuş demek iyi hissetmemek. Tam iyi hissetmemenin ilk anlarını yakaladığınızda demek ki böyle oluyormuş.

Ben hep ortasından tuttum. Bir şeyler anlatırken, konuşurken hep bir yönlere doğru çekilmiş oluyordum. Şu an tam olarak neden olduğunu bile bilmiyorum. Bir koltuğa yatıp, sırtımı dönüp, sadece arkadan belki doğaya ait birkaç ses duymak istiyorum ama başka hiçbir ses duymak istemiyorum.

Bazen aramızda bir şaka vardı bir arkadaşımla. Müzik dinleyemeyecek kadar mı kötüsün? Derdi mesela. Çünkü müzik dinlemek bütün duygularımın üstüne iki üç kat katıyor gibi olduğu için çok zor dönemlerimde müzik dinlemekten kaçınırım. Ve şu an bana bunu soruyor olsa derdim ki evet, müzik dinleyemeyecek kadar kötü hissediyorum kendimi. Film izleyemeyecek kadar kötü hissediyorum kendimi. Birinin duygularımı bana çevirip göstermesine tahammül edemeyecek kadar kötü hissediyorum kendimi. İyi değilim.

Çok isterdim size böyle bir tane iple çekip şu yüzden iyi değilim demek ama hayatın yorgunu olmak denen de bir şey var. Sanırım öyle bir evradan geçiyor. Bir anda çok umut bağladığım ve çok mutlu olduğum şeylerle mutlu olmadığımı görmek, kaçtığım şeylerden kaçamamış olduğumu görmek, dünyamdan atmak istediğim duyguları atamadığımı görmek. Şu kalbe söz geçirme işi, başaramadığımı görmek... Hayat birçok şeyi tekrar tekrar başınıza getirir ve akıllanıp akıllanmadığınıza bakar ya... Kesinlikle benimle ilgili şöyle bir not alıyor köşeye... Tezgah hoşcan, yaş 35, akıllanmamış, geç.

Başka bir şey Ezgi Oşan. Akıllanmamış. Geç. Bir daha başına getirelim. Akıllanmamış. Geç. Benim hakkımda sürekli akıllanmamış, akıllanmamış ve aynı hata yapmaya devam eden küçük bir döngü gibi bir hayat var sanırım bazı konularda. Ve bu geç kısmı da kötü bir karnı almışım ve eve götüremiyormuşum, karnemi kendime gösteremiyormuşum gibi hissettiriyor. Bu yüzden de iyi değilim.

Çok uzun süre görmekten kaçtığınız ya da karşılaşmak istemediğiniz insanlarla, karşılaştırmanın getirdiği, sizi o en masum, en savunmasız, en hatırlamak istemediğiniz günlerinize götüren, hallerinizi hatırlatan insanlarla karşılaşmak gibi, biraz da o açıdan iyi değilim. Böyle zamanlarda ne yapmak lazım?

Gerçekten neden iyi olmadığımı bulmalı mıyım? Yoksa hayatın kemiklerimi şu an istediği gibi kırmasına ve neyin iyi olacağına kendisi mi karar vermesi için bırakmalıyım? Bilmiyorum. Önceki savunma tekniklerim, iyileşme tekniklerim onlara girmeli miyim? Bilmiyorum.

Her yıkım bir fırsattır ya, acaba bu iyi değilim anını, bu sefer bildiğim her şeyi yapmayarak mı geçirmeliyim? Tam iyi, iyi değilim, iyi hissetmiyorum. Bugün oturacağım ve başıma gelen şeylere bugünün gücüyle tepki vereceğim. Belki hiç bilmediğim bir tepki olacak bu ve daha iyiye götürecek beni. Ve belki tekrar şekilleneceğim. Her iyi değilim bir umut aslında. Tekrar yapılanabilirim umudu. Her iyi olmayışımdan bir şeyler bekliyorum. Bundan da beklediğim gibi.

Hissetmekle tepki vermek çok farklıdır. Bunu her zaman, her yerde söylerim. Gerçekten hissediyor musun yoksa tepkimi veriyorsun? Bu senin bana karşı hissin mi, tepkin mi? Bu senin bir olaya karşı hissin mi, tepkin mi? Bazı insanlar sadece tepki vererek yaşıyor. Ve tepki veren insanlarla iletişim kurmaya çalışmak o kadar zor ki. Çünkü iyiye iyiye almak da sizi artık tatmin etmiyor. Adını koyamıyorsunuz ama. Bir şeylerin kötü gittiğini fark ediyorsunuz.

Bir sebebi mi olmak zorunda? Hayır. Bir şeyler yürümüyor, bir sebebi mi olmak zorunda? Hayır, değil. Bazen hissetmek kâfi. Ve ben bunun için de iyi değilim, ben şunun için de iyi değilim diye diye kapattığımız kapılardan sonra holde otururken tek başımıza kalmak da mümkün. İyi olmama süreçleri biraz da böyle galiba.

Burada iyi değilim, bu hoşuma gitmedi, hayır, hayır diye diye beş altı kapı kapattım. Ve ortada oturuyorum. Ne bir kapı açmaya hevesim var, ne başka bir kapıya uzanmaya hevesim var. Bekliyorum. İyi olmayışımın, yıkımımın beni yükseltmesini bekliyorum. Beklentilerimle olan dövüşümün, savaşımın tekrar şekillenmesini bekliyorum. Hayal kırıklıklarımla olan muhabbetimin tekrar şekillenmesini bekliyorum. Neden hissetmekten korkmaya başladım? Kalbimin bana bunun biraz izah etmesini istiyorum.

Çünkü en çok övündüğüm şeydir bu. Bodoslamayımdır. Bazen hatta sınırları aşarım. Ama gün sonunda en azından içimde kalmadı. Bu da asrın, asrın bahanesi değil mi? İçimde kalmadı. En azından içimde kalmadı ve en azından ifade ettim. Ben ne hissettiğimi biliyorum ve oradaydım deyip sonuna kadar bunu tüketmek. Bunu yapamamanın da ne kadar zor olduğunu fark ettim şimdi.

Hissetmekten korkmak istemiyorum. Tepkiye dönmek istemiyorum. Beklentilerime göre bir şeyleri mahvetmemeyi öğrenmişim ama... Beklentiden korkmamayı öğrenmemişim ya ben. Kaç haftadır buluşuyoruz bilmiyorum. Her hafta bir şeylerin üstünde duruyoruz. Her hafta bir şeylerle ilgili aşağı yukarı neler yapabiliriz onu konuşuyoruz. Ama bir anda iyi hissetmemenin ve her şeyin havaya gitmesinin nasıl bir şey olduğunu hiç konuşmuyoruz. Çünkü galiba konuşulabilecek bir şey değil.

Şu an kaç dakikadır konuşamıyorum, ben de bilmiyorum. Belki bu size hiçbir şey ifade etmeyecek, belki size çok şey ifade edecek. Ama iyi değilim. Ve iyi olmamanın nasıl bir şey olduğunu da ihtiyacım olduğu için buraya ve ihtiyacı olabileceklere bırakmak istedim. Bugün gerçekten sarıldım. Çok sarıldım. Umarım siz de bana sarılmışsınızdır.

Hayat bazen hızla akar, bazen duraksar. Bazen yolun ortasında durmayı, bazen devam etmeyi öğreniriz.



Bu bölüm Opet Fasty reklamı içermektedir. 


Opet’te Lezzetlerin Enfesti! 

Şehirler arası yolculukta ya da şehir içi kaçamakta, Opet istasyonlarında sizi Fasty’nin lezzetli ürünleri bekliyor. Opet Fasty'i ⁠keşfet!



Tüm bölümler ve daha fazlası için ⁠⁠podbeemedia.com⁠⁠'u ziyaret et!

İç Basıncı Azaltmak

Hayat bazen hızla akar, bazen duraksar. Bazen yolun ortasında durmayı, bazen de devam etmeyi öğreniriz. Ama bunlar olurken hep baki kalan, hep devam eden bir hal var. Hep bir yere yetişme hali, hep bir durmaktan korkma hali, durmaktan sakınma hali. Sen en son ne zaman durdun? Çünkü ben en son ne zaman durduğumu hiç hatırlamıyorum. Durmaktan kastım da, durmuş olmak için durmak değil aslında. Hissetmek için durmak. Olduğun yeri fark etmek için durmak. Yaşadığını hissetmek için durmak. Ya durmak neden bu kadar zor? Sürekli bir üretken olma baskısı, bir şey yapma baskısı, sürekli bir şeylere yetişme baskısı. Neden sürekli hep meşgul olmak ya da bir şeyler üretmek... ...ya da bir şeyler yapmak zorunda olduğumuza dair bir inancımız var bilmiyorum. Ama bunların yanı sıra durmak neden bu kadar zor? Neden bu kadar suçluluk getiren... ...of boşta kalıyorum, geride kalıyorum, şu an hiçbir şeye yaramıyorum... ...gibi kaygıları peşinde getiren bir şey bu durmak? Mesela bir projeye ya da bir çalışmaya, bir işe... ...ara verirken hissettiğimiz o huzursuzluk. ...ya da tatile çıktığımız o kadar fazla çalışıp... ...o kadar hak edip çıktığımız tatilde hissettiğimiz o... ...ilk günkü o çaresizlikten hiçbir şey yapmıyorum. Kendimi kötü hissediyorum. Aslında neden bu kadar zor diyorum ama... ...zor olması da bir yerde normal. Çünkü çok güçlü bir şey. Bazen hiçbir şey yapmamak, bazen durabilmek... ...yapabileceğimiz en güçlü şeylerden bir tanesi. Hani çok klişe bir şey vardır. Her şeyi yaptın. Her şeyi yaptın ve bu sana en zor olan gibi geliyordu ama bazen en son o aklımıza gelen hiçbir şey yapmama durumu, o durma durumu en güç olan ve bazen de en faydalı olan durumdur. Tabii ben duralım derken, bırakalım derken böyle... Çok büyük hazırlıklarla bir şeylere durmak için kendini harap edip hazırlandığın o durma anlarından bahsetmiyorum. Belki mikro molalar, ne bileyim kırmızı ışıkta beklerken gelen bir düşünce ve o düşüncenin hakkını vermek, ya da bir kahve içerken zihnini toplamak, duş alırken düşündüğüm bir şey, Yolda yürürken yere baktığında bir şeyin sana getirdiği çağrışın ve o an hayatında hissettiğin, o an yaşıyor olduğunu hissettiğin ve seni ileri götürecek bir şey. Durarak ileri gitmekten, bu küçük mikro molalardan bahsediyorum. Zihnin biraz boşlukta bulunması gerekiyor. Aslında birçok bizi dolduran şey, birçok bizi ileri götüren şey aslında boşluktan geliyor. Zihin ancak biraz boşluk bulduğunda derinleşebiliyor. Hayatın içinde seni kendine getiren anlar var mı? Muhtemelen düşündüğünde durduğun anlar olduğunu anlayacaksın. Çünkü bazen düşünmekten yaşamaya fırsat kalmadığı gibi... ...aşırı yaşamaktan durmaya fırsat kalmadığı için... ...yaşayıp yaşamadığımızı ve ne yaşadığımızı da anlamıyoruz. Bazen çok uzun zamanlar böyle... ...hep arkadaşlarıma bunu söylerim. Bütün gün oyun oynamış gibi hissediyorum kendimi. O zamanın kayması, bütün gün ekrana bakarken, bütün gün oyunun içinde hayatın kayması. Sanki zaman makinesinde ışınlanmışsın gibi. Zaman yolculuğu yapmışsın gibi. O yüzden hiç durmamak da aslında ne yaşadığını, ne yaşamadığını anlamamak gibi. Hayat bize çünkü olan bir şey olmamalı. Başımıza gelen, bize vuran, bizi sağdan soldan ittiği yerlerde şükrettiğimiz ya da razı olduğumuz bir şey olmamalı. Hayat razı geldiğimiz bir şey olmamalı. Seçtiğimiz şeylerden ibaret olmalı. Bunu da görmek için. Bazen evet, mola vermek, durmak zorundasın. Bazen bir kırmızı ışıkta düşünmek zorundasın. Ya da bir kahve molası vermek zorundasın. Ben artık böyle kendime mini molalar verirken... ...bir küçük rüküverler yapıyorum. Kahve zaten benim için susuz ki vazgeçilmez bir şey. Kahvesiz yaşayamıyorum. Bazen bir kahveyle, bazen iyi bir atıştırmakla... Bunu yapmaya hakkım var çünkü bir yandan da... ...yapmam gereken bir yere gidiyorum ya... ...bunu yapmaya hakkım var diyorum... ...ve daha az suçlu hissediyorum. Aslında hiç suçlu hissetmemem gerekiyor... ...ama yine de bunu minimalize ediyorum. Devam etmenin yolu da bazen durmak oluyor. Mesela benim o yediğim sandviç... ...bazen benim orada durmam devam etmenin bir yolu oluyor. Bazen aldığım bir paket çikolata devam etmenin yolu oluyor. Bazen bir kahve devam etmenin yolu oluyor. Aslında devam edebilmek için durmaya ihtiyacımız var. Tıpkı nasıl bir yolculukta benzin almadan gidemeyeceğin gibi... ...durmadan da aslında bir yere gidemez. Mesela eski zamanlarda insanları... Böyle korkutarak ya da onları ürküterek onları köle etmezlermiş. Onlara çok istedikleri şeyleri verirlermiş. Şimdi diyeceksin ki ne yani mola ver diyorsun, bana köle ol diyorsun, hayır öyle bir şey söylemiyorum. Ama insanların eğlenmesine, ziyafet çekmesine, sevdiği her şeyi yapmasına yılda bir ya da iki gün festivallerde izin verirlermiş. Ve bu onları efendilerine ya da dayanamadıkları sisteme, dayanamadıkları düzene devam etmeleri için bir duruma olurmuş. Düdüklü tencerenin basıncını atmak gibi. Yani bazen gerçekten durmak zorundasın. Bazen o tencerenin içindeki baskıyı atmak zorundasın. Artık kahveyle mi, sandviçle mi, kırmızı ışıkta mı, duşta mı, yere düşen, bilmiyorum bir şeye bakarak mı, camdan dışarı bakarak mı... Herkesin ritüeli kendine. Bir şey yaparak ama durmak zorundasın ki devam edebilesin. Kendi molalarını yaratabilirsin en azından. Yoksa da böyle böyle Burma'nın aslında sana ne kadar faydalı olduğunu kendine ikna edersen, mola vermenin güzelliğine kendini ikna edersen, hakkın olması gerekmez artık. Onun bir gereklilik olduğunu fark edersin. Dünyayı kurtarmak zorunda değilsin, her projeyi yetiştirmek zorunda değilsin. Arkanda Natlı kovalamıyor. Tam kovalıyor gibi görünebilir bazı günlerde ama hayır. Sen dünyayı kurtarmak zorunda değilsin. Sadece kendini kurtarmak zorundasın. Kendine nazik olarak, kendine anlayış göstererek... ...kendi ritmine, hayat ritmine saygı göstererek... ...kendini kurtarmak zorundasın. Unutma yani, evet hayat bekliyor. Ya hayat kaçıyor, hayat bekliyor, evet. Ama senin de hayatı bekletmeye hakkın var. Hayat hiçbir zaman seni bekletmedi mi? İstediğin şeyler ya da o an olması gereken... ...birçok şeyin olmadığı zamanlar olmadı mı? Sen de beklemek zorunda kalmadın mı? Senin de hayatı bekletmeye hakkın var. Mesela şeyi çok seviyorum. Doğa hiçbir zaman acele etmez ve her şey olması gerektiği gibi olur. Su hangi yöne akacağı konusunda acele etmez ama illaki su yatağını bulur, su akacağı yeri bulur. Çiçek açacağı zamanı bulur, solacağı zamanı bulur, yaprak döküleceği zamanı bilir. Bunu üç gün önce yapmak ya da dört gün sonra yapmak da değil. Bu onun zamanı olduğunu, onun mevsimi olduğunu... bilmesiyle alakalı. Seni zaten için kalbin, aklın, molaya ihtiyacın olduğu zamanı, durmaya ihtiyacın olduğu zamanı ve işlemeye ihtiyacın olduğu zamanı biliyor. Bir şeylere acele etmek, bir şeylere yetişmeye çalışmak, hayata yetişmeye çalışmak diye bir şey yok. Bu kadar ruhunun geride kalmasına gerek yok. Senin zaten dünyenin bir biyolojik saatin olduğu gibi inanıyorum ki ruhunun da bir saati var ve o saate saygı göstermek zorundasın. sürekli işleyebilecek yedi yirmi dört açık bir dükkan gibi durmadan hizmet verebileceğine ve birilerinin bir şeylerin kendinin bile kendinden hizmet alabileceğine inandırılmak bence çok büyük bir haksızlık bu hayatta. Kimsenin böyle bir gücü yok. Kimse böyle bir süper kahraman değil. Zaten kimse kahraman olmamalı. Çok afilli bir söz biliyorum. Kahraman olmak hayır. Kahraman olmak insan dışı olmakla eşdeğer. Hiçbir kahramanın acıları için ağladığını ve bunun için alkışlandığını ya da yardım istediğini falan görmüyoruz. Kahraman olma yani. Kahraman olmaya özenme. Kahraman olmak, yıkılmamak, demir gibi ayakta durmak, her derde koşmak bunlar başarının ya da hayatı, kaliteli yaşamanın bir göstergesi değil. Bunlar kendini dinlemediğinin ve kendini adım adım feda ettiğinin, duramadığının göstergesi. Sanırım Picasso'ydu. Yıkmaya eğer gücün yoksa yaratmaya da gücün yoktur. Yani yıkamayan yaratamaz da. Hayat zaten yaparak, durarak, yıkarak, baştan yaparak birçok şeyi tekrar tekrar deneyerek değişimlerden ibaret. Ve bu kadar kabuklu, bu kadar kabuk değiştiren, bu kadar yönü, yanı, saati, geleceği, bir sonraki günü belli olmayan insanların ve değişim içinde yaşayan insanların hiç durmadan bir yere varması hiç mola vermeden bir yere varması sence mümkün mü? Mesela bu küçük anlardan bahsederken benim aklıma gelen üniversite dönemimde çok yoğun dersler arasında inanılmaz geceyi sabaha katarak çalıştığım ve bir şeyleri yetiştiremediğim bir dönemde araçta inip okula yürüdüğüm Aralık'ta bir benzin istasyonu vardı ve oradan aldığım bir sandviç vardı ve onu yiyerek bir 5-10 dakika oturacak sürem olurdu. Sonra da onu yerken yürümeye devam etmem gerekirdi. O benim gerçekten hayata tutunduğum, hayatı benim için çekilir kılan küçük molamdı, küçük ritüelimdi. Orada düşünüyordum. Nasılım? Nasıl gidiyor? Bugün hava nasıl? Hangi mevsimdeyiz? Bazen gerçekten hangi mevsimde olduğunu algılayabilmek bile sandığından daha büyük bir destek, daha büyük bir güç, daha derin bir devam etme katkısı sağlıyor sana. O yüzden mesela ben sana ufak bir ritüel önerisinde bulunabilirim. A'dan B'ye giderken, benim gibi belki okula giderken, işe giderken, bir yerden bir yere giderken, hayatında bir yerden bir yere giderken, o petin yeni festilerinden kendine bir sandviç ya da bir kahve ısmarlayabilirsin. Ve benim yaptığım gibi orada belki mevsimi, yüzüne vuran rüzgarı, yaşadıklarını, hissettiklerini tartabilirsin. Kendine orada ufak bir zaman verebilirsin. Böylelikle o gözümüzde büyüyen yol... ...ya da hiç bitmeyecekmiş gibi görünen yol... ...ya da devam etmek zorundayız gibi görünen yol... ...o verdiğimiz molayla... ...kendimize yaptığımız o jestlerle... ...daha rahat ve daha hızlı geçebilir. Buradan hızlı geçebilir derken... ...nasıl yaşandığı anlaşılmaz şeklinde demiyorum. Ama olması gereken hızda... ...sana da işkence olmadan... ...ve kendine nazik davrandığın bir hızda geçebilir. Aklında olsun. O petfesti, sandviçleri çok güzel, kahvesi de. Hayat seni bekleyebilir. Sen hayatı birçok yerde bekledin. Hayatta senin sandviçini, hayatta senin kahveni, hayatta senin rüzgarı yüzünde hissedişini bekleyebilir. Bizim de hayatı bekletmeye hakkımız var, diyebilmemiz gerekiyor. Bu bölüm bittiğinde bir şeyler yapmanı istiyorum. Ne bileyim pencereyi aç, derin bir nefes al. Sadece orada olduğunu hatırla ve durmaya hakkın olduğunu hatırla. Çok kaliteli de durmak zorunda değilsin. Küçükken ne yapıyorduk bilmiyorum. Koltukta başımızı aşağı mı sarkıtıyorduk? Benim neslim bunu yapıyordu en azından. Ya da sehpanın altına mı yatıyorduk bilmiyorum. Dolaplara da yatmışlığım var. Ama koltukta ters yatarak ailemi çok kızdırdığımı hatırlıyorum mesela. Ama duruyordum ve çok eğleniyordum ve dünyanın en kaliteli şeylerini düşünüyordum. Şu an bilmiyorum neydi ama çok kaliteli olduğuna eminim. Senden de kendine seni en içteki yerinle bağlayan bir durma ritüeli, bir durma şekli yaratmaya teşvik etmek istiyorum ve bunu yapmalı istiyorum. Ya da son zamanlarda yaşadığın bir durma anın varsa, onu düşün ve onun sana neler kattığını düşün. Ya da keşke dursaydım dediğim bir yerde durmadığında başına neler geldiğini düşün. Durmayı çok çok yanlış anlıyoruz. Ya aslında şey gibi, bende bir yol takıntısı var ve çok seviyorum yola üzgü şeyleri, yolda olma halini. Oruç Aroba'ydı sanırım. Yani yol iki yer arası değil. ...gibi bir şey söylüyordu. Yani yeri övmüyordu, yolu övüyordu. Burada da iki yer arası değil durma. Aslında asıl önemli olan o durduğun an. Geldiğin ya da varacağın yer değil. O yolda durduğun yer. Aslında biz tam tersini yapmaya meyiliyiz. Yani bir A kararından çıkıp B kararına varana kadar... ...ya da belirsiz bir C kararına nereye gideceğimizi bilmiyorsak... Asıl övdüğümüz ve önemli gördüğümüz yer o çıktığımız A ve varacağımız B, C ya da neresiyse. Hayır. O iki yer arasındaki önemsiz yer değil. Aslında senin yarın bir gün nerede olacağını... ...ya da neler yapacağını borçlu olduğu nasıl kıymetli yer o durduğun ve mola verdiğin yer. Bunun biraz da farkına varılmasını. İstiyorum çünkü ben farkına vardıkça hayatımda çok şey değişti. Tabii ki bu fütursuzca durmak değil. Mikro durmalar diye, mikro molalar diye bu yüzden söylüyorum. Bahanelerle hatıllaşmaktan bahsetmiyorum. Verimli acı gibi, verimli dersler gibi, verimli durmalardan bahsediyorum. Bize katkısı olan durmalardan bahsediyorum. Bunu bence ayırabildiğimize eminim. Kesin ayırıyorsunuzdur. Çünkü beni dinleyen birisinin bunu ayıramayacağını düşünmüyorum. Yani kendimizi kandırmaya yönelik durmalardan, atıldıktan bahsetmiyorum. Bazen çok hareketle çok durmamak da kafamızdaki o seslere dönmek istememekten, düşünmek istememekten. Ama bu kadar kaçıyorsan orada bir şey vardır ya demek ki durman gerekiyor. Çok sevdiğim, hayat düzenine çok imrendiğim ve çok saygı duyduğum dostlarım var. Mesela bana bazen şey diyorlar. Bu kadar oturup düşünmesen, bu kadar durmasan, bu kadar derdin olmayacak. Biraz bir şeyler yap. Yor kendini. Uyuyana kadar yor. Sürekli yor kendini. Mesela daha çok spora git. Ya da işte spora üç gün git, dört gün git. Akşama kadar yor kendini. Fiziksel olarak yor kendini. Mental olarak meşgul et kendini. Ya da yalnız kalma. Sen bunları yapmadığın için ya da kendine düşünecek ya da duracak alan çok açtığın için üstüne dert çekiyorsun. Derdin olmayan şeylere dert ediniyorsun diyen ve hareket berekettir, hareket sağlıktır olarak, suyunu çıkararak çok benimseyen arkadaşım var ve bu aslında bence genelde de böyle. Sürekli koşturmak, sabah evden çıkıp mesaiye gidip bayılana kadar yorulduktan sonra eve gelip televizyonda uyumak ya da yemeği yerken yorulup lanet olsun deyip uyumak. Tabii ki o noktada duracak ve düşünecek bir şeyin olmuyor, derdin olmuyor belki ya da derdin olmadığını zannediyorsun ama o hiçbir yere gitmiyor. ve bunlar biriktiğinde bazen gönüllü molalar değil de bambaşka molalar vermek zorunda kalabiliyoruz. İflas etmenin ya da artık devam edemiyorum demenin getirdiği durmalardan değil, kendimize nazik davranarak açtığımız alanlardan ve durmalardan bahsediyorum. Umarım sen de benim gibi mola vermeyi, Ne bileyim, yoğun işlerinin önünde bir 10 dakika sandviçini yerken hayatını gözden geçirmeyi, kahveni içerken bu hayatı tekrar tekrar düşünmeyi. Ben nereden nereye gidiyorum değil de, niye şu an buradayım ve şu an burada ne yapıyorum demeyi. Umarım benimle birlikte bir şekilde aklına getirmişsindir. Umarım molalara sıcak bakıyorsunuzdur. Umarım sana sarılabilmişimdir, omzuna dokunabilmişimdir. İhtiyacı olanı alsın.

Hayat bazen hızla akar, bazen duraksar. Bazen yolun ortasında durmayı, bazen de devam etmeyi öğreniriz. Ama bunlar olurken hep baki kalan, hep devam eden bir hal var. Hep bir yere yetişme hali, hep bir durmaktan korkma hali, durmaktan sakınma hali. Sen en son ne zaman durdun? Çünkü ben en son ne zaman durduğumu hiç hatırlamıyorum.

Durmaktan kastım da, durmuş olmak için durmak değil aslında. Hissetmek için durmak. Olduğun yeri fark etmek için durmak. Yaşadığını hissetmek için durmak. Ya durmak neden bu kadar zor? Sürekli bir üretken olma baskısı, bir şey yapma baskısı, sürekli bir şeylere yetişme baskısı. Neden sürekli hep meşgul olmak ya da bir şeyler üretmek... ...ya da bir şeyler yapmak zorunda olduğumuza dair bir inancımız var bilmiyorum. Ama bunların yanı sıra durmak neden bu kadar zor? Neden bu kadar suçluluk getiren... ...of boşta kalıyorum, geride kalıyorum, şu an hiçbir şeye yaramıyorum... ...gibi kaygıları peşinde getiren bir şey bu durmak? Mesela bir projeye ya da bir çalışmaya, bir işe... ...ara verirken hissettiğimiz o huzursuzluk.

...ya da tatile çıktığımız o kadar fazla çalışıp... ...o kadar hak edip çıktığımız tatilde hissettiğimiz o... ...ilk günkü o çaresizlikten hiçbir şey yapmıyorum. Kendimi kötü hissediyorum. Aslında neden bu kadar zor diyorum ama... ...zor olması da bir yerde normal. Çünkü çok güçlü bir şey. Bazen hiçbir şey yapmamak, bazen durabilmek... ...yapabileceğimiz en güçlü şeylerden bir tanesi. Hani çok klişe bir şey vardır. Her şeyi yaptın. Her şeyi yaptın ve bu sana en zor olan gibi geliyordu ama bazen en son o aklımıza gelen hiçbir şey yapmama durumu, o durma durumu en güç olan ve bazen de en faydalı olan durumdur. Tabii ben duralım derken, bırakalım derken böyle... Çok büyük hazırlıklarla bir şeylere durmak için kendini harap edip hazırlandığın o durma anlarından bahsetmiyorum. Belki mikro molalar, ne bileyim kırmızı ışıkta beklerken gelen bir düşünce ve o düşüncenin hakkını vermek, ya da bir kahve içerken zihnini toplamak, duş alırken düşündüğüm bir şey, Yolda yürürken yere baktığında bir şeyin sana getirdiği çağrışın ve o an hayatında hissettiğin, o an yaşıyor olduğunu hissettiğin ve seni ileri götürecek bir şey. Durarak ileri gitmekten, bu küçük mikro molalardan bahsediyorum.

Zihnin biraz boşlukta bulunması gerekiyor. Aslında birçok bizi dolduran şey, birçok bizi ileri götüren şey aslında boşluktan geliyor. Zihin ancak biraz boşluk bulduğunda derinleşebiliyor. Hayatın içinde seni kendine getiren anlar var mı? Muhtemelen düşündüğünde durduğun anlar olduğunu anlayacaksın.

Çünkü bazen düşünmekten yaşamaya fırsat kalmadığı gibi... ...aşırı yaşamaktan durmaya fırsat kalmadığı için... ...yaşayıp yaşamadığımızı ve ne yaşadığımızı da anlamıyoruz. Bazen çok uzun zamanlar böyle... ...hep arkadaşlarıma bunu söylerim. Bütün gün oyun oynamış gibi hissediyorum kendimi. O zamanın kayması, bütün gün ekrana bakarken, bütün gün oyunun içinde hayatın kayması. Sanki zaman makinesinde ışınlanmışsın gibi. Zaman yolculuğu yapmışsın gibi. O yüzden hiç durmamak da aslında ne yaşadığını, ne yaşamadığını anlamamak gibi. Hayat bize çünkü olan bir şey olmamalı. Başımıza gelen, bize vuran, bizi sağdan soldan ittiği yerlerde şükrettiğimiz ya da razı olduğumuz bir şey olmamalı.

Hayat razı geldiğimiz bir şey olmamalı. Seçtiğimiz şeylerden ibaret olmalı. Bunu da görmek için. Bazen evet, mola vermek, durmak zorundasın. Bazen bir kırmızı ışıkta düşünmek zorundasın. Ya da bir kahve molası vermek zorundasın. Ben artık böyle kendime mini molalar verirken... ...bir küçük rüküverler yapıyorum. Kahve zaten benim için susuz ki vazgeçilmez bir şey. Kahvesiz yaşayamıyorum. Bazen bir kahveyle, bazen iyi bir atıştırmakla... Bunu yapmaya hakkım var çünkü bir yandan da... ...yapmam gereken bir yere gidiyorum ya... ...bunu yapmaya hakkım var diyorum... ...ve daha az suçlu hissediyorum. Aslında hiç suçlu hissetmemem gerekiyor... ...ama yine de bunu minimalize ediyorum.

Devam etmenin yolu da bazen durmak oluyor. Mesela benim o yediğim sandviç... ...bazen benim orada durmam devam etmenin bir yolu oluyor. Bazen aldığım bir paket çikolata devam etmenin yolu oluyor. Bazen bir kahve devam etmenin yolu oluyor. Aslında devam edebilmek için durmaya ihtiyacımız var. Tıpkı nasıl bir yolculukta benzin almadan gidemeyeceğin gibi... ...durmadan da aslında bir yere gidemez. Mesela eski zamanlarda insanları... Böyle korkutarak ya da onları ürküterek onları köle etmezlermiş. Onlara çok istedikleri şeyleri verirlermiş. Şimdi diyeceksin ki ne yani mola ver diyorsun, bana köle ol diyorsun, hayır öyle bir şey söylemiyorum. Ama insanların eğlenmesine, ziyafet çekmesine, sevdiği her şeyi yapmasına yılda bir ya da iki gün festivallerde izin verirlermiş. Ve bu onları efendilerine ya da dayanamadıkları sisteme, dayanamadıkları düzene devam etmeleri için bir duruma olurmuş.

Düdüklü tencerenin basıncını atmak gibi. Yani bazen gerçekten durmak zorundasın. Bazen o tencerenin içindeki baskıyı atmak zorundasın. Artık kahveyle mi, sandviçle mi, kırmızı ışıkta mı, duşta mı, yere düşen, bilmiyorum bir şeye bakarak mı, camdan dışarı bakarak mı... Herkesin ritüeli kendine. Bir şey yaparak ama durmak zorundasın ki devam edebilesin.

Kendi molalarını yaratabilirsin en azından. Yoksa da böyle böyle Burma'nın aslında sana ne kadar faydalı olduğunu kendine ikna edersen, mola vermenin güzelliğine kendini ikna edersen, hakkın olması gerekmez artık. Onun bir gereklilik olduğunu fark edersin. Dünyayı kurtarmak zorunda değilsin, her projeyi yetiştirmek zorunda değilsin. Arkanda Natlı kovalamıyor. Tam kovalıyor gibi görünebilir bazı günlerde ama hayır. Sen dünyayı kurtarmak zorunda değilsin. Sadece kendini kurtarmak zorundasın. Kendine nazik olarak, kendine anlayış göstererek... ...kendi ritmine, hayat ritmine saygı göstererek... ...kendini kurtarmak zorundasın. Unutma yani, evet hayat bekliyor. Ya hayat kaçıyor, hayat bekliyor, evet. Ama senin de hayatı bekletmeye hakkın var. Hayat hiçbir zaman seni bekletmedi mi? İstediğin şeyler ya da o an olması gereken... ...birçok şeyin olmadığı zamanlar olmadı mı? Sen de beklemek zorunda kalmadın mı? Senin de hayatı bekletmeye hakkın var.

Mesela şeyi çok seviyorum. Doğa hiçbir zaman acele etmez ve her şey olması gerektiği gibi olur. Su hangi yöne akacağı konusunda acele etmez ama illaki su yatağını bulur, su akacağı yeri bulur. Çiçek açacağı zamanı bulur, solacağı zamanı bulur, yaprak döküleceği zamanı bilir. Bunu üç gün önce yapmak ya da dört gün sonra yapmak da değil. Bu onun zamanı olduğunu, onun mevsimi olduğunu...

bilmesiyle alakalı. Seni zaten için kalbin, aklın, molaya ihtiyacın olduğu zamanı, durmaya ihtiyacın olduğu zamanı ve işlemeye ihtiyacın olduğu zamanı biliyor. Bir şeylere acele etmek, bir şeylere yetişmeye çalışmak, hayata yetişmeye çalışmak diye bir şey yok. Bu kadar ruhunun geride kalmasına gerek yok. Senin zaten dünyenin bir biyolojik saatin olduğu gibi inanıyorum ki ruhunun da bir saati var ve o saate saygı göstermek zorundasın.

sürekli işleyebilecek yedi yirmi dört açık bir dükkan gibi durmadan hizmet verebileceğine ve birilerinin bir şeylerin kendinin bile kendinden hizmet alabileceğine inandırılmak bence çok büyük bir haksızlık bu hayatta. Kimsenin böyle bir gücü yok. Kimse böyle bir süper kahraman değil. Zaten kimse kahraman olmamalı. Çok afilli bir söz biliyorum. Kahraman olmak hayır. Kahraman olmak insan dışı olmakla eşdeğer. Hiçbir kahramanın acıları için ağladığını ve bunun için alkışlandığını ya da yardım istediğini falan görmüyoruz. Kahraman olma yani. Kahraman olmaya özenme. Kahraman olmak, yıkılmamak, demir gibi ayakta durmak, her derde koşmak bunlar başarının ya da hayatı, kaliteli yaşamanın bir göstergesi değil. Bunlar kendini dinlemediğinin ve kendini adım adım feda ettiğinin, duramadığının göstergesi.

Sanırım Picasso'ydu. Yıkmaya eğer gücün yoksa yaratmaya da gücün yoktur. Yani yıkamayan yaratamaz da. Hayat zaten yaparak, durarak, yıkarak, baştan yaparak birçok şeyi tekrar tekrar deneyerek değişimlerden ibaret. Ve bu kadar kabuklu, bu kadar kabuk değiştiren, bu kadar yönü, yanı, saati, geleceği, bir sonraki günü belli olmayan insanların ve değişim içinde yaşayan insanların hiç durmadan

bir yere varması hiç mola vermeden bir yere varması sence mümkün mü? Mesela bu küçük anlardan bahsederken benim aklıma gelen üniversite dönemimde çok yoğun dersler arasında inanılmaz geceyi sabaha katarak çalıştığım ve bir şeyleri yetiştiremediğim bir dönemde araçta inip okula yürüdüğüm Aralık'ta bir benzin istasyonu vardı ve oradan aldığım bir sandviç vardı ve onu yiyerek bir 5-10 dakika oturacak sürem olurdu. Sonra da onu yerken yürümeye devam etmem gerekirdi. O benim gerçekten hayata tutunduğum, hayatı benim için çekilir kılan küçük molamdı, küçük ritüelimdi. Orada düşünüyordum. Nasılım? Nasıl gidiyor? Bugün hava nasıl? Hangi mevsimdeyiz? Bazen gerçekten hangi mevsimde olduğunu algılayabilmek bile sandığından daha büyük bir destek, daha büyük bir güç, daha derin bir devam etme katkısı sağlıyor sana. O yüzden mesela ben sana ufak bir ritüel önerisinde bulunabilirim. A'dan B'ye giderken, benim gibi belki okula giderken, işe giderken, bir yerden bir yere giderken, hayatında bir yerden bir yere giderken, o petin yeni festilerinden kendine bir sandviç ya da bir kahve ısmarlayabilirsin. Ve benim yaptığım gibi orada belki mevsimi, yüzüne vuran rüzgarı, yaşadıklarını, hissettiklerini tartabilirsin. Kendine orada ufak bir zaman verebilirsin. Böylelikle o gözümüzde büyüyen yol... ...ya da hiç bitmeyecekmiş gibi görünen yol... ...ya da devam etmek zorundayız gibi görünen yol... ...o verdiğimiz molayla... ...kendimize yaptığımız o jestlerle... ...daha rahat ve daha hızlı geçebilir. Buradan hızlı geçebilir derken... ...nasıl yaşandığı anlaşılmaz şeklinde demiyorum. Ama olması gereken hızda... ...sana da işkence olmadan... ...ve kendine nazik davrandığın bir hızda geçebilir. Aklında olsun. O petfesti, sandviçleri çok güzel, kahvesi de. Hayat seni bekleyebilir. Sen hayatı birçok yerde bekledin. Hayatta senin sandviçini, hayatta senin kahveni, hayatta senin rüzgarı yüzünde hissedişini bekleyebilir. Bizim de hayatı bekletmeye hakkımız var, diyebilmemiz gerekiyor. Bu bölüm bittiğinde bir şeyler yapmanı istiyorum. Ne bileyim pencereyi aç, derin bir nefes al. Sadece orada olduğunu hatırla ve durmaya hakkın olduğunu hatırla. Çok kaliteli de durmak zorunda değilsin. Küçükken ne yapıyorduk bilmiyorum. Koltukta başımızı aşağı mı sarkıtıyorduk? Benim neslim bunu yapıyordu en azından. Ya da sehpanın altına mı yatıyorduk bilmiyorum. Dolaplara da yatmışlığım var.

Ama koltukta ters yatarak ailemi çok kızdırdığımı hatırlıyorum mesela. Ama duruyordum ve çok eğleniyordum ve dünyanın en kaliteli şeylerini düşünüyordum. Şu an bilmiyorum neydi ama çok kaliteli olduğuna eminim. Senden de kendine seni en içteki yerinle bağlayan bir durma ritüeli, bir durma şekli yaratmaya teşvik etmek istiyorum ve bunu yapmalı istiyorum.

Ya da son zamanlarda yaşadığın bir durma anın varsa, onu düşün ve onun sana neler kattığını düşün. Ya da keşke dursaydım dediğim bir yerde durmadığında başına neler geldiğini düşün. Durmayı çok çok yanlış anlıyoruz. Ya aslında şey gibi, bende bir yol takıntısı var ve çok seviyorum yola üzgü şeyleri, yolda olma halini. Oruç Aroba'ydı sanırım. Yani yol iki yer arası değil. ...gibi bir şey söylüyordu. Yani yeri övmüyordu, yolu övüyordu. Burada da iki yer arası değil durma. Aslında asıl önemli olan o durduğun an. Geldiğin ya da varacağın yer değil. O yolda durduğun yer. Aslında biz tam tersini yapmaya meyiliyiz. Yani bir A kararından çıkıp B kararına varana kadar... ...ya da belirsiz bir C kararına nereye gideceğimizi bilmiyorsak... Asıl övdüğümüz ve önemli gördüğümüz yer o çıktığımız A ve varacağımız B, C ya da neresiyse. Hayır. O iki yer arasındaki önemsiz yer değil. Aslında senin yarın bir gün nerede olacağını... ...ya da neler yapacağını borçlu olduğu nasıl kıymetli yer o durduğun ve mola verdiğin yer. Bunun biraz da farkına varılmasını. İstiyorum çünkü ben farkına vardıkça hayatımda çok şey değişti. Tabii ki bu fütursuzca durmak değil. Mikro durmalar diye, mikro molalar diye bu yüzden söylüyorum. Bahanelerle hatıllaşmaktan bahsetmiyorum. Verimli acı gibi, verimli dersler gibi, verimli durmalardan bahsediyorum. Bize katkısı olan durmalardan bahsediyorum. Bunu bence ayırabildiğimize eminim. Kesin ayırıyorsunuzdur.

Çünkü beni dinleyen birisinin bunu ayıramayacağını düşünmüyorum. Yani kendimizi kandırmaya yönelik durmalardan, atıldıktan bahsetmiyorum. Bazen çok hareketle çok durmamak da kafamızdaki o seslere dönmek istememekten, düşünmek istememekten. Ama bu kadar kaçıyorsan orada bir şey vardır ya demek ki durman gerekiyor. Çok sevdiğim, hayat düzenine çok imrendiğim ve çok saygı duyduğum dostlarım var.

Mesela bana bazen şey diyorlar. Bu kadar oturup düşünmesen, bu kadar durmasan, bu kadar derdin olmayacak. Biraz bir şeyler yap. Yor kendini. Uyuyana kadar yor. Sürekli yor kendini. Mesela daha çok spora git. Ya da işte spora üç gün git, dört gün git. Akşama kadar yor kendini. Fiziksel olarak yor kendini. Mental olarak meşgul et kendini. Ya da yalnız kalma. Sen bunları yapmadığın için ya da kendine düşünecek ya da duracak alan çok açtığın için üstüne dert çekiyorsun. Derdin olmayan şeylere dert ediniyorsun diyen ve

hareket berekettir, hareket sağlıktır olarak, suyunu çıkararak çok benimseyen arkadaşım var ve bu aslında bence genelde de böyle. Sürekli koşturmak, sabah evden çıkıp mesaiye gidip bayılana kadar yorulduktan sonra eve gelip televizyonda uyumak ya da yemeği yerken yorulup lanet olsun deyip uyumak. Tabii ki o noktada duracak ve düşünecek bir şeyin olmuyor, derdin olmuyor belki ya da derdin olmadığını zannediyorsun ama o hiçbir yere gitmiyor. ve bunlar biriktiğinde bazen gönüllü molalar değil de bambaşka molalar vermek zorunda kalabiliyoruz. İflas etmenin ya da artık devam edemiyorum demenin getirdiği durmalardan değil, kendimize nazik davranarak açtığımız alanlardan ve durmalardan bahsediyorum. Umarım sen de benim gibi mola vermeyi, Ne bileyim, yoğun işlerinin önünde bir 10 dakika sandviçini yerken hayatını gözden geçirmeyi, kahveni içerken bu hayatı tekrar tekrar düşünmeyi. Ben nereden nereye gidiyorum değil de, niye şu an buradayım ve şu an burada ne yapıyorum demeyi. Umarım benimle birlikte bir şekilde aklına getirmişsindir. Umarım molalara sıcak bakıyorsunuzdur. Umarım sana sarılabilmişimdir, omzuna dokunabilmişimdir. İhtiyacı olanı alsın.

Unutmanın 3 ayağı var. İyileşmek, değişmek ve sembolik olarak ölmek ama aynı anda da öldürmek. Bu bölüm üç ayakta aynı anda dakikalarca yürümeye çalışacağız. 






Tüm bölümler ve daha fazlası için ⁠⁠podbeemedia.com⁠⁠'u ziyaret et!

----- Podbee Sunar -------
Bu podcast reklam içermektedir.

Unutmak

Bugün kendi başına hiç arkasından konuşmasam bile çok ağır bir kelimeden bahsedeceğiz. Unutmak. Ben 20 dakika boyunca unutmak diyeyim ve başka hiçbir şey demeyeyim. Aralıklarla böyle unutmak, unutmak. Ben kafamda bir sohbet yaparım, sen kafanda bir sohbet yaparsın, öteki bir sohbet yapar ve muhtemelen gerçekten bir podcast bölümü olur kendi başına. Ya unutmak... Bilmiyorum. Herkes için farklı bir şey belki ama ben üstünde çok fazla düşündüğüm için... Ezgi Hoca'nın için unutmak nedir dediğinizde benim için üç ayağı var ya bunun. İyileşmek, değişmek, sembolik olarak öldürmek ve ölmek. Benim için unutmak dediğimizde bu üçü... Evet, birbirine çok girit fazlar ama birbirinden de çok ayrı fazlar benim için ama çoğunluğa baktığımızda unutmak genelde iyileşmekle eşit tutuluyor. Yani buna daha yatkınız. Yani hatırlamak ne kadar insanca da görünse, unutmak, bazen kurtulmak, bazen korunmak için ihtiyaç duyduğumuz bir şey oluyor. Çok doğru zamanda gelen bir kitap vardı hayatımda. Sanırım sene 2015. Nermin Yıldırım Unutma Dersleri. Bu kadar zamanında hayatıma girmiş bir kitap olmamıştır. Güzel kitap okumak çok güzel bir şey ama doğru zamanda hayatınıza gelen güzel bir kitap okumak bambaşka bir şey. İlk okuyuşumda çok anlamadım bence bunu. Çok bana dokunmadı. Belki yaşsal olarak, belki hayatsal olarak. Sonraki okuyuşlarımdan birinde şunun altını çizmişim ve sonra hiç unutmadım. Unutma ihtiyacının sebebinden emin olamıyoruz. Bu böyle çok basit bir cümleymiş gibi görünüyor. Ya da çok ne var ki bunda gibi gelebiliyor ama bilmiyoruz. Mesela ne oluyor? Unutmak istiyorum. Neden unutmak istiyorsun? Canım acıyor. Unutmak istiyorum. Sinirliyim. Kırıldım. Hatırlamak istemiyorum, görmek istemiyorum. Böyle hani paketleyerek bir yerlere gitmek ister gibi bir halimiz oluyor. Ama aslında unutmak istiyorum. Çünkü canım acıyla arasında bir yer var. Orada gerçekten sebebin var işte. Nereye temas etti? Sana nereden dokundu da bu yaraya sebep olduğu? Ya da senin canını neden bu kadar yakıyor orası? Bunu bilirsen ilerideki gereksiz taramalardan kaçınırsın. Unutmak bence elimizde olan, düğmeye basınca olan ya da böyle kat edilen bir süreç değil. Elimizde olan bir süreç olduğunu düşünmüyorum. Kendiliğinden ve hayatla birlikte gelen bir süreç olduğunu düşünüyorum. O yüzden elimizde olan bir beceri, bir sihir olduğunu düşünmüyorum. Ama işi kolaylaştırmak, ileriyi kolaylaştırmak, zamanı kolaylaştırmak, iyi değerlendirmek... Evet, bizim elimizde. Yani süreç kaçınılmayacak ama bu süreci iyi değerlendirebiliriz. O zaman ne? Evet, sebebimizden emin olamıyoruz ya. Bir olsak iyi olur. Bunu Nermin Yıldırım demiyor. Bunu ben ekliyorum. Bir de neyi unutmak istediğimizden bence emin olamıyoruz. Bir ilişkiden çıkıyoruz. İlişkiyi mi unutmak istiyorsun? İlişkide olduğun kişiyi mi unutmak istiyorsun? Karşındaki insanı mı unutmak istiyorsun? Hissettiklerini mi unutmak istiyorsun? Neyi unutmak istiyorsun? Bir şeyi çok önemsedin ve önemsemek hayatı sana zindan edecek kadar ağırlaşmaya başladı. Tamam. Bu da bir unutma ihtiyacının başlangıcıdır. Tamam, güzel. Ama tam olarak nerede ve ne? Yani sebebi ne? Ve neyi unutursan bu yükü hafifleteceksin? Bunu seçmek bir lüks. Başka bir lükste şöyle, unutmanın ilk adımı hatırlamak. Unutmak sadece hatırlamaya göze alabilenlerin ödülü. Bu şey gibi oldu. Belki de bu yüzden yazıcı Cesurların İşidir Badana gibi bir tonda da okuyabilirsiniz bunu. Unutmak hatırlamaya göze alabilenlerin ödülüdür. Aynı tondan bir cümle olarak alabilirsiniz. Çünkü yer değiştirmek, unutmak demek değil. Bir şeyi bastırmak değil. Bir şey olduğu gibi tüm çıplaklığı, evet bu benim başıma geldi, ben böyle hissettim, bunlar yaşandı diyebilmek. Ve hafızamızın ya da kalbimizin, bünyemizin onun için bir savaşa ihtiyacı olmaması, bu eforu hafızamızdan çektirmemek, bir yerde zaten silikleşmesi için ve hayatın içine akması için, kendiliğinden gitmesi için, silikleşmesi için zaten süreci başlatan şey. Paradoksal ama gerçek. Unutmanın ilk adımı hatırlamaktır. Hatırlamadan unutamazsın. Bu şiir gibi falan da geliyor ama en güzel yanı anlamı da olması ve çok doğru olması. Gizlemeye çalışmanın, bastırmaya çalışmanın hiçbir anlamı yok. Bunu T.S. Eliot'te, çok severim T.S. Eliot'i, Cocktail Party diye çok güzel bir tiyatro metni vardır. Unutmaya çalışan birisine bir karakter ediyordu ki, unutma demiyorum. Ama unutmaya çalışmak, yani bu efor, bu ekstra hal, gizlemeye çalışmaktır. Ve gizlemeye çalışarak, bir şeylerden kaçmaya çalışarak, bu yoğun eforla istediğin sonuca varamayacaksın, bu olmayacak. Kaçma hiçbir şeyden, hiçbirinden, hiçbir hissettiğinden, hiçbir insandan. Kaçma, kaçınma ama bunları artık yabancıymış gibi karşıla. Çünkü bir şeyler affetmek de, iyileşmek de, unutmak da bence böyle bir şey. Artık bir şeyin sana zarar veremez hale gelmesi. Orada olması ama dilinle yarayı yoklamaman. Orada olması ama elinin yaraya gitmemesi. Orada olması ama gözünün sürekli oraya bakmaması. Bir şeyin artık senin için yabancılaşması. Çünkü bir şeyi tamamen sana hiç dokunmamış gibi, hayatında değinmemiş gibi, sana temas etmemiş gibi çıkarıp atamazsın. Evet, bunu orada çıkarıp atarsın ama o da bir değişimdir. Bu da yine unutmanın fazlarından bence dediğim değişmeye, sembolik olarak ölmeye, öldürmeye geliyor. Sana bir kere değdi o. Etini oradan koparma da zaten onun etkisini alamazsın. O yüzden yabancıymış gibi, evet sana dokunuyor ama dokunduğu yerde verdiği his, bünyenin tepkisi, senin tepkin artık aynı olmayabilir. Unutmak elimizde olan bir şey değil, iyileşmek elimizde olan bir şey değil ama bu tam olarak elimizde olan bir şey. Unutmak istediklerimizi, neyi unutmak istiyorum, neden unutmak istiyorum, hatırlamaya gücüm var mı? Bunları dedikten sonra, Kendimize dürüst olabildikten sonra, unutmaya çalıştığın şeyi kaç kere aslında kendine tekrar ettiğini hatırladıktan sonra, bir de şuna bakmak lazım. Mesela bir kişiyi unutmak istiyorsun. Bu da çok iyi bir türünüsü olur bu olayda. Gelse senden özür dilese ya da bu olay birden senin iyi hissettirileceğin bir hale gelse, sen bu kişiyi hala unutmak ister misin? Hayırsa cevap o zaman hissettiğin şeylere dönmen gerekiyor. Yani gerçekten nereye bakacağını bilmek bu işin sihri gibi. Bir şeyleri affedebilmek, unutabilmek... Mesela seni affetmeyeceğim. Ben bu sözü de hiç sevmem. Çok kudretli gelir ama affetmiyorsan beni hiç unutmayacaksın demektir. Affedip affetmediğine mesai harcıyorsan beni hiç unutmayacaksın demektir. Çünkü insan eskisi gibi hatırlamadığını zaten otomatikman affetmiş olur. Bir şeyin eskisi gibi olmaması, eskisi gibi dokunmaması ondan iyileşmeye, değişmeye yeterli. Bir de tabii bunun şöyle bir tarafı var, unutmak. Bazen bu kadar direnç gösterdiğimiz bir şey oluyor çünkü unutulmak istemiyoruz. Ben bir kere terapide şunu dediğimi hatırlıyorum. Neden bu kadar unutmak istemiyorsun? Çünkü ben unutabiliyorsam o da beni unutur. Ve ben unutulabileceğimi hissetmek istemiyorum. Buna hazır değilim. Beni unutmasını istemiyorum demiştim. Unutulmak da çok zor bir şey. Unutmak kadar. Beni unuttuğumuz sorusu bazen bizi bizden bile çok yoruyor. Unutulmak çünkü yok sayılmakla eşdeğer tutulduğu zaman insan kendinden de kuşku duymaya başlıyor. Bir yandan da birisi seni unuttuğu zaman, sen onu unuttuğun zaman, ne sen eski sen oluyorsun, ne o eski sen oluyor. Teknik olarak yine aynı şey oluyor. Yine bir yok olma, bir yabancılaşma hali oluyor. Burada da sanırım ölüme, ölüm dediğim yere geliyor. Eski çağlarda da özellikle mitolojide hatırlanmak bir tür ölümsüzlük sayılırdı. Mesela bir insanın adı anılıyorsa o kişi hala yaşıyor demekti. Bu yüzden mesela kahramanlar şan şöhret için savaşırlardı. Bu yüzden mezar taşlarında şiirler kazılı olurdu. Ve eski çağlarda ölümün karşılığı unutulmaktı mesela, gerçek ölümün karşılığı. Yani birinin mezarının başında ağlanmaması değil de artık kimsenin senin adını anmaması. Çünkü unutulduğunda tam olarak sanki hiç yaşamamışsın gibi oluyorsun. Birisi seni hala hatırlıyorsa, o kişi bir şekilde hayatında yaşamaya devam ediyor. Ama eğer senin adın bir gün kimsenin aklına gelmezse ya da çok sevdiğinin aklına gelmezse, çok değerlinin aklına gelmezse, işte o zaman gerçekten gitmiş veya ölmüş oluyoruz. Böyle çok evrensel bir söz vardır. İnsan iki kez ölür. İlki nefesi durduğunda, ikincisi son kez adı anıldığında. Çok severim ve çok doğrudur. Sembolik olarak aslında unutmak ve unutulmak, ölmek ve öldürmek oluyor. O yüzden de bu kadar zor. Ne var bunda canım? Neyi unutamıyorsun? Bir dönemi öldürmek, bir dönemdeki kendini öldürmek, bu birini kaybettiğimizde tuttuğumuz yasın da aslında benzer bir süreci. Birini kaybettiğiniz zaman, ister ölümle olsun, ister ayrılıkla olsun, kendinizin de kaybettiğiniz bir kısmının yasını tutuyorsunuz. Bu unutma süreçlerinde de var. Bir şeyi yabancılaştırma süreçlerinde de var. İyileşme süreçlerinde de var. Değişim süreçlerinde de var. Bu yüzden bazen de unutulma korkusuyla unutmaktan korkuyoruz. Ve unutulmak ölüm gibi bir şey dendiğinde çok da aslında metaforik gibi görünse de metaforik olmuyor. Gerçekten kaybolmak gibi çünkü. Hatta Yunan'da lete vardır, unutuş, nehri. Klasik edebiyat beni unutmakla ilgili çok fazla doldurmuştu gerçekten. Ölmeden önce ruhlar leteden geçiyor ve hayattaki acılarını, kim olduklarını unutuyorlar. Ve bir daha ne kendilerini biliyorlar, ne sevdiklerini hatırlıyorlar. Hiçbir şey bilmiyorlar ve hatırlamıyorlar. Ve bu hem ölüm bir şekilde huzura varmak oluyor hem de yok oluş oluyor. Yani ölmek demek ve huzurla belki eşdeğer görebileceğiniz o şey tamamen kimliğinizin temizlenmesi ve hafızanızın temizlenmesinden geçiyor. Yani bu benim için aslında hem çok korkunç benliğin kaybı gibi hem de kaçınılmaz. Diyeceksiniz ki nereden nereye geldin? Unutma diyorduk ya iyileşme diyorduk. Nereden nereye geldin? Ama kendinize ait bir tarafı öldürmeden ve öldürmek için de kendinize ait tarafın değişimine girmeden iyileşemezsiniz. Bir devrin kapanması demek unutmak. İstediğin kadar küçük bir şey unut. Bir dolmuşta sana edilen bir sözü unut, fark etmez. Bir sevgilini unut. Üç gün tanıdığın bir insanı unut, fark etmez. Küçük küçük ölümlerle birleşen tek bir yaşam var. Küçük küçük unutmalarla birleşen tek bir çizgi var. Bu yüzden evet ölüm dolu ve her gün her insanla tekrar baştan karşılaşmak gibi, her gün hayatla baştan karşılaşmak gibi bence her günün bize çok hayatı ziyan etmediği için fark etmediğimiz bir unutma mesaisi var. Her gün bir öncekinden daha farklıyız. Ben mesela düne göre bazı anlamlarda daha ölüyüm ve bazı anlamlarda daha ilk defa hayattayım. Bu da demek oluyor ki düne göre bir şeyleri unuttum ya da düne göre bir şeyleri daha fazla hatırlıyorum ve bir şeyin içinden geçmek üzereyim. O kadar dolu bir kelime ki, bilmiyorum, sadece iyileşmek, bir şeyleri geride bırakmak gibi bakamıyorum. Unutmak bazen bir şeyleri geride bırakmak da değil zaten. Onlara artık tutunmamak demek. Hafızan yerinde ama yükünü hafifleyebilir demek. Belki de, mesele bilmiyorum, unutmak değil de, hatırlarken eskisi kadar acımamak demek. Ve bunları hazır olmak, bazen sen ne kadar hazır olsan da başına bu gelecek diye belki bu süreci uzattığın ya da o dönemdeki sevdiğin bir yanından ya da hissetmeyi sevdiğin bir şeyden vedalaşmamak, uzaklaşmamak için bu süreçleri bilerek uzattığın da oluyor. Biliyorum elinde değil, bunu kendim söyledim. Uzatsan da uzatmasan da her şey kendi zamanında, kendi vaktinde olacak. Ama nelerin müptelası olduğunu, nelerin severi olduğunu, nelerin kaçarı olduğunu bilirsen, bir sonraki sürecin daha tatlı, daha az acısız, daha az acısız, çok kötü olduğu, daha az acılı... Belki de acısından ziyade katkısı önemlidir burada da. Bunu söyleyeyim. Daha çok acı çekmek, çekmemek değil. Ben burada size acıdan sıyrılmanın yollarını anlatmıyorum ya da acı çekmeyi burada kötülemiyorum. Benim acısızdan kastım ne biliyor musunuz? Yararlı ve yararsız acı. Bana yararı olan, gün sonunda faydası olan, her acı başımın üstüne ama faydasız, değerlendirmesini bilmediğim, daha önce üstüne mesai harcayıp da tekrar tekrar döndüğüm, ve sırf tanıdık olduğu için döndüğüm acılar, maalesef ki bence gereksiz. Ve bunlar da süreci bulandırmaktan başka ve kendimizi tekrar bulmamızı, tekrar kabuk yapmamızı, tekrar bedenlenmemizi bir şekilde engelleyen şeyler olduğunu düşünüyorum. O yüzden daha az acısın, daha çok acımasın dediğimde ben burada sadece faydadan ve faydasızlıktan bahsediyor oluyorum. Yani toparlamak gerekirse unutmak, affetmek, evet bunlar dediğim gibi elimizde değiller. Çok istedim elimde olsun. Mesela bitti mi biter diyen insanların bitirdiğine çok inanmak istedim. Mesela Birini Ne Kadar Çok Sevdiğini Unutmayı Dilemek, Megan Nelson, Mavi Band diye bir kitap okumuştum yakın zamanlarda. Orada böyle bir satır geçiyordu. Çünkü Birini Ne Kadar Çok Sevdiğini Unutmayı Dilemek, sonra Gerçekten Unutmak, Yüreğinde Yaşayan Bir Kuşun Canını Kıyıyormuşsun Gibi Hissettirebilir gibi bir dizesi vardı. Bir yandan da böyle. O kadar içinde titrettiğin, o kadar hissetmeye kıyamadığın, yaşamaya kıyamadığın duygularını ellerinle öldürmek de çok güzel bir şey öldürmek hissiyatıyla, kendinin celladı olmak hissiyatıyla da büründüğü için zor. Ölüme vardığı için zor, özetle. Metaforik olsun, sahici olsun, gerçek olsun, işin sonunda ölmek ve öldürmek olduğu için unutmak gerçekten de kendiliğinden olması gereken ve zamanını bulması gereken ve dikkatlice yapılması gereken bir mevzu. Tabii ki unuturken bunu bu kadar düşünmeyin. Bisikleti sürerken pedalı nasıl çeviriyorum diye bakıp düşmek gibi. Ama bunun üstüne ve aslında bu süreçte neler yaptığının üstüne kendini bilgilendirirsen, sebebinden emin olursan, neyi unutmak istediğinden ve niye unutmak istediğinden emin olursan, belki bazen bu kadar hasar vermene, bu kadar yıkıp dökmene de gerek kalmaz. Sadece doğru yere etkisizleştirirsen belki, ne bileyim, her şeyini ve işlevsel olan her yanını, duygularını katletmene de gerek olmaz diye düşünüyorum. gerçek anlamda unuttuğuna emin olmak, belki tekrar tekrar denemek... Bugün çok alıntılardan gidiyorum çünkü bu konuda demek ki çok düşünmüşüm. Bazen birini ya da bir şeyi unuttuğunuzu anlamak için onunla karşı karşıya bir daha karşılaşmanız gerekir, bir daha karşı karşıya gelmeniz gerekir. Yani net söylemek gerekirse bir şeyi ya da birini unuttuğunuz için onunla tekrar karşılaşmanız gerekir. Ancak karşılaştığınız zaman unuttuğunuzu veya bundan sıyrıldığınızı fark edebilirsiniz. Bazen de aslında unutuyorsunuz ya da bir şeyden geçiyorsunuz. Aslında o kadar sizin için hayati bir yerde olmuyor artık. Hafızanızın favori yarısı olmuyor. Kalbinizin favori yarısı olmuyor. Ama bir daha o şeyle karşılaşana kadar ya da o kişiyle karşılaşana kadar bunun geçtiğini anlamıyorsunuz. Bazen yüzleşmek de bu yüzden çok iyi bir şey. Bazen denk gelmek, karşılaşmak da çok iyi bir şey. Çünkü bazen insan o kadar yoruluyor ki unuttuğunu bile unutuyor. ...içi dolu, çok nereden tutsan derya deniz bir mevzu benim için ve... ...herhalde bir sene sonra tekrar unutmaktan bahsetmek istesem... ...belki çok farklı bir şeyden de bahsedeceğim. Ama bugün için size vermek istediğim sadece... ...sadece iyileşmek, kaçmak, bir yere bir şeyleri paketlemek, onun yerini değiştirmek ya da canınız acıyor diye... ...tam olarak ne olduğunu görmeden kapatmaya çalışmak olarak bakmamak, unutmaya. Ve bazen neden unutamıyorum ya, neden bu kadar zor dediğiniz şeyin tabii ki zor olacak şapşal, ucunda ölüm var gibi bir cevabı olduğunu bilmenizi de istiyorum. Ve bazen öldüremiyorsunuz ki öldürülmek de istemediğiniz için. Bunun zor bir şey olduğunu görmeye ihtiyacınız, birilerinin de sizi unutamayacağını hissetmek istemenizden de geliyor bazen. Değişmek çok zor, ölmek çok zor, haliyle iyileşmek de çok zor. O yüzden neyi neden unutmak istediğini bilirsen ve hatırlamayı göze alırsan doğru zamanda, doğru yerde yabancılaşarak, artık daha az canın yanarak unutmakla ödüllendirileceksin. Umarım sana sarılabilmişimdir, omzuna dokunabilmişimdir. İhtiyacı olan alsın.

Bugün kendi başına hiç arkasından konuşmasam bile çok ağır bir kelimeden bahsedeceğiz. Unutmak. Ben 20 dakika boyunca unutmak diyeyim ve başka hiçbir şey demeyeyim. Aralıklarla böyle unutmak, unutmak. Ben kafamda bir sohbet yaparım, sen kafanda bir sohbet yaparsın, öteki bir sohbet yapar ve muhtemelen gerçekten bir podcast bölümü olur kendi başına.

Ya unutmak... Bilmiyorum. Herkes için farklı bir şey belki ama ben üstünde çok fazla düşündüğüm için... Ezgi Hoca'nın için unutmak nedir dediğinizde benim için üç ayağı var ya bunun. İyileşmek, değişmek, sembolik olarak öldürmek ve ölmek. Benim için unutmak dediğimizde bu üçü... Evet, birbirine çok girit fazlar ama birbirinden de çok ayrı fazlar benim için ama çoğunluğa baktığımızda unutmak genelde iyileşmekle eşit tutuluyor. Yani buna daha yatkınız.

Yani hatırlamak ne kadar insanca da görünse, unutmak, bazen kurtulmak, bazen korunmak için ihtiyaç duyduğumuz bir şey oluyor. Çok doğru zamanda gelen bir kitap vardı hayatımda. Sanırım sene 2015. Nermin Yıldırım Unutma Dersleri. Bu kadar zamanında hayatıma girmiş bir kitap olmamıştır. Güzel kitap okumak çok güzel bir şey ama doğru zamanda hayatınıza gelen güzel bir kitap okumak bambaşka bir şey.

İlk okuyuşumda çok anlamadım bence bunu. Çok bana dokunmadı. Belki yaşsal olarak, belki hayatsal olarak. Sonraki okuyuşlarımdan birinde şunun altını çizmişim ve sonra hiç unutmadım. Unutma ihtiyacının sebebinden emin olamıyoruz. Bu böyle çok basit bir cümleymiş gibi görünüyor. Ya da çok ne var ki bunda gibi gelebiliyor ama bilmiyoruz. Mesela ne oluyor? Unutmak istiyorum. Neden unutmak istiyorsun? Canım acıyor. Unutmak istiyorum. Sinirliyim. Kırıldım. Hatırlamak istemiyorum, görmek istemiyorum. Böyle hani paketleyerek bir yerlere gitmek ister gibi bir halimiz oluyor. Ama aslında unutmak istiyorum. Çünkü canım acıyla arasında bir yer var. Orada gerçekten sebebin var işte. Nereye temas etti? Sana nereden dokundu da bu yaraya sebep olduğu? Ya da senin canını neden bu kadar yakıyor orası? Bunu bilirsen ilerideki gereksiz taramalardan kaçınırsın.

Unutmak bence elimizde olan, düğmeye basınca olan ya da böyle kat edilen bir süreç değil. Elimizde olan bir süreç olduğunu düşünmüyorum. Kendiliğinden ve hayatla birlikte gelen bir süreç olduğunu düşünüyorum. O yüzden elimizde olan bir beceri, bir sihir olduğunu düşünmüyorum. Ama işi kolaylaştırmak, ileriyi kolaylaştırmak, zamanı kolaylaştırmak, iyi değerlendirmek... Evet, bizim elimizde. Yani süreç kaçınılmayacak ama bu süreci iyi değerlendirebiliriz. O zaman ne? Evet, sebebimizden emin olamıyoruz ya. Bir olsak iyi olur.

Bunu Nermin Yıldırım demiyor. Bunu ben ekliyorum. Bir de neyi unutmak istediğimizden bence emin olamıyoruz. Bir ilişkiden çıkıyoruz. İlişkiyi mi unutmak istiyorsun? İlişkide olduğun kişiyi mi unutmak istiyorsun? Karşındaki insanı mı unutmak istiyorsun? Hissettiklerini mi unutmak istiyorsun? Neyi unutmak istiyorsun?

Bir şeyi çok önemsedin ve önemsemek hayatı sana zindan edecek kadar ağırlaşmaya başladı. Tamam. Bu da bir unutma ihtiyacının başlangıcıdır. Tamam, güzel. Ama tam olarak nerede ve ne? Yani sebebi ne? Ve neyi unutursan bu yükü hafifleteceksin? Bunu seçmek bir lüks.

Başka bir lükste şöyle, unutmanın ilk adımı hatırlamak. Unutmak sadece hatırlamaya göze alabilenlerin ödülü. Bu şey gibi oldu. Belki de bu yüzden yazıcı Cesurların İşidir Badana gibi bir tonda da okuyabilirsiniz bunu. Unutmak hatırlamaya göze alabilenlerin ödülüdür. Aynı tondan bir cümle olarak alabilirsiniz. Çünkü yer değiştirmek, unutmak demek değil. Bir şeyi bastırmak değil. Bir şey olduğu gibi tüm çıplaklığı, evet bu benim başıma geldi, ben böyle hissettim, bunlar yaşandı diyebilmek. Ve hafızamızın ya da kalbimizin, bünyemizin onun için bir savaşa ihtiyacı olmaması, bu eforu hafızamızdan çektirmemek, bir yerde zaten silikleşmesi için ve hayatın içine akması için, kendiliğinden gitmesi için, silikleşmesi için zaten süreci başlatan şey.

Paradoksal ama gerçek. Unutmanın ilk adımı hatırlamaktır. Hatırlamadan unutamazsın. Bu şiir gibi falan da geliyor ama en güzel yanı anlamı da olması ve çok doğru olması.

Gizlemeye çalışmanın, bastırmaya çalışmanın hiçbir anlamı yok. Bunu T.S. Eliot'te, çok severim T.S. Eliot'i, Cocktail Party diye çok güzel bir tiyatro metni vardır. Unutmaya çalışan birisine bir karakter ediyordu ki, unutma demiyorum. Ama unutmaya çalışmak, yani bu efor, bu ekstra hal, gizlemeye çalışmaktır. Ve gizlemeye çalışarak, bir şeylerden kaçmaya çalışarak, bu yoğun eforla istediğin sonuca varamayacaksın, bu olmayacak. Kaçma hiçbir şeyden, hiçbirinden, hiçbir hissettiğinden, hiçbir insandan. Kaçma, kaçınma ama bunları artık yabancıymış gibi karşıla.

Çünkü bir şeyler affetmek de, iyileşmek de, unutmak da bence böyle bir şey. Artık bir şeyin sana zarar veremez hale gelmesi. Orada olması ama dilinle yarayı yoklamaman. Orada olması ama elinin yaraya gitmemesi. Orada olması ama gözünün sürekli oraya bakmaması. Bir şeyin artık senin için yabancılaşması.

Çünkü bir şeyi tamamen sana hiç dokunmamış gibi, hayatında değinmemiş gibi, sana temas etmemiş gibi çıkarıp atamazsın. Evet, bunu orada çıkarıp atarsın ama o da bir değişimdir. Bu da yine unutmanın fazlarından bence dediğim değişmeye, sembolik olarak ölmeye, öldürmeye geliyor. Sana bir kere değdi o. Etini oradan koparma da zaten onun etkisini alamazsın.

O yüzden yabancıymış gibi, evet sana dokunuyor ama dokunduğu yerde verdiği his, bünyenin tepkisi, senin tepkin artık aynı olmayabilir. Unutmak elimizde olan bir şey değil, iyileşmek elimizde olan bir şey değil ama bu tam olarak elimizde olan bir şey. Unutmak istediklerimizi, neyi unutmak istiyorum, neden unutmak istiyorum, hatırlamaya gücüm var mı? Bunları dedikten sonra,

Kendimize dürüst olabildikten sonra, unutmaya çalıştığın şeyi kaç kere aslında kendine tekrar ettiğini hatırladıktan sonra, bir de şuna bakmak lazım. Mesela bir kişiyi unutmak istiyorsun. Bu da çok iyi bir türünüsü olur bu olayda. Gelse senden özür dilese ya da bu olay birden senin iyi hissettirileceğin bir hale gelse, sen bu kişiyi hala unutmak ister misin? Hayırsa cevap o zaman hissettiğin şeylere dönmen gerekiyor. Yani gerçekten nereye bakacağını bilmek bu işin sihri gibi.

Bir şeyleri affedebilmek, unutabilmek... Mesela seni affetmeyeceğim. Ben bu sözü de hiç sevmem. Çok kudretli gelir ama affetmiyorsan beni hiç unutmayacaksın demektir. Affedip affetmediğine mesai harcıyorsan beni hiç unutmayacaksın demektir. Çünkü insan eskisi gibi hatırlamadığını zaten otomatikman affetmiş olur. Bir şeyin eskisi gibi olmaması, eskisi gibi dokunmaması ondan iyileşmeye, değişmeye yeterli.

Bir de tabii bunun şöyle bir tarafı var, unutmak. Bazen bu kadar direnç gösterdiğimiz bir şey oluyor çünkü unutulmak istemiyoruz.

Ben bir kere terapide şunu dediğimi hatırlıyorum. Neden bu kadar unutmak istemiyorsun? Çünkü ben unutabiliyorsam o da beni unutur. Ve ben unutulabileceğimi hissetmek istemiyorum. Buna hazır değilim. Beni unutmasını istemiyorum demiştim. Unutulmak da çok zor bir şey. Unutmak kadar. Beni unuttuğumuz sorusu bazen bizi bizden bile çok yoruyor. Unutulmak çünkü yok sayılmakla eşdeğer tutulduğu zaman insan kendinden de kuşku duymaya başlıyor.

Bir yandan da birisi seni unuttuğu zaman, sen onu unuttuğun zaman, ne sen eski sen oluyorsun, ne o eski sen oluyor. Teknik olarak yine aynı şey oluyor. Yine bir yok olma, bir yabancılaşma hali oluyor.

Burada da sanırım ölüme, ölüm dediğim yere geliyor. Eski çağlarda da özellikle mitolojide hatırlanmak bir tür ölümsüzlük sayılırdı. Mesela bir insanın adı anılıyorsa o kişi hala yaşıyor demekti. Bu yüzden mesela kahramanlar şan şöhret için savaşırlardı. Bu yüzden mezar taşlarında şiirler kazılı olurdu.

Ve eski çağlarda ölümün karşılığı unutulmaktı mesela, gerçek ölümün karşılığı. Yani birinin mezarının başında ağlanmaması değil de artık kimsenin senin adını anmaması. Çünkü unutulduğunda tam olarak sanki hiç yaşamamışsın gibi oluyorsun. Birisi seni hala hatırlıyorsa, o kişi bir şekilde hayatında yaşamaya devam ediyor.

Ama eğer senin adın bir gün kimsenin aklına gelmezse ya da çok sevdiğinin aklına gelmezse, çok değerlinin aklına gelmezse, işte o zaman gerçekten gitmiş veya ölmüş oluyoruz. Böyle çok evrensel bir söz vardır. İnsan iki kez ölür. İlki nefesi durduğunda, ikincisi son kez adı anıldığında. Çok severim ve çok doğrudur. Sembolik olarak aslında unutmak ve unutulmak, ölmek ve öldürmek oluyor.

O yüzden de bu kadar zor. Ne var bunda canım? Neyi unutamıyorsun? Bir dönemi öldürmek, bir dönemdeki kendini öldürmek, bu birini kaybettiğimizde tuttuğumuz yasın da aslında benzer bir süreci. Birini kaybettiğiniz zaman, ister ölümle olsun, ister ayrılıkla olsun, kendinizin de kaybettiğiniz bir kısmının yasını tutuyorsunuz. Bu unutma süreçlerinde de var. Bir şeyi yabancılaştırma süreçlerinde de var. İyileşme süreçlerinde de var. Değişim süreçlerinde de var.

Bu yüzden bazen de unutulma korkusuyla unutmaktan korkuyoruz. Ve unutulmak ölüm gibi bir şey dendiğinde çok da aslında metaforik gibi görünse de metaforik olmuyor. Gerçekten kaybolmak gibi çünkü. Hatta Yunan'da lete vardır, unutuş, nehri. Klasik edebiyat beni unutmakla ilgili çok fazla doldurmuştu gerçekten. Ölmeden önce ruhlar leteden geçiyor ve hayattaki acılarını, kim olduklarını unutuyorlar. Ve bir daha ne kendilerini biliyorlar, ne sevdiklerini hatırlıyorlar. Hiçbir şey bilmiyorlar ve hatırlamıyorlar. Ve bu hem ölüm bir şekilde huzura varmak oluyor hem de yok oluş oluyor. Yani ölmek demek ve huzurla belki eşdeğer görebileceğiniz o şey tamamen kimliğinizin temizlenmesi ve hafızanızın temizlenmesinden geçiyor. Yani bu benim için aslında hem çok korkunç benliğin kaybı gibi hem de kaçınılmaz. Diyeceksiniz ki nereden nereye geldin? Unutma diyorduk ya iyileşme diyorduk. Nereden nereye geldin? Ama kendinize ait bir tarafı öldürmeden

ve öldürmek için de kendinize ait tarafın değişimine girmeden iyileşemezsiniz. Bir devrin kapanması demek unutmak. İstediğin kadar küçük bir şey unut. Bir dolmuşta sana edilen bir sözü unut, fark etmez. Bir sevgilini unut. Üç gün tanıdığın bir insanı unut, fark etmez. Küçük küçük ölümlerle birleşen tek bir yaşam var. Küçük küçük unutmalarla birleşen tek bir çizgi var.

Bu yüzden evet ölüm dolu ve her gün her insanla tekrar baştan karşılaşmak gibi, her gün hayatla baştan karşılaşmak gibi bence her günün bize çok hayatı ziyan etmediği için fark etmediğimiz bir unutma mesaisi var. Her gün bir öncekinden daha farklıyız. Ben mesela düne göre bazı anlamlarda daha ölüyüm ve bazı anlamlarda daha ilk defa hayattayım. Bu da demek oluyor ki düne göre bir şeyleri unuttum ya da düne göre bir şeyleri daha fazla hatırlıyorum ve bir şeyin içinden geçmek üzereyim.

O kadar dolu bir kelime ki, bilmiyorum, sadece iyileşmek, bir şeyleri geride bırakmak gibi bakamıyorum. Unutmak bazen bir şeyleri geride bırakmak da değil zaten. Onlara artık tutunmamak demek. Hafızan yerinde ama yükünü hafifleyebilir demek. Belki de, mesele bilmiyorum, unutmak değil de, hatırlarken eskisi kadar acımamak demek.

Ve bunları hazır olmak, bazen sen ne kadar hazır olsan da başına bu gelecek diye belki bu süreci uzattığın ya da o dönemdeki sevdiğin bir yanından ya da hissetmeyi sevdiğin bir şeyden vedalaşmamak, uzaklaşmamak için bu süreçleri bilerek uzattığın da oluyor. Biliyorum elinde değil, bunu kendim söyledim. Uzatsan da uzatmasan da her şey kendi zamanında, kendi vaktinde olacak.

Ama nelerin müptelası olduğunu, nelerin severi olduğunu, nelerin kaçarı olduğunu bilirsen, bir sonraki sürecin daha tatlı, daha az acısız, daha az acısız, çok kötü olduğu, daha az acılı... Belki de acısından ziyade katkısı önemlidir burada da. Bunu söyleyeyim. Daha çok acı çekmek, çekmemek değil. Ben burada size acıdan sıyrılmanın yollarını anlatmıyorum ya da acı çekmeyi burada kötülemiyorum.

Benim acısızdan kastım ne biliyor musunuz? Yararlı ve yararsız acı. Bana yararı olan, gün sonunda faydası olan, her acı başımın üstüne ama faydasız, değerlendirmesini bilmediğim, daha önce üstüne mesai harcayıp da tekrar tekrar döndüğüm, ve sırf tanıdık olduğu için döndüğüm acılar, maalesef ki bence gereksiz. Ve bunlar da süreci bulandırmaktan başka ve kendimizi tekrar bulmamızı, tekrar kabuk yapmamızı, tekrar bedenlenmemizi bir şekilde engelleyen şeyler olduğunu düşünüyorum. O yüzden daha az acısın, daha çok acımasın dediğimde ben burada sadece faydadan ve faydasızlıktan bahsediyor oluyorum.

Yani toparlamak gerekirse unutmak, affetmek, evet bunlar dediğim gibi elimizde değiller. Çok istedim elimde olsun. Mesela bitti mi biter diyen insanların bitirdiğine çok inanmak istedim.

Mesela Birini Ne Kadar Çok Sevdiğini Unutmayı Dilemek, Megan Nelson, Mavi Band diye bir kitap okumuştum yakın zamanlarda. Orada böyle bir satır geçiyordu. Çünkü Birini Ne Kadar Çok Sevdiğini Unutmayı Dilemek, sonra Gerçekten Unutmak, Yüreğinde Yaşayan Bir Kuşun Canını Kıyıyormuşsun Gibi Hissettirebilir gibi bir dizesi vardı. Bir yandan da böyle.

O kadar içinde titrettiğin, o kadar hissetmeye kıyamadığın, yaşamaya kıyamadığın duygularını ellerinle öldürmek de çok güzel bir şey öldürmek hissiyatıyla, kendinin celladı olmak hissiyatıyla da büründüğü için zor. Ölüme vardığı için zor, özetle. Metaforik olsun, sahici olsun, gerçek olsun, işin sonunda ölmek ve öldürmek olduğu için unutmak gerçekten de kendiliğinden olması gereken ve zamanını bulması gereken ve dikkatlice yapılması gereken bir mevzu.

Tabii ki unuturken bunu bu kadar düşünmeyin. Bisikleti sürerken pedalı nasıl çeviriyorum diye bakıp düşmek gibi.

Ama bunun üstüne ve aslında bu süreçte neler yaptığının üstüne kendini bilgilendirirsen, sebebinden emin olursan, neyi unutmak istediğinden ve niye unutmak istediğinden emin olursan, belki bazen bu kadar hasar vermene, bu kadar yıkıp dökmene de gerek kalmaz. Sadece doğru yere etkisizleştirirsen belki, ne bileyim, her şeyini ve işlevsel olan her yanını, duygularını katletmene de gerek olmaz diye düşünüyorum.

gerçek anlamda unuttuğuna emin olmak, belki tekrar tekrar denemek... Bugün çok alıntılardan gidiyorum çünkü bu konuda demek ki çok düşünmüşüm. Bazen birini ya da bir şeyi unuttuğunuzu anlamak için onunla karşı karşıya bir daha karşılaşmanız gerekir, bir daha karşı karşıya gelmeniz gerekir. Yani net söylemek gerekirse bir şeyi ya da birini unuttuğunuz için onunla tekrar karşılaşmanız gerekir. Ancak karşılaştığınız zaman unuttuğunuzu veya bundan sıyrıldığınızı fark edebilirsiniz.

Bazen de aslında unutuyorsunuz ya da bir şeyden geçiyorsunuz. Aslında o kadar sizin için hayati bir yerde olmuyor artık. Hafızanızın favori yarısı olmuyor. Kalbinizin favori yarısı olmuyor. Ama bir daha o şeyle karşılaşana kadar ya da o kişiyle karşılaşana kadar bunun geçtiğini anlamıyorsunuz. Bazen yüzleşmek de bu yüzden çok iyi bir şey. Bazen denk gelmek, karşılaşmak da çok iyi bir şey. Çünkü bazen insan o kadar yoruluyor ki unuttuğunu bile unutuyor.

...içi dolu, çok nereden tutsan derya deniz bir mevzu benim için ve... ...herhalde bir sene sonra tekrar unutmaktan bahsetmek istesem... ...belki çok farklı bir şeyden de bahsedeceğim. Ama bugün için size vermek istediğim sadece... ...sadece iyileşmek, kaçmak, bir yere bir şeyleri paketlemek, onun yerini değiştirmek ya da canınız acıyor diye... ...tam olarak ne olduğunu görmeden kapatmaya çalışmak olarak bakmamak, unutmaya.

Ve bazen neden unutamıyorum ya, neden bu kadar zor dediğiniz şeyin tabii ki zor olacak şapşal, ucunda ölüm var gibi bir cevabı olduğunu bilmenizi de istiyorum. Ve bazen öldüremiyorsunuz ki öldürülmek de istemediğiniz için. Bunun zor bir şey olduğunu görmeye ihtiyacınız, birilerinin de sizi unutamayacağını hissetmek istemenizden de geliyor bazen. Değişmek çok zor, ölmek çok zor, haliyle iyileşmek de çok zor.

O yüzden neyi neden unutmak istediğini bilirsen ve hatırlamayı göze alırsan doğru zamanda, doğru yerde yabancılaşarak, artık daha az canın yanarak unutmakla ödüllendirileceksin. Umarım sana sarılabilmişimdir, omzuna dokunabilmişimdir. İhtiyacı olan alsın.

Bu bölümde insanın çoğu zaman bile isteye kendine ettiği kötülüklere bakıyoruz. Adı konmamış hüznümüz ve öfkemizin kuytusunda, Ferdi Tayfur konserinde kendini jiletleyen yağız oğlandan farksız hallerimize ayna tutacağız. 



Bölüm Notları

UNSW araştırması: Causal inference and cognitive-behavioral integration deficits drive stable variation in human punishment sensitivity.

UNSW Bülteni: Knowing better, doing worse: the science behind self-sabotaging behaviour.






Tüm bölümler ve daha fazlası için ⁠podbeemedia.com⁠'u ziyaret et!



------ Podbee Sunar -------

Bu podcast reklam içermektedir.

Haddini Aşan Yaşam Rehberi

Kendim Ettim, Kendim Buldum

Dünya Sağlık Örgütü raporuna göre şu gezegende 1 milyar 250 milyon kişi sigara içiyor. Dahası sigarayla bağlantılı olarak her sene yaklaşık 8 milyon kişi erken hayata veda ediyor. Bunları ilk defa duymadığınızı hatta pek de şaşırmadığınıza eminim. Şu güne dek sağlığına iyi geleceği, faydalı olacağını umarak sigara yakan kimseyi görmedim. Her tütün tiryakisi en az diğer herkes kadar o alışkanlığın kendine zarar vermekte olduğunu bilir. Benzer şekilde yatmadan önceki o amaçsız zaman diliminde buzdolabının kapağını açıp gözlerini rafların arasında gezdirenler de birazdan ağzına tıkacakları şeyin kendilerine hiç de iyi gelmeyeceğinin pekala farkındadırlar değil mi? Olmadık bir anda, olmayacak bir kişiye, en olmayacak lafı sokan da hayatın bütünü içinde hiçbir şey ifade etmeyecekken bir anlık öfke uğruna, canı poğasına, arabasının kapısını açıp dışarı çıkmakta olan da hiç şüphesiz olacakların ihtimallerinin farkındadır aslında. Telafisi olmayan ihtimallerden karanlık sonlu ihmallere, zehirli ilişkilerden küpüne zarar asabiyete kadar neredeyse herkes neredeyse her konuda iyi ve kötünün farkında. Peki ama neden bazılarımız bile bile ladesler gibi, dahası sonucunu gayet iyi bilmekle birlikte yine de karanlık yolu tercih eder? Bu gibi yanlış görünen kararlara mı el eder? Bilmeden yapılanlara hata diyeceksek böyle durumlara ne demelim? Güzel hatırımız için bir anlık kabul edelim. İnsan evladı rasyonel, yani akılcı, mantıklı bir varlık. Kararı etki edemeyecekse ne anladık biz o akıldan? Ne yapacağız çeyiz sandığında küflenen mantığı? Bu bölümde insanın çoğu zaman bile isteye kendine ettiği kötülüklere bakacağız. Adı konmamış hüznümüz ve öfkemizin kuytusunda Ferdi Tayfur konserinde kendini jiletleyen Yağızoğlanlardan farksız hallerimizi ayna tutacağız. Yetmez gibi, var mı bu derdin şifası diyenlerin heybesine yine hadsizce tavsiyeler dolduracağız. Addin Aşan Yaşam rehberi başlıyor. Her zaman olduğu gibi kavramlar sözlüğünde bir sayfalarımızı tamamlayalım. Çok basit iki tabiri anacağım. Zaten biri diğerinin türevi. İlk başta ele alacağımız konu sabotaj gelişinden de anladığınız üzere Fransızcadan dilimize geçmiş. Hatta bütün dünya dillerine Fransızcadan geçmiş. Çünkü kökenini Fransa'dan alıyor. 1800'lerin sonlarına doğru yani sanayi devriminin o hararetli döneminde hızlı, kuralsız ve insanları dışlayan o makineleşme sürecine isyan eden Fransız işçilerin daha doğrusu henüz işçi ünvanını kazanmamış ama Fransız meslek erbaplarının isyanından, eylemlerinden alıyor ismini. Bu İngiltere'de duymuşsunuzdur yine sanayi devriminde işte Luddite hareketi de vardır benzer şekilde yani bu Fransa'daki isyankarların, asilerin makinelere o kalın tahta ayakkabılarıyla ya da daha doğru bir tabirle çarıklarıyla bizim tabirimizde saldırıp parçalamalarını temsil ediyor. O terliklere, ayakkabılara, çarıklara Sabo dendiği için... Onlara da sabocu, sabotajcı, işte saboteur denmiş ve dünya dillerine de öyle aksetmiş. Bilmiyorum hatırlayanlar olur mu ama bir dönem özellikle hastanede hemşirelerin, hasta bakıcıların, hekimlerin ayağında böyle standart bir terlik vardı. Bugün yerini Crocs'ların aldığı Sabo terlikler vardı. İşte o Sabo terlikler de isimlerini ondan alıyor. Ama bir Google aramasıyla o bahsettiğim tahta ayakkabıları, çarıkları da bulabilirsiniz hepiniz. İşte rivayet odur ki, o dönemin asileri makinelere o terliklerle saldırdığı için onlara da saboteur, sabotajcı denmiş. Peki ne anlama geliyor? Özünde bir işçi eylemi tabii ancak zamanla bir süreci kasıtlı olarak bozmayı hedeflediğinden sabotaj da bunu içeriyor. Yani bir eylemi, bir gidişatı, bir düzeni kasıtlı olarak durdurma, engelleme, işte bozguna uğratmayı tanımlıyor. Nasıl karşılıkları var? Askeri karşılıkları var, siyasi karşılıkları var, işte mesela casusluk amaçlı sabotajlar var, askeri amaçlı var, siyasi amaçlı var ki memleketimizde türlü çeşidine şahidiz. Bir de psikolojik izdüşümleri var, kuşkusuz. Biz birazcık bu bölümde yine tahmin edeceğiniz üzere psikolojik izdüşümlerine bakacağız. Türk Dil Kurumu sözcüğü sabotajı baltalama ve aksatma olarak tanımlıyor. Bir de asıl bu bölümümüzün konusu olan öz sabotaj diyebileceğimiz bir konu var. Yani self sabotaj dediğimiz kavram. Yani kendini baltalama, kendini aksatma olarak da adlandırabileceğimiz bir modern yorum da diyebiliriz. İnsanın kendi kendini baltalaması, kendi işini aksatması, bile isteye yanlış kararlar vererek, yanlış yollara saparak kendi hayatında olmadık. Pürüzler yaratma hali, öz sabotaj. İşte bölümümüzün konusunu da asıl bu oluşturacak. Bu altlıyı attıktan sonra gelin bakalım niye kendimizi bu kadar hırpalıyoruz? Neden bildiğimiz halde yanlış yollara sapıyoruz? Bu bölümü hazırlarken her bölümde yaptığım gibi kendi içime kapanıp hafızamı yokladım. Kendi kendimi baltaladığım, mayınlar döşediğim rotamda seksek oynadığım örnekleri hatırlamaya çalıştım. Zar zor kabuk bağlamış yarayı kanatacağını bile bile kaşımak gibi biraz. sahiden dert çektiğin için değil, içlensin diye, senin için üzülsün diye annene hastalığını abartarak anlatmak gibi, kestirip atmasından fena halde korktuğun halde karşılıklı sınırları zorlamak için çile çektirdiğin bir sevgili gibi. Sizler gibi benim de böylesi sayısız hatıram var. Bir kısmını epey derine gömmüşüm. Üstünü ıvır zıvır dertlerle örtmüşüm. Fakat yine de lodos estimi arada kokusunu yukarı vuruyor yine. Boşa sıkıntısını çektiğim kararların hepsinin ihtimallerini biliyordum. Pek az musibet aklımın köşesinden hiç geçmeyen türdendi. Ama yine de hiçbirinden vazgeçmedim. İnadımı terk etmedim. Aynen sizler gibi. Büyüleyici sesleriyle gemileri kayalıklara çekip batıran deniz kızları misali, tünelin ucunda umut veren ışığın sandığım şey olmama ihtimalini de hep bildim. Ama yine de vazgeçmedim onlardan. Tıpkı sizler gibi. Oysa tam aksine içgüdüsel olarak kendimizi sürekli korumamız, kollamamız, tehditlerden uzak durup tehlikelerden kaçınmamız gerekmiyor muydu? Bilinçaltımız kulağımıza yalanlar mı fısıldıyordu? Frank uzmanlar bu açıklaması zor davranış kalıbına self-sabotaj diyor. Yani biz ne diyelim tam bilemedim ama biraz önce andığımız gibi böyle öz sabotaj desek. yeni nesil mıymıntı rock grubu izlenimi verse de kendini baltalamaya da mesela, değil mi? O da bir BDSM ayinini andırıyor ama ne dersek diyelim. Sanıyorum ne kastettiğimiz ortada. İnsanın bile isteğe neden yanlış ya da sakıncalı ihtimallere meylettiğine bakacağız. Bile isteğe vurgusu önemli. Meselemiz bilmeden içine düşünen durumlar ya da cehaletten kaynaklanan hatalar değil asla. belki onlara da başka bir fırsatlarda bakarız elbette. Kişinin iyi, doğru, garantili, tescilli olanı seçmek yerine zararlı olanlara meyili epey bereketli konu. Benim de zihnimde buna yönelik birçok film, roman ve şahit olduğum hatta bizzat kendi yaşadığım birçok olay var. Fakat belki haddini aşan yaşam rehberinin bağlam bütünlüğü içinde bize en iyi yolu gösterecek çalışma yine notlarımı karıştırırken karşıma çıktığım. Merhaba, ben Ezgi Emel. Felsefe, psikoloji ve sosyoloji hocasıyım. Mecbur Muyum? hepimizin kabullendiği toplumsal normlara entelektüel bir başkaldırı. Siz de ezberlenmiş doğrulara karşı açtığım bu savaşta bana eşlik etmek isterseniz PodB'yle birlikte hazırladığımız Mecbur Muyum? podcast'ı dinleyebilirsiniz. Mecbur Muyum? podbimedia.com ve tüm podcast platformlarında yayında. Ya ne güzel şarkı dinliyorduk, reklam girdi araya. Arkadaşlar arayı açmasak iyi olur. İyi olacak notlarım ama çalışmak lazım. Çalışan Demir Işıldar. O söz öyle mi diye. Australia New South Wales Üniversitesi'nin 24 farklı ülkede yürüttüğü bir çalışmaya bakalım. İnsanın neden kendini baltalama eğilimi gösterdiğine odaklanıyor. Kişinin nasıl olup da bile isteye, kendine ya da başkalarına zarar veren seçimler yapmaya devam ettiği sorusu akademik merakı bile tetikleyen türden belli ki. Üstelik araştırmada incelenen senaryoların bir kısmında bu kişiler yaptıkları kasıtlı yanlış tercihler sonucu cezalandırılsalar dahi yine aynı koşullarda yine aynı kararları veriyor, inatlarını koruyor. Araştırmanın başında üniversitenin psikoloji fakültesinin davranışsal sinir bilimi ve deneysel psikoloji alanından bir uzman bulunuyor. Birazdan ayrıntılarına gireceğim ama sonuç analizindeki bir tespiti en başta aktarmak istiyorum. Diyor ki uzmanımız, bu çalışmada bazı insanların yaşadığı deneyimlerden hiçbir şey öğrenmediğini gördük. Bu gruptakiler zarardan kaçınmak için motive olduklarında ve dikkatlerini verdiklerinde bile sorun yaratanın kendi davranışları olduğunu fark edemiyorlardı. Ne kadar güzel bir özet değil mi? Farklı cinsiyet, yaş ve kültür gruplarından deneklerini incelendiği bu çalışmada ki unutmadan her bölümde olduğu gibi meraklısı için bağlantılarını, bölüm notlarını ekliyorum bu çalışmanın. Kullanılan yöntemlerden biri bu amaçla yazılmış özel bir bilgisayar oyunu olmuş. Her oyun gibi temel amaç mümkün olduğunca çok puan kazanmak ve birinci olmak. Bu kurguda oyuncuların ekranına iki gezegen görseli yansıtılıyor ve bir tanesini seçip tıklamaları isteniyor. Bu ihtimallerden biri riskli, dolayısıyla puan kaybettiren türden. Diğeri ise hiçbir risk taşımayan ve benzer puan kazandıran türden. Yani daha basit bir anlatımla iki seçenekten biri çok puan kazandırma ve kaybettirme potansiyeline sahipken, diğeri hiç kaybettirmemekle birlikte kazandırdığında da az puan toplayacağınız şekilde kurgulanıyor. Yani bu açıdan birazcık finansal yatırım araçlarını dağındırıyor. Ne kadar çok risk alırsanız kazanma ihtimaliniz de o kadar artıyor. Fakat oyuncular ilk başta hangi gezegenin hangi kategoriye ait olduğunu bilmiyor. İşte Jüpiter'e tıkladığında kayıp mı edeceğim, kazanacağım mı? Uranus'a tıkladığında falan filan. Bunları bilmiyorlar. Ama üç tur oynadıktan sonra bu deneyin yöneticileri, katılımcıları tekrar topluyorlar ve tek tek onlara bütün gezegenleri anlatıyorlar. Hangisi riskli, hangisi emniyetli ve onlara ezberletiyorlar. Hatta ezberlediklerinden emin olmak için bir sonraki tura geçmeden önce bir test yapıyorlar ve her oyuncunun bütün gezegenlerin kategorisini, etiketini ezberlediğine emin oluyorlar. Benzetmediği hata olmazsa eğer, hani derler ya teşbihte hata olmaz, bir bakıma bu durum işte Levi Mahfuz'un tüm sayfaları hatmedilmiş, kişiler karşısına çıkacak her ihtimalin eğrisini doğrusunu öğrenmiş türden bir senaryo. Böylece uzmanlar oyunu yeniden başlatmışlar. Yani bilen oyuncularla. Mantıklı bir öngörü de düşündüğümüzde önceki üç turda bu oyunu oynayan, işte eğrisini doğrusunu öğrenen, sonra uzmanlardan gezegenlerin artık hangisinin riskli, hangisinin puan kazandıran türden olduğunu dinleyen, bunu ezberleyen kişilerin bu bilgiler ışığında tercihlerini değiştirerek puan kazanacaklarını ve buna yönelik ihtimalleri seçecekleri beklenir değil mi? Öyle de olmuş ama herkes de değil. Bazı oyuncular kurgudaki yanlış seçimleri yapmayı inatla sürdürmüş bu deneyde. Araştırma ekibi bu gruba zorlayıcı ya da aslında daha doğru bir ifade olmakla birlikte kulağa garip gelse de zorlantılı ismi vermiş. Bu grubun yanlış tercih yaptığını bilse de stratejik açıdan doğru kararlar verdiğini düşünme eğilimine sahip olduğu anlaşılmış. Bu çalışmaya aynı grupla 6 ay sonra yeniden geçilmiş. Aynı bilgi seviyesiyle aynı oyun, aynı ihtimallerle tekrarlanmış. Sonuçta bir bakıma fenomen olarak adlandırabileceğimiz bu davranış kalıbı ışığında 3 farklı insan tipi ortaya çıkmış. İlk grup duyarlı olarak adlandırılmış. Bunlar hangi gezegenin puan kaybettiğini hızla fark edip kendilerine söylenmeden önce davranışlarını kendi başına değiştirenler, geliştirenler olmuş. İkinci grupsa farkında olmayanlar şeklinde adlandırılmış. Bunlara biz habersizler de diyebiliriz. Oyunun ilk turlarında neden puan kaybettiklerini fark edememiş fakat gezegenler konusunda bilgilendirildikten sonra seçimlerini değiştirmiş bu gruplar, yani habersizler. Son grup ise en başta anlattığımız ve andığımız zorlantılı heyet. Neden puan kaybettiklerini, hangi seçeneklerin hatalı olduklarını bilmelerine rağmen kararlarını değiştirmeyen, zararlı seçeneği tercih etmeye devam edenler. bu üç farklı insan türünün dağılımını merak etmiş olmalısınız. Onu da aktarayım. Öyle çok da umutsuz bir sonuç yok baştan söyleyeyim. Şimdi bu çalışmanın sonucuna göre katılımcıların %26'sının duyarlı, %47'sinin habersiz, %27'sinin ise zorlayıcı olduğu ortaya çıkmış. Bir başka deyişle neredeyse 3-4 kişiden biri hatayı, yanlışı bile isteye tercih ediyor. Araştırma yürüten akademisyen grubu bu sonucu yaşamdaki her olumsuzluğu rastgele hatalar olarak değerlendiremeyeceğimizi şeklinde yorumluyor. Hatta bir adım daha öteye taşıyarak bazılarının sonuçları bildiği halde neden zararlı maddeler kullandığını bu şablonla açıklayabileceğimizi düşünüyor. Yani sandığımızın aksine bir şeyin hatalı olduğunu bilmek bizi her zaman o hatadan alıkoymuyor. Bir kere de anlıyoruz ki insan sanıldığı kadar akılcı bir varlık değil. Yine de öyle olduğuna yönelik umudumuzu kaybetmiyoruz. Bence doğrusu da o. Bu yüzden kabahatlere yönelik uyarılar, eğitimler hatta cezalar onları ortadan kaldırmıyor. O yüzden her derdin evrensel, jenerik, reçetevari bir şifası da olmuyor. İki gezegen arasındaki basit bir tercihte dahi bu kadar enteresan sonuçlara imza atan insan zihni çok daha karmaşık parametrelerle, değişkenlerle ilerleyen yaşamda çok daha düşündürücü sonuçlara imza atıyor şüphesiz. Canımız tatlı ama bazen de yanmasını istiyoruz. Bazen küpümüzü kaşıkla doldurmaktan usanıp küpü parçalama tehlikesine rağmen elimizi kepçeye uzatıyoruz. Kim bilir belki de bazen kendimizi cezalandırmak, burnumuzu sürtmek istiyoruz. İhtimallerin listesi bir podcast yayınlananın altından kalkabileceğinden çok daha uzun. Dolayısıyla ayrıntılarına burada fazla girmeyeceğim. O zaman gelin isterseniz vakti iyi değerlendirmek adına kapanış bölümünde tüm bu bilgiler ışığında neler yapabileceğimize bakalım. Hemen her konuda olduğu gibi hatada ısrar eden yapıdan kurtulmanın olası ilk çözümü bilişsel esneklik üzerine çalışmak. Bunun ilerleyen yaşlarda daha da zorlaştığını unutmayın sakın. Kişiler yaş aldıkça yaşama yönelik tecrübe kazandığını sanma hissi artıyor. Bu da o zamana dek aldığımız kararların bize stratejik olarak bile olsa hep doğru görünmesine yol açıyor. Diyoruz ki bu zamana kadar geldiysek demek ki doğru kararlar aldık. Demek ki bundan sonraki kararlarımız da öyle. Bu da neyi getiriyor? Kaçınılmaz bir düşünce kireçlenmesini doğuruyor. Zihnimizi ötekilere yönelik esnetmek en doğru başlangıç yöntemlerinden biri. İkinci adımımız ise bilgiler ve tecrübeler arasında köprüler korumak. Zihni köprüler, fikirsel köprüler. Zorlantılı yani zorlayıcı kişiler neyin doğru olduğunu bilseler dahi bunu davranışa dönüştüremiyorlar. Bu bilgiyle eylem arasındaki açıkta kapanamadığı için bilinçli bir farkındalık geliştirilemiyor. Dolayısıyla bir davranış pratiğine ihtiyacımız var burada. İşte bu da bilgiler ve tecrübeler arasında kuracağımız köprülerle ortaya çıkacak. Bunun için küçük adımlar da yeterli. Öyle hani dünyayı fethetmemiz, aya roket yollamamız gerekmiyor. Örneğin zararlı olduğunu bildiğiniz bir kötü alışkanlık, her neyse işte bir yeme alışkanlığı, içme alışkanlığı, adını siz koyun. Bunu tamamen hayatınızdan pat diye çıkartmak yerine onsuz sadece bir gün. ya da yarım gün geçirmeyi denemek bile yaratacağı özgüvenle umulmadık sonuçlara vesile olabilir. Son yöntemimiz ise destek, yardım ve müdahale kanallarını açık tutmak. Biraz önce de değindiğim gibi inanması ne kadar zor gelse de zorlantılı bireylerde ceza veya bilgi bile tek başına yeterli olmuyor. Destekleyici sosyal çevre veya profesyonel müdahale, öğrenme ve davranış değişimlerindeki en kritik unsurlardan biri. Ama ne şartla? Kanallarımızı buna açık tutma şartıyla itiraz ettiğimiz sürece etrafımızda ne tecrübelere şahit olursak olalım, ne tavsiyeler alırsak alalım, hiçbiri kar etmiyor şüphesiz. Meşhur sözdür hani derler ya, tüm düşmanları toplansa insanın kendine ettiği kötülüğü edemez. Doğru. Belki de. Ama madem kendi bulduğumuzu kendimiz ediyoruz, bir de öteki türlüsünü edip bulacağımıza bakmak da fena olmayabilir. Adlini aşan yaşam rapperi hadsizliğine önümüzdeki bölümde devam edeceğiz.

Dünya Sağlık Örgütü raporuna göre şu gezegende 1 milyar 250 milyon kişi sigara içiyor. Dahası sigarayla bağlantılı olarak her sene yaklaşık 8 milyon kişi erken hayata veda ediyor. Bunları ilk defa duymadığınızı hatta pek de şaşırmadığınıza eminim.

Şu güne dek sağlığına iyi geleceği, faydalı olacağını umarak sigara yakan kimseyi görmedim. Her tütün tiryakisi en az diğer herkes kadar o alışkanlığın kendine zarar vermekte olduğunu bilir. Benzer şekilde yatmadan önceki o amaçsız zaman diliminde buzdolabının kapağını açıp gözlerini rafların arasında gezdirenler de birazdan ağzına tıkacakları şeyin kendilerine hiç de iyi gelmeyeceğinin pekala farkındadırlar değil mi?

Olmadık bir anda, olmayacak bir kişiye, en olmayacak lafı sokan da hayatın bütünü içinde hiçbir şey ifade etmeyecekken bir anlık öfke uğruna, canı poğasına, arabasının kapısını açıp dışarı çıkmakta olan da hiç şüphesiz olacakların ihtimallerinin farkındadır aslında. Telafisi olmayan ihtimallerden karanlık sonlu ihmallere, zehirli ilişkilerden küpüne zarar asabiyete kadar neredeyse herkes neredeyse her konuda iyi ve kötünün farkında. Peki ama neden bazılarımız bile bile ladesler gibi, dahası sonucunu gayet iyi bilmekle birlikte yine de karanlık yolu tercih eder? Bu gibi yanlış görünen kararlara mı el eder?

Bilmeden yapılanlara hata diyeceksek böyle durumlara ne demelim? Güzel hatırımız için bir anlık kabul edelim. İnsan evladı rasyonel, yani akılcı, mantıklı bir varlık. Kararı etki edemeyecekse ne anladık biz o akıldan? Ne yapacağız çeyiz sandığında küflenen mantığı?

Bu bölümde insanın çoğu zaman bile isteye kendine ettiği kötülüklere bakacağız. Adı konmamış hüznümüz ve öfkemizin kuytusunda Ferdi Tayfur konserinde kendini jiletleyen Yağızoğlanlardan farksız hallerimizi ayna tutacağız. Yetmez gibi, var mı bu derdin şifası diyenlerin heybesine yine hadsizce tavsiyeler dolduracağız. Addin Aşan Yaşam rehberi başlıyor.

Her zaman olduğu gibi kavramlar sözlüğünde bir sayfalarımızı tamamlayalım. Çok basit iki tabiri anacağım. Zaten biri diğerinin türevi. İlk başta ele alacağımız konu sabotaj gelişinden de anladığınız üzere Fransızcadan dilimize geçmiş. Hatta bütün dünya dillerine Fransızcadan geçmiş. Çünkü kökenini Fransa'dan alıyor.

1800'lerin sonlarına doğru yani sanayi devriminin o hararetli döneminde hızlı, kuralsız ve insanları dışlayan o makineleşme sürecine isyan eden Fransız işçilerin daha doğrusu henüz işçi ünvanını kazanmamış ama Fransız meslek erbaplarının isyanından, eylemlerinden alıyor ismini. Bu İngiltere'de duymuşsunuzdur yine sanayi devriminde işte Luddite hareketi de vardır benzer şekilde yani bu

Fransa'daki isyankarların, asilerin makinelere o kalın tahta ayakkabılarıyla ya da daha doğru bir tabirle çarıklarıyla bizim tabirimizde saldırıp parçalamalarını temsil ediyor. O terliklere, ayakkabılara, çarıklara Sabo dendiği için...

Onlara da sabocu, sabotajcı, işte saboteur denmiş ve dünya dillerine de öyle aksetmiş. Bilmiyorum hatırlayanlar olur mu ama bir dönem özellikle hastanede hemşirelerin, hasta bakıcıların, hekimlerin ayağında böyle standart bir terlik vardı. Bugün yerini Crocs'ların aldığı Sabo terlikler vardı. İşte o Sabo terlikler de isimlerini ondan alıyor. Ama bir Google aramasıyla o bahsettiğim tahta ayakkabıları, çarıkları da bulabilirsiniz hepiniz.

İşte rivayet odur ki, o dönemin asileri makinelere o terliklerle saldırdığı için onlara da saboteur, sabotajcı denmiş. Peki ne anlama geliyor? Özünde bir işçi eylemi tabii ancak zamanla bir süreci kasıtlı olarak bozmayı hedeflediğinden sabotaj da bunu içeriyor. Yani bir eylemi, bir gidişatı, bir düzeni kasıtlı olarak durdurma, engelleme, işte bozguna uğratmayı tanımlıyor.

Nasıl karşılıkları var? Askeri karşılıkları var, siyasi karşılıkları var, işte mesela casusluk amaçlı sabotajlar var, askeri amaçlı var, siyasi amaçlı var ki memleketimizde türlü çeşidine şahidiz. Bir de psikolojik izdüşümleri var, kuşkusuz. Biz birazcık bu bölümde yine tahmin edeceğiniz üzere psikolojik izdüşümlerine bakacağız. Türk Dil Kurumu sözcüğü sabotajı baltalama ve aksatma olarak tanımlıyor. Bir de asıl bu bölümümüzün konusu olan öz sabotaj diyebileceğimiz bir konu var. Yani self sabotaj dediğimiz kavram. Yani kendini baltalama, kendini aksatma olarak da adlandırabileceğimiz bir modern yorum da diyebiliriz.

İnsanın kendi kendini baltalaması, kendi işini aksatması, bile isteye yanlış kararlar vererek, yanlış yollara saparak kendi hayatında olmadık. Pürüzler yaratma hali, öz sabotaj. İşte bölümümüzün konusunu da asıl bu oluşturacak. Bu altlıyı attıktan sonra gelin bakalım niye kendimizi bu kadar hırpalıyoruz? Neden bildiğimiz halde yanlış yollara sapıyoruz?

Bu bölümü hazırlarken her bölümde yaptığım gibi kendi içime kapanıp hafızamı yokladım. Kendi kendimi baltaladığım, mayınlar döşediğim rotamda seksek oynadığım örnekleri hatırlamaya çalıştım. Zar zor kabuk bağlamış yarayı kanatacağını bile bile kaşımak gibi biraz. sahiden dert çektiğin için değil, içlensin diye, senin için üzülsün diye annene hastalığını abartarak anlatmak gibi, kestirip atmasından fena halde korktuğun halde karşılıklı sınırları zorlamak için çile çektirdiğin bir sevgili gibi. Sizler gibi benim de böylesi sayısız hatıram var. Bir kısmını epey derine gömmüşüm. Üstünü ıvır zıvır dertlerle örtmüşüm. Fakat yine de lodos estimi arada kokusunu yukarı vuruyor yine.

Boşa sıkıntısını çektiğim kararların hepsinin ihtimallerini biliyordum. Pek az musibet aklımın köşesinden hiç geçmeyen türdendi. Ama yine de hiçbirinden vazgeçmedim. İnadımı terk etmedim. Aynen sizler gibi. Büyüleyici sesleriyle gemileri kayalıklara çekip batıran deniz kızları misali, tünelin ucunda umut veren ışığın sandığım şey olmama ihtimalini de hep bildim. Ama yine de vazgeçmedim onlardan. Tıpkı sizler gibi.

Oysa tam aksine içgüdüsel olarak kendimizi sürekli korumamız, kollamamız, tehditlerden uzak durup tehlikelerden kaçınmamız gerekmiyor muydu? Bilinçaltımız kulağımıza yalanlar mı fısıldıyordu? Frank uzmanlar bu açıklaması zor davranış kalıbına self-sabotaj diyor. Yani biz ne diyelim tam bilemedim ama biraz önce andığımız gibi böyle öz sabotaj desek.

yeni nesil mıymıntı rock grubu izlenimi verse de kendini baltalamaya da mesela, değil mi? O da bir BDSM ayinini andırıyor ama ne dersek diyelim. Sanıyorum ne kastettiğimiz ortada. İnsanın bile isteğe neden yanlış ya da sakıncalı ihtimallere meylettiğine bakacağız. Bile isteğe vurgusu önemli. Meselemiz bilmeden içine düşünen durumlar ya da cehaletten kaynaklanan hatalar değil asla.

belki onlara da başka bir fırsatlarda bakarız elbette. Kişinin iyi, doğru, garantili, tescilli olanı seçmek yerine zararlı olanlara meyili epey bereketli konu. Benim de zihnimde buna yönelik birçok film, roman ve şahit olduğum hatta bizzat kendi yaşadığım birçok olay var. Fakat belki haddini aşan yaşam rehberinin bağlam bütünlüğü içinde bize en iyi yolu gösterecek çalışma yine notlarımı karıştırırken karşıma çıktığım.

Merhaba, ben Ezgi Emel. Felsefe, psikoloji ve sosyoloji hocasıyım. Mecbur Muyum? hepimizin kabullendiği toplumsal normlara entelektüel bir başkaldırı. Siz de ezberlenmiş doğrulara karşı açtığım bu savaşta bana eşlik etmek isterseniz PodB'yle birlikte hazırladığımız Mecbur Muyum? podcast'ı dinleyebilirsiniz. Mecbur Muyum? podbimedia.com ve tüm podcast platformlarında yayında.

Ya ne güzel şarkı dinliyorduk, reklam girdi araya. Arkadaşlar arayı açmasak iyi olur. İyi olacak notlarım ama çalışmak lazım. Çalışan Demir Işıldar. O söz öyle mi diye.

Australia New South Wales Üniversitesi'nin 24 farklı ülkede yürüttüğü bir çalışmaya bakalım. İnsanın neden kendini baltalama eğilimi gösterdiğine odaklanıyor. Kişinin nasıl olup da bile isteye, kendine ya da başkalarına zarar veren seçimler yapmaya devam ettiği sorusu akademik merakı bile tetikleyen türden belli ki.

Üstelik araştırmada incelenen senaryoların bir kısmında bu kişiler yaptıkları kasıtlı yanlış tercihler sonucu cezalandırılsalar dahi yine aynı koşullarda yine aynı kararları veriyor, inatlarını koruyor. Araştırmanın başında üniversitenin psikoloji fakültesinin davranışsal sinir bilimi ve deneysel psikoloji alanından bir uzman bulunuyor.

Birazdan ayrıntılarına gireceğim ama sonuç analizindeki bir tespiti en başta aktarmak istiyorum. Diyor ki uzmanımız, bu çalışmada bazı insanların yaşadığı deneyimlerden hiçbir şey öğrenmediğini gördük. Bu gruptakiler zarardan kaçınmak için motive olduklarında ve dikkatlerini verdiklerinde bile

sorun yaratanın kendi davranışları olduğunu fark edemiyorlardı. Ne kadar güzel bir özet değil mi? Farklı cinsiyet, yaş ve kültür gruplarından deneklerini incelendiği bu çalışmada ki unutmadan her bölümde olduğu gibi meraklısı için bağlantılarını, bölüm notlarını ekliyorum bu çalışmanın. Kullanılan yöntemlerden biri bu amaçla yazılmış özel bir bilgisayar oyunu olmuş. Her oyun gibi temel amaç mümkün olduğunca çok puan kazanmak ve birinci olmak. Bu kurguda oyuncuların ekranına iki gezegen görseli yansıtılıyor ve bir tanesini seçip tıklamaları isteniyor.

Bu ihtimallerden biri riskli, dolayısıyla puan kaybettiren türden. Diğeri ise hiçbir risk taşımayan ve benzer puan kazandıran türden. Yani daha basit bir anlatımla iki seçenekten biri çok puan kazandırma ve kaybettirme potansiyeline sahipken, diğeri hiç kaybettirmemekle birlikte kazandırdığında da az puan toplayacağınız şekilde kurgulanıyor.

Yani bu açıdan birazcık finansal yatırım araçlarını dağındırıyor. Ne kadar çok risk alırsanız kazanma ihtimaliniz de o kadar artıyor. Fakat oyuncular ilk başta hangi gezegenin hangi kategoriye ait olduğunu bilmiyor. İşte Jüpiter'e tıkladığında kayıp mı edeceğim, kazanacağım mı? Uranus'a tıkladığında falan filan. Bunları bilmiyorlar.

Ama üç tur oynadıktan sonra bu deneyin yöneticileri, katılımcıları tekrar topluyorlar ve tek tek onlara bütün gezegenleri anlatıyorlar. Hangisi riskli, hangisi emniyetli ve onlara ezberletiyorlar. Hatta ezberlediklerinden emin olmak için bir sonraki tura geçmeden önce bir test yapıyorlar ve her oyuncunun bütün gezegenlerin kategorisini, etiketini ezberlediğine emin oluyorlar.

Benzetmediği hata olmazsa eğer, hani derler ya teşbihte hata olmaz, bir bakıma bu durum işte Levi Mahfuz'un tüm sayfaları hatmedilmiş, kişiler karşısına çıkacak her ihtimalin eğrisini doğrusunu öğrenmiş türden bir senaryo. Böylece uzmanlar oyunu yeniden başlatmışlar. Yani bilen oyuncularla. Mantıklı bir öngörü de düşündüğümüzde önceki üç turda bu oyunu oynayan, işte eğrisini doğrusunu öğrenen, sonra uzmanlardan gezegenlerin artık hangisinin riskli, hangisinin puan kazandıran türden olduğunu dinleyen, bunu ezberleyen kişilerin bu bilgiler ışığında tercihlerini değiştirerek puan kazanacaklarını ve buna yönelik ihtimalleri seçecekleri beklenir değil mi? Öyle de olmuş ama herkes de değil. Bazı oyuncular kurgudaki yanlış seçimleri yapmayı inatla sürdürmüş bu deneyde. Araştırma ekibi bu gruba zorlayıcı ya da aslında daha doğru bir ifade olmakla birlikte kulağa garip gelse de zorlantılı ismi vermiş.

Bu grubun yanlış tercih yaptığını bilse de stratejik açıdan doğru kararlar verdiğini düşünme eğilimine sahip olduğu anlaşılmış. Bu çalışmaya aynı grupla 6 ay sonra yeniden geçilmiş. Aynı bilgi seviyesiyle aynı oyun, aynı ihtimallerle tekrarlanmış. Sonuçta bir bakıma fenomen olarak adlandırabileceğimiz bu davranış kalıbı ışığında 3 farklı insan tipi ortaya çıkmış. İlk grup duyarlı olarak adlandırılmış.

Bunlar hangi gezegenin puan kaybettiğini hızla fark edip kendilerine söylenmeden önce davranışlarını kendi başına değiştirenler, geliştirenler olmuş. İkinci grupsa farkında olmayanlar şeklinde adlandırılmış. Bunlara biz habersizler de diyebiliriz.

Oyunun ilk turlarında neden puan kaybettiklerini fark edememiş fakat gezegenler konusunda bilgilendirildikten sonra seçimlerini değiştirmiş bu gruplar, yani habersizler. Son grup ise en başta anlattığımız ve andığımız zorlantılı heyet. Neden puan kaybettiklerini, hangi seçeneklerin hatalı olduklarını bilmelerine rağmen kararlarını değiştirmeyen, zararlı seçeneği tercih etmeye devam edenler.

bu üç farklı insan türünün dağılımını merak etmiş olmalısınız. Onu da aktarayım. Öyle çok da umutsuz bir sonuç yok baştan söyleyeyim. Şimdi bu çalışmanın sonucuna göre katılımcıların %26'sının duyarlı, %47'sinin habersiz, %27'sinin ise zorlayıcı olduğu ortaya çıkmış. Bir başka deyişle neredeyse 3-4 kişiden biri hatayı, yanlışı bile isteye tercih ediyor.

Araştırma yürüten akademisyen grubu bu sonucu yaşamdaki her olumsuzluğu rastgele hatalar olarak değerlendiremeyeceğimizi şeklinde yorumluyor. Hatta bir adım daha öteye taşıyarak bazılarının sonuçları bildiği halde neden zararlı maddeler kullandığını bu şablonla açıklayabileceğimizi düşünüyor.

Yani sandığımızın aksine bir şeyin hatalı olduğunu bilmek bizi her zaman o hatadan alıkoymuyor. Bir kere de anlıyoruz ki insan sanıldığı kadar akılcı bir varlık değil. Yine de öyle olduğuna yönelik umudumuzu kaybetmiyoruz. Bence doğrusu da o. Bu yüzden kabahatlere yönelik uyarılar, eğitimler hatta cezalar onları ortadan kaldırmıyor. O yüzden her derdin evrensel, jenerik, reçetevari bir şifası da olmuyor. İki gezegen arasındaki basit bir tercihte dahi bu kadar enteresan sonuçlara imza atan insan zihni çok daha karmaşık parametrelerle, değişkenlerle ilerleyen yaşamda çok daha düşündürücü sonuçlara imza atıyor şüphesiz.

Canımız tatlı ama bazen de yanmasını istiyoruz. Bazen küpümüzü kaşıkla doldurmaktan usanıp küpü parçalama tehlikesine rağmen elimizi kepçeye uzatıyoruz. Kim bilir belki de bazen kendimizi cezalandırmak, burnumuzu sürtmek istiyoruz.

İhtimallerin listesi bir podcast yayınlananın altından kalkabileceğinden çok daha uzun. Dolayısıyla ayrıntılarına burada fazla girmeyeceğim. O zaman gelin isterseniz vakti iyi değerlendirmek adına kapanış bölümünde tüm bu bilgiler ışığında neler yapabileceğimize bakalım. Hemen her konuda olduğu gibi hatada ısrar eden yapıdan kurtulmanın olası ilk çözümü bilişsel esneklik üzerine çalışmak.

Bunun ilerleyen yaşlarda daha da zorlaştığını unutmayın sakın. Kişiler yaş aldıkça yaşama yönelik tecrübe kazandığını sanma hissi artıyor. Bu da o zamana dek aldığımız kararların bize stratejik olarak bile olsa hep doğru görünmesine yol açıyor. Diyoruz ki bu zamana kadar geldiysek demek ki doğru kararlar aldık. Demek ki bundan sonraki kararlarımız da öyle. Bu da neyi getiriyor? Kaçınılmaz bir düşünce kireçlenmesini doğuruyor.

Zihnimizi ötekilere yönelik esnetmek en doğru başlangıç yöntemlerinden biri. İkinci adımımız ise bilgiler ve tecrübeler arasında köprüler korumak. Zihni köprüler, fikirsel köprüler.

Zorlantılı yani zorlayıcı kişiler neyin doğru olduğunu bilseler dahi bunu davranışa dönüştüremiyorlar. Bu bilgiyle eylem arasındaki açıkta kapanamadığı için bilinçli bir farkındalık geliştirilemiyor. Dolayısıyla bir davranış pratiğine ihtiyacımız var burada. İşte bu da bilgiler ve tecrübeler arasında kuracağımız köprülerle ortaya çıkacak.

Bunun için küçük adımlar da yeterli. Öyle hani dünyayı fethetmemiz, aya roket yollamamız gerekmiyor. Örneğin zararlı olduğunu bildiğiniz bir kötü alışkanlık, her neyse işte bir yeme alışkanlığı, içme alışkanlığı, adını siz koyun. Bunu tamamen hayatınızdan pat diye çıkartmak yerine onsuz sadece bir gün. ya da yarım gün geçirmeyi denemek bile yaratacağı özgüvenle umulmadık sonuçlara vesile olabilir. Son yöntemimiz ise destek, yardım ve müdahale kanallarını açık tutmak. Biraz önce de değindiğim gibi inanması ne kadar zor gelse de zorlantılı bireylerde ceza veya bilgi bile

tek başına yeterli olmuyor. Destekleyici sosyal çevre veya profesyonel müdahale, öğrenme ve davranış değişimlerindeki en kritik unsurlardan biri. Ama ne şartla? Kanallarımızı buna açık tutma şartıyla itiraz ettiğimiz sürece etrafımızda ne tecrübelere şahit olursak olalım, ne tavsiyeler alırsak alalım, hiçbiri kar etmiyor şüphesiz.

Meşhur sözdür hani derler ya, tüm düşmanları toplansa insanın kendine ettiği kötülüğü edemez. Doğru. Belki de. Ama madem kendi bulduğumuzu kendimiz ediyoruz, bir de öteki türlüsünü edip bulacağımıza bakmak da fena olmayabilir. Adlini aşan yaşam rapperi hadsizliğine önümüzdeki bölümde devam edeceğiz.

Bazı ebeveynler çocukları ağlamasın, üzülmesin, travma yaşamasın istiyor. Bu sebeple da çocuklarının bir dediğini iki etmiyor. İşte bu da ortaya her gün markette, otobüste, orada burada görmeye alıştığımız "şımarık" çocukları çıkarıyor. İyi de biz mecbur muyuz bu şımarık çocuklara tahammül etmeye?





Yararlanılan Kaynak: 

Pleux, Didier. De l’enfant roi à l’enfant tyran : Essai de psychologie éducative. Paris: Odile Jacob, 2011





Tüm bölümler ve daha fazlası için podbeemedia.com'u ziyaret et!

------ Podbee Sunar -------

Bu podcast reklam içermektedir.

Hayat Zor Ama Böyle

Dr. Gulec Radio

iyi hissetmiyorum var mı??? I zor zamanlar #sansürsüz

İhtiyacı Olan Alsın

Beklentiler

İhtiyacı Olan Alsın

İyi Değilim

İhtiyacı Olan Alsın

İç Basıncı Azaltmak

İhtiyacı Olan Alsın

Unutmak

Haddini Aşan Yaşam Rehberi

Kendim Ettim, Kendim Buldum

mecbur muyum?

şımarık çocuklara tahammül etmeye mecbur muyum?

İhtiyacı Olan Alsın

Yarım Kalanlar Tam Olsaydı Ne Olurdu?

sadece film izlemiyorum

geçmeyen yalnızlık hissi ve en sevdiğim yazarlardan jhumpa lahiri ❤️‍🔥

İhtiyacı Olan Alsın

Karanlıkta Oturabilmek

Haddini Aşan Yaşam Rehberi

Tatminsizlik

Dr. Gulec Radio

ben neden sevgili yapamıyorum?

Dr. Gulec Radio

yalnızlığım yollarıma pusu kurmuş olabilir mi? 💀🤪🤭

Dr. Gulec Radio

herkese yettim bi kendime yetemedim I yetersizlik hissi #sansürsüz

Dr. Gulec Radio

beni kusurlarımla da sever misiniz?

Dr. Gulec Radio

burnout queen mentalini toplarkene

Dr. Gulec Radio

ruhun konuşamazsa bedenin haykırır: psikosomatizasyon nedir?

Dr. Gulec Radio

sosyal bataryam bitti, şarj aleti var mı? 🪫🔌

Dr. Gulec Radio

bir spordur bizim için "ertelemek"

Her hafta eklenen yeni bölümleri kaçırma!